Mobil Sağlık ve Kişisel Sağlık Kayıtlarına İlişkin Görüş Ölçeği

Özet

Mobil Sağlık ve Kişisel Sağlık Kayıtlarına İlişkin Görüş Ölçeği, bireylerin Mobil Sağlık (mHealth) uygulamalarına ve dijital ortamda tutulan Kişisel Sağlık Kayıtları (PHR) yönetimine yönelik tutumlarını ve algılarını ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin bu versiyonu, Koç ve Bilgehan (2021) tarafından Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencileri örnekleminde kullanılmak üzere yeniden uyarlanmıştır. Bu uyarlama çalışması, geleceğin sağlık profesyonellerinin dijital sağlık teknolojilerine olan bakış açılarının belirlenmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Mobil Sağlık, Kişisel Sağlık Kayıtları, Görüş, Sağlık Bilimleri Öğrencileri, Ölçek Uyarlama, Dijital Sağlık.

Yazarlar

Koç, A., Bilgehan, T.

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, sağlık hizmetlerinde giderek yaygınlaşan Mobil Sağlık teknolojilerine (uygulamalar, giyilebilir cihazlar vb.) ve bu teknolojiler aracılığıyla erişilen veya yönetilen Kişisel Sağlık Kayıtlarına ilişkin bireylerin (özellikle sağlık alanında eğitim gören öğrencilerin) algılanan kolaylık, fayda ve genel kabul düzeylerini belirlemektir.

Uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal yapısının Türk kültürüne ve özellikle Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin deneyim ve görüşlerine uygunluğunu test etmek ve geçerli, güvenilir bir ölçüm aracı sağlamak için yapılmıştır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, katılımcıların dijital sağlık teknolojilerine yönelik genel tutumlarını (olumlu/olumsuz) ve bu teknolojilerin belirli yönlerine ilişkin algılarını ölçmektedir. Ölçülen temel yapılar şunları içerebilir:

• Algılanan Kullanım Kolaylığı (mHealth uygulamalarının basitliği).
• Algılanan Fayda ve Etkililik (Hastaların sağlık kayıtları yönetimindeki rolü).
• Erişim ve Maliyet Algısı (Uygulamaları indirme ve kullanma maliyeti/kolaylığı).
• Kişisel Sağlık Kayıtlarına Erişim Yeterliliği (Farklı işletim sistemleri üzerinden erişim imkanı).

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliliğini değerlendirmek amacıyla 31 madde üzerinden Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Faktör analizi öncesinde örneklem büyüklüğünün ve verinin uygunluğunun tespiti için istatistiksel testler kullanılmıştır.

Yapılan analizler sonucunda elde edilen değerler ölçeğin geçerliliğini güçlü bir şekilde desteklemektedir: Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri 0.930 olarak bulunmuştur. Bu yüksek değer, verilerin faktör analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu göstermektedir. Ayrıca, değişkenler arasındaki korelasyonun yeterli olduğunu gösteren Barlett Testi değeri 5096.880 olarak hesaplanmış ve p<0.01 düzeyinde anlamlı bulunmuştur, bu da yapısal geçerliliğin sağlandığını kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını ve güvenilirliğini belirlemek için Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı hesaplanmıştır. Ölçeğin toplam güvenirlik katsayısı (∝) 0.940 olarak tespit edilmiştir. Bu katsayı, ölçeğin maddelerinin birbiriyle yüksek düzeyde tutarlı olduğunu ve ölçmek istediği yapıyı güvenilir bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. 0.90 üzerindeki bu değer, ölçeğin mükemmel bir iç tutarlılığa sahip olduğunu ifade eder.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal modelini ortaya çıkarmak amacıyla 31 madde üzerinde Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) gerçekleştirilmiştir. AFA, ölçek maddelerinin hangi temel boyutlar altında toplandığını incelemeyi sağlar. Analiz sonuçları, örneklemin uygunluğunu (KMO=0.930) ve korelasyon matrisinin faktörleştirilebilirliğini (Bartlett Testi anlamlı) doğrulayarak, ölçeğin özgün yapısının sağlık bilimleri öğrencileri örnekleminde de geçerli olduğunu göstermiştir.

Bu analizler, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumunu kanıtlamış ve gelecekteki çalışmalarda kullanılacak nihai faktör yapısını ortaya koymuştur. Uyarlama çalışması, ölçeğin kültürel ve popülasyon bazlı farklılıklar göz önüne alındığında bile sağlam bir yapı sergilediğini teyit etmektedir.

Ölçüm Aracı

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 5’li Likert Ölçeği. (1= hiçbir zaman – 5= her zaman)

Language Available: Türkçe

Population Group: Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğrencileri

Age Group: Genç Yetişkinler (Üniversite öğrencisi popülasyonu)

Population Details: Hemşirelik, Ebelik, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon gibi sağlık alanlarında eğitim gören üniversite öğrencileri.

Test Methodology: Kendi kendine doldurulan anket (Self-report questionnaire).

Anahtar Kelimeler

E-Sağlık, Sağlık Teknolojisi, KMO, Faktör Analizi, İç Tutarlılık, Görüş Ölçeği.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi Mevcut Değil

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişimi)