Fiziksel Sağlık Tutum Ölçeği

Özet

Fiziksel Sağlık Tutum Ölçeği (Physical Health Attitude Scale – PHAS), bireylerin fiziksel sağlığa yönelik genel tutumlarını, inançlarını ve davranışsal eğilimlerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçeğin Türkçe Adaptasyon çalışması Özaslan ve arkadaşları tarafından 2019 yılında, özellikle ruh sağlığı alanında çalışan hemşire grubunun bu konudaki profesyonel tutumlarını incelemek üzere gerçekleştirilmiştir. Ölçek, ruh sağlığı hizmetlerinde fiziksel sağlık bakımı entegrasyonunun öneminin artmasıyla birlikte, sağlık profesyonellerinin kendi tutumlarının hasta bakımına yansımasını değerlendirmede kritik bir araç olarak öne çıkmaktadır. Ölçeğin psikometrik özellikleri, Türk kültürüne ve sağlık sistemine uygunluğunu doğrulamak üzere detaylıca incelenmiştir.

Adaptasyon çalışması, ölçeğin orijinal yapısını koruyarak Türkçe örneklemde geçerli ve güvenilir sonuçlar verdiğini göstermiştir. Bu ölçek, özellikle psikiyatri servislerinde görev yapan profesyonellerin, zihinsel hastalığı olan bireylerin yüksek fiziksel komorbidite riskine rağmen fiziksel sağlık ihtiyaçlarını ne kadar önemsediklerini ve bu ihtiyaçlara ne ölçüde müdahale etmeye istekli olduklarını ölçmektedir. Elde edilen bulgular, eğitim ve hizmet içi müdahale programlarının tasarlanmasında önemli bir temel oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Fiziksel sağlık, Tutum, Hemşirelik, Psikometri, Uyarlama, Ruh sağlığı, Sağlık tutumları.

Yazarlar

Zeynep Özaslan, Hümeyra Bilgin, Sibel Uysal Yalçın, Michael Haddad.

Amaç

Fiziksel Sağlık Tutum Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin ve özellikle sağlık profesyonellerinin fiziksel sağlık kavramına ve uygulamalarına yönelik sahip oldukları bilişsel, duygusal ve davranışsal eğilimleri sistematik bir şekilde ölçmektir. Ölçeğin Türkçe uyarlamasının spesifik amacı ise, ruh sağlığı alanında çalışan Türk hemşirelerin fiziksel sağlığa yönelik tutumlarını geçerli ve güvenilir bir araçla saptamak ve böylece bu profesyonellerin fiziksel sağlık entegrasyonundaki rollerini anlamaktır.

Bu ölçek, hemşirelerin fiziksel sağlık hizmetlerine olan bağlılıklarını, bu hizmetleri sunmadaki yeterlilik algılarını ve fiziksel sağlık sorunlarının psikiyatrik hastalar için taşıdığı öneme dair inançlarını değerlendirmeye yardımcı olur. Elde edilen veriler, sağlık kuruluşlarında fiziksel sağlık hizmetlerinin kalitesini artırmaya yönelik eğitim programlarının ve politikaların geliştirilmesine doğrudan katkı sağlamaktadır. Ölçek, tutumların belirlenmesi yoluyla, uygulamadaki boşlukları ve geliştirilmesi gereken alanları işaret eder.

Yapı

Fiziksel Sağlık Tutum Ölçeği, bireyin fiziksel sağlığa ilişkin genel yaklaşımını yansıtan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Genel olarak, tutum yapıları bilişsel (inançlar ve düşünceler), duygusal (hissedilenler) ve davranışsal (eylem eğilimleri) bileşenlerden oluşur. Bu ölçek özelinde, ölçülen yapı muhtemelen sağlık profesyonellerinin fiziksel sağlık bakımını kendi mesleki rolleri içinde ne kadar önemli ve uygulanabilir gördüklerini belirleyen alt boyutları içermektedir.

Ölçeğin orijinal yapısı, Özaslan ve arkadaşlarının 2019 yılında yayımlanan psikometrik çalışması ile Türk kültürüne adapte edilmiştir. Bu çalışma, ölçeğin hedeflediği fiziksel sağlık tutum yapısını, ruh sağlığı hemşirelerinin mesleki bağlamında tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Yapısal geçerliğin incelenmesi, ölçeğin teorik olarak varsayılan boyutlarını koruyup korumadığını ortaya koymaktadır.

Geçerlik

Fiziksel Sağlık Tutum Ölçeği’nin Türkçe adaptasyonunda geçerlik çalışmaları, ölçeğin amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek üzere yürütülmüştür. Özaslan ve diğerlerinin çalışması, genellikle yapı geçerliği, kapsam geçerliği ve dil geçerliğini içermektedir. Yapı geçerliği, genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) veya açımlayıcı faktör analizi (AFA) kullanılarak incelenir.

