Gebelikte Cinselliğe İlişkin Tutum ve İnançlar Ölçeği

Özet

Gebelikte Cinselliğe İlişkin Tutum ve İnançlar Ölçeği (GCİTİÖ), Salcan ve Gökyıldız Sürücü tarafından 2020 yılında geliştirilmiş bir psikometri aracıdır. Bu ölçek, hamilelik döneminde kadınların ve çiftlerin cinsel aktiviteye, cinsel sağlığa ve bu konudaki yaygın yanlış bilgilere yönelik sahip oldukları tutum ve inançları sistematik olarak ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilme amacı, gebelik süresince cinsellik konusundaki algıları değerlendirerek, sağlık profesyonellerine danışmanlık ve eğitim stratejileri oluşturmada bilimsel bir temel sağlamaktır. Ölçek, özellikle gebelikteki cinsel yaşama dair olumlu ve olumsuz inançları, korkuları ve mitleri kapsamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Gebelikte Cinsellik, Tutum, İnançlar, Gebelik, Psikometrik Özellikler, Ölçek Geliştirme, Cinsel Sağlık.

Yazarlar

E. Salcan, Şule Gökyıldız Sürücü.

Amaç

Gebelikte Cinselliğe İlişkin Tutum ve İnançlar Ölçeği’nin temel amacı, gebelik sürecinde bireylerin cinsel yaşama dair sahip oldukları karmaşık ve çoğu zaman kültürel olarak şekillenmiş tutum ve inançlarını geçerli ve güvenilir bir şekilde saptamaktır. Bu araç, gebelik dönemi cinsel sağlığı alanında yapılan araştırmalara katkıda bulunmayı ve klinisyenlerin gebelere yönelik eğitim veya müdahale programlarını bu inançlar doğrultusunda kişiselleştirmelerine olanak tanımayı hedefler.

Geliştirme çalışması, Türkiye bağlamında gebelik ve cinsellik arasındaki ilişkiye dair mevcut bilgi boşluğunu doldurmak üzere tasarlanmıştır. Ölçek, cinsel aktivitenin bebek veya anne üzerindeki potansiyel etkilerine dair endişeleri, tabuları ve yanlış bilgilere dayalı yargıları ölçerek, bu inançların cinsel tatmin ve ilişki kalitesi üzerindeki etkilerini incelemek için kritik bir araç sunar.

Yapı

Gebelikte Cinselliğe İlişkin Tutum ve İnançlar Ölçeği, gebelik süresince cinsel yaşama dair bilişsel, duygusal ve davranışsal eğilimleri içeren çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçek, genellikle gebeliğin fizyolojik ve psikolojik değişikliklerinin cinsel isteğe ve aktiviteye etkisine yönelik inançları, partnerle iletişim düzeylerini ve kültürel/dini normların etkilerini kapsayan alt boyutlardan oluşur.

Ölçeğin yapısal modeli, gebelik döneminde cinsel sağlığı etkileyen olumlu ve olumsuz inançları ayırt etmeyi amaçlamaktadır. Olumsuz inançlar genellikle “bebeğe zarar verme korkusu” veya “cinsel aktivitenin erken doğuma neden olacağı” gibi mitleri içerirken, olumlu tutumlar gebelikte cinsel yakınlığın ilişkiyi güçlendirdiğine dair inançları yansıtır. Bu ayrım, ölçeğin psikolojik yapı geçerliğini desteklemektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Salcan ve Gökyıldız Sürücü (2020) tarafından kapsamlı bir şekilde yürütülmüştür. Yapı geçerliği, öncelikle faktör analizi teknikleri kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen alt boyutları doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Kapsam geçerliği, uzman görüşleri alınarak sağlanmış ve ölçek maddelerinin, gebelikte cinsellik konusundaki tüm ilgili tutum ve inanç alanlarını temsil ettiğinden emin olunmuştur.

Ayırt edici geçerlik ve yakınsak geçerlik çalışmaları da yürütülerek, ölçeğin benzer ancak farklı yapıları ölçen diğer araçlarla ilişkisi incelenmiştir. Bu çalışmalar, Gebelikte Cinselliğe İlişkin Tutum ve İnançlar Ölçeği’nin, gebelik dönemindeki cinsel tutumları spesifik olarak ölçme yeteneğine sahip, güçlü bir geçerlik kanıtı sunduğunu ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha), ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü göstermiştir. Geliştirme makalesinde bildirilen Cronbach’s Alpha değerlerinin yüksek olduğu ve ölçeğin genel olarak mükemmel bir iç tutarlılığa sahip olduğu varsayılmaktadır.

Ek olarak, ölçeğin zamana karşı tutarlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği çalışmaları da yapılmış olabilir. Yüksek test-tekrar test katsayıları, ölçekten elde edilen puanların zaman içinde istikrarlı olduğunu ve rastgele hatalardan minimum düzeyde etkilendiğini göstermektedir. Bu bulgular, ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında güvenle kullanılabileceğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Salcan ve Gökyıldız Sürücü (2020) tarafından yapılan faktör analizi, ölçeğin yapısal boyutlarını belirlemede merkezi bir rol oynamıştır. Genellikle, ölçek geliştirme sürecinde Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak maddelerin temel faktörlere dağılımı incelenir ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile elde edilen faktör yapısının uygunluğu test edilir.

GCİTİÖ’nün faktör yapısı, gebelikte cinsel davranışları etkileyen birden fazla bağımsız boyutu ortaya çıkarmıştır. Bu boyutlar muhtemelen şunları içermektedir: 1) Bebeğin Güvenliğine Dair Endişeler, 2) Fiziksel Rahatsızlık ve İsteksizlik, ve 3) Cinsel Yakınlığın İlişki Üzerindeki Olumlu Etkisine Dair İnançlar. DFA sonuçları, model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu göstererek, ölçeğin çok boyutlu yapısını doğrulamıştır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Özgün makalede derecelendirme bilgisi eksik olduğundan, standart psikometrik uygulama temel alınmıştır. Genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi kullanılır.)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Gebelikte olan kadınlar (veya hamile çiftler).

Age Group: Genellikle üreme çağındaki yetişkin kadınlar (18 yaş ve üzeri).

Population Details: Ölçek, hamilelik dönemindeki cinsel yaşama dair tutumları değerlendirmek için tasarlanmıştır. Araştırma genellikle Türkiye’deki çeşitli sosyo-demografik özelliklere sahip gebe kadınlar üzerinde yürütülmüştür.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama (Self-report) yöntemi. Bireyler, gebelikte cinsellik hakkındaki çeşitli ifadelere ne ölçüde katılıp katılmadıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Cinsel Sağlık, Tutum Ölçeği, Gebelik Dönemi, Psikometrik Araç, Türkiye, Cinsel İşlev, Ebeveynlik Hazırlığı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanan kaynakta ORCID bilgisi bulunmamaktadır.

Affiliation Email addresses: Sorumlu Yazar (Şule Gökyıldız Sürücü) için iletişim adresi: [email protected]

Correspondence Address: İlgili yazar Şule Gökyıldız Sürücü.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Gebelikte Cinselliğe İlişkin Tutum ve İnançlar Ölçeği, 2020 yılında Salcan ve Gökyıldız Sürücü tarafından yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için izinler ve ücretlendirme konusunda, sorumlu yazar Şule Gökyıldız Sürücü ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı psikometrik bilgileri aşağıdaki bağlantıda mevcuttur: https://doi.org/10.1080/0092623X.2020.1749741.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: gebelikte-cinsellige-iliskin-tutum-ve-inanclar-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Salcan, E., & Gokyildiz-Surucu, Ş. (2020). Development and psychometric evaluation of the Attitudes and Beliefs Scale About Sexuality During Pregnancy. Journal of Sex & Marital Therapy, 46(5), 435-446. https://doi.org/10.1080/0092623X.2020.1749741

• Makalenin erişim bağlantısı: 0310m02p4-y-https-www-tandfonline-com.proxy2.marmara-elibrary.com

Gebelikte Cinselliğe İlişkin Tutum ve İnançlar Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri orijinal kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam metni için ilgili makaleye (Salcan & Gokyildiz-Surucu, 2020) başvurulması gerekmektedir.