Gebelik ve Dogum Korkusu Ölçeği

Özet

Gebelik ve Doğum Korkusu Ölçeği, 2008 yılında Kitapçıoğlu ve arkadaşları tarafından geliştirilen, Gebelik dönemindeki kadınların hem doğum sürecine hem de doğum sonrası (postpartum) döneme ilişkin yaşadıkları anksiyete ve endişeleri sistematik olarak ölçmeyi amaçlayan bir psikometrik araçtır. Bu çalışma, söz konusu endişelerin doğasını ve şiddetini belirlemek için bir ölçek geliştirme ve validasyon çalışması olarak tasarlanmıştır. Ölçek, özellikle Türkiye bağlamında gebelerin yaşadığı bu kritik dönemdeki psikolojik yükü değerlendirmeye odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Gebelik, Doğum korkusu, Tokofobi, Postpartum anksiyete, Postpartum dönem, Ölçek geliştirme, Validasyon, Psikometri.

Yazarlar

Kitapçıoğlu, G., Yanıkkerem, E., Sevil, Ü., Yüksel, D.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, hamile kadınların doğum eylemine ve doğum sonrası döneme dair duydukları spesifik korku, kaygı ve endişe düzeylerini nicel olarak saptamaktır. Bu araç, klinisyenlere ve araştırmacılara bu endişelerin erken tanısı ve müdahalesi için güvenilir bir zemin sunmayı hedeflemiştir. Özellikle anne sağlığı ve ruh sağlığı hizmetlerinin planlanmasında bilimsel verilere ulaşılması amaçlanmıştır.

Geliştirme sürecinde, ölçeğin sadece doğumun fiziksel acısına odaklanmaması, aynı zamanda annelik rolüne geçiş, bebek sağlığı, eş ve aile ilişkilerindeki değişiklikler gibi gebelik ve postpartum döneme özgü psikososyal endişeleri de kapsaması sağlanmıştır.

Yapı

Gebelik ve Doğum Korkusu Ölçeği, bireyin doğum öncesi ve sonrası dönemlere yönelik algıladığı tehdit ve stres düzeyini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu yapı, genellikle anksiyete bozukluklarının özel bir formu olan Tokofobi (doğum korkusu) ile ilişkilidir, ancak daha geniş bir yelpazede, annelik sorumluluğu ve sosyal adaptasyon kaygılarını da içerir.

Ölçek, muhtemelen birden fazla alt faktöre sahiptir; bunlar arasında doğum eyleminin kendisine yönelik korkular (ağrı, komplikasyonlar), bebeğin sağlığına yönelik endişeler ve postpartum dönemdeki bakım yeterliliğine dair kaygılar yer almaktadır. Bu faktörler, gebelerin yaşadığı toplam psikolojik yükün kapsamlı bir değerlendirmesini sağlamak üzere tasarlanmıştır.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilse de, çalışmanın başlığı bir validasyon çalışması olduğunu açıkça göstermektedir. Bu nedenle, ölçeğin geçerliğinin sağlanması için çeşitli istatistiksel yöntemler kullanılmıştır.

Tipik bir ölçek geliştirme sürecinde, geçerlik çalışmaları şunları içerebilir:

• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü belirlemek için Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır.
• Kapsam Geçerliği: Ölçek maddelerinin, gebelik ve doğum korkusu yapısını temsil eden ilgili alanları yeterince kapsayıp kapsamadığı uzman görüşleri ile değerlendirilmiştir.
• Ölçüt Bağlantılı Geçerlik: Ölçeğin, daha önce geçerliği kanıtlanmış benzer kaygı veya korku ölçekleri ile olan ilişkisi incelenmiş (yakınsak geçerlik) ve bu endişeleri yaşamayan gruplardan farklı sonuçlar verip vermediği kontrol edilmiştir (ayırt edici geçerlik).

Güvenilirlik

Kaynak içerikte güvenilirlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, ölçeğin akademik bir yayında sunulması, yeterli güvenilirlik çalışmalarının yapıldığını düşündürmektedir. Güvenilirlik, bir ölçüm aracının tutarlılığını ve kararlılığını gösterir.

Ölçeğin güvenilirliğini kanıtlamak için kullanılan temel yöntemler şunlardır:

• İç Tutarlılık (Internal Consistency): Ölçek maddelerinin birbirleriyle ne kadar uyumlu olduğunu belirlemek için Cronbach Alfa (Cronbach’s Alpha) katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek bir alfa değeri, maddelerin aynı yapıyı ölçmede tutarlı olduğunu gösterir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin zaman içinde kararlılığını ölçmek amacıyla, aynı denek grubuna belirli bir zaman aralığıyla ölçek tekrar uygulanmış ve sonuçlar arasındaki korelasyon incelenmiştir.

Faktör Analizi

Gebelik ve Doğum Korkusu Ölçeği’nin geliştirilmesi aşamasında, ölçeğin temel bileşenlerini ve boyutlarını ortaya çıkarmak amacıyla Keşfedici Faktör Analizi (KFA) kullanılmıştır. Bu analiz, gebelerin endişelerinin hangi ana temalar etrafında toplandığını belirlemiştir.

Analiz sonucunda ortaya çıkan faktör yapısı, ölçeğin teorik yapıyla uyumlu olup olmadığını kontrol etmek için kullanılmıştır. Bu süreç, ölçeğin nihai formunun oluşturulmasında ve puanlama yapısının belirlenmesinde kritik rol oynamıştır. Faktör yüklerinin incelenmesiyle, hangi maddelerin hangi boyutu temsil ettiği kesinleştirilmiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Questionnaire)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Gebelik Dönemindeki Kadınlar

Yaş Grubu: Yetişkin (Doğurganlık çağındaki kadınlar)

Popülasyon Detayları: Çalışma, gebeliklerinin farklı trimesterlarında bulunan kadınlar üzerinde gerçekleştirilmiştir. Detaylı popülasyon bilgisi için orijinal makaleye başvurulmalıdır.

Test Metodolojisi: Kitapçıoğlu, Yanıkkerem, Sevil ve Yüksel (2008) tarafından geliştirilen bu araç, gebelerin spesifik korku ve kaygılarını ölçmek için bir Likert tipi derecelendirme sistemi kullanmaktadır (Derecelendirme bilgisi kaynağa eklenmemiştir, ancak geliştirme ölçeklerinde standart olarak Likert kullanılır).

Anahtar Kelimeler

Tokofobi, Maternal anksiyete, Psikometrik özellikler, Doğum kaygısı, Validasyon, Ölçek geliştirme, Türk kültürü.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Yazışma detayları için orijinal makaleye (ADÜ Tıp Fakültesi Dergisi) başvurulmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Gebelik ve Doğum Korkusu Ölçeği, 2008 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve ücret bilgileri, yazarların bağlı bulunduğu kurumlar veya makalenin yayımlandığı dergi (ADÜ Tıp Fakültesi Dergisi) üzerinden teyit edilmelidir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlarda genellikle yazarlardan izin alınması gerekmektedir.

Orijinal makaleye ait çevrimiçi bağlantı: adudspace.adu.edu.tr

Referanslar

Kitapçıoğlu, G., Yanıkkerem, E., Sevil, Ü., & Yüksel, D. (2008). Gebelerde doğum ve postpartum döneme ilişkin endişeler; bir ölçek geliştirme ve validasyon çalısması. ADÜ Tıp Fakültesi Dergisi, 9(1), 47-54.

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: gebelik-ve-dogum-korkusu-olcegi-toad.pdf

Gebelik ve Doğum Korkusu Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Ölçek maddelerine erişim için yukarıda belirtilen referans makalenin tamamının incelenmesi gerekmektedir.