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin faktör yapısının orijinal ölçekle tutarlı olduğu ve kuramsal beklentilere uyduğu tespit edilmiştir. Bu, ölçeğin Türkiye’deki ruh sağlığı hemşireleri örnekleminde fiziksel sağlık tutumlarını geçerli bir şekilde ölçebileceğini gösterir. Geçerlik çalışmalarının detayları, makalenin metodoloji ve bulgular bölümlerinde ayrıntılı olarak sunulmuştur, ancak genel olarak kabul edilebilir düzeyde olduğu belirtilmiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, Fiziksel Sağlık Tutum Ölçeği’nin ölçümlerinde tutarlılık ve istikrar düzeyini değerlendirir. Özaslan ve arkadaşları (2019) tarafından yürütülen Psikometrik değerlendirme, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda ne kadar uyumlu olduğunu gösterir.

Genellikle, sosyal bilimler araştırmalarında Cronbach’s Alpha değerinin .70 ve üzerinde olması kabul edilebilir güvenirlik düzeyi olarak görülmektedir. Adaptasyon çalışmasında, ölçeğin genel olarak yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğu ve alt boyutlarının da yeterli veya iyi düzeyde güvenilir olduğu bildirilmiştir. Bu yüksek güvenirlik düzeyi, ölçeğin tekrarlanan ölçümlerde istikrarlı sonuçlar vereceği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Fiziksel Sağlık Tutum Ölçeği’nin faktör yapısının Türkçe örneklemde incelenmesi için faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Genellikle, çeviri ve uyarlama çalışmalarında, orijinal ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) tercih edilir.

Özaslan ve ekibi tarafından gerçekleştirilen analizler, ölçeğin orijinal çok boyutlu yapısının Türk hemşireler örnekleminde de doğrulandığını göstermiştir. Bu faktör yapısı, fiziksel sağlığa yönelik tutumların farklı yönlerini (örneğin, algılanan önem, müdahale istekliliği, bilgi düzeyi gibi) temsil eden ayrık ancak ilişkili alt ölçeklerden oluşmaktadır. Faktör yüklerinin yeterli düzeyde olması, maddelerin ait oldukları faktörleri güçlü bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Ölçme Aracı

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Kesin derecelendirme bilgisi makaleden teyit edilmelidir, ancak tipik olarak 5’li veya 6’lı Likert formatı kullanılır.)

Mevcut Diller: Türkçe, Orijinal dil (İngilizce olduğu varsayılmaktadır).

Popülasyon Grubu: Sağlık Profesyonelleri (Özellikle Ruh Sağlığı Hemşireleri)

Yaş Grubu: Yetişkinler (Çalışan profesyoneller)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ruh sağlığı hizmetlerinde aktif olarak görev yapan hemşireler. Bu popülasyon, fiziksel sağlığın ruh sağlığı hastaları için önemini değerlendirmede kritik bir bakış açısı sunar.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılar, fiziksel sağlıkla ilgili çeşitli ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Uyarlama, Tutum ölçeği, Ruh sağlığı hemşireliği, Fiziksel Sağlık, Psikometri, Türkiye.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Zeynep Özaslan

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Makale metninde belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: Çalışmada yer alan yazarların akademik kurum e-posta adresleri makale içinde mevcuttur.

Yazışma Adresi: Zeynep Özaslan (İletişim e-postası: [email protected])

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Fiziksel Sağlık Tutum Ölçeği’nin Türkçe adaptasyon ve psikometrik değerlendirme çalışması 2019 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler, sorumlu yazar Zeynep Özaslan veya orijinal ölçeğin geliştiricilerinden alınmalıdır.

Eğitim ve araştırma amaçlı kullanımlar için izin prosedürleri ve olası ücretler konusunda doğrudan sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected]. Ölçeğin tam metnine, yayınlanan makale aracılığıyla erişim sağlanabilmektedir.

Kaynaklar

Özaslan, Z., Bilgin, H., Uysal Yalçın, S., & Haddad, M. (2019). Initial psychometric evaluation of the Physical Health Attitude scale and a survey of mental health nurses. Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing, 00, 1-15.

Makale DOI: https://doi.org/10.1111/jpm.12553

Makale bağlantısı (proxy): 0310j02j1-y-https-onlinelibrary-wiley-com.proxy2.marmara-elibrary.com

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: fiziksel-saglik-tutum-olcegi-toad.pdf

Fiziksel Sağlık Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Fiziksel Sağlık Tutum Ölçeği’nin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddeler için doğrudan referans makaleye veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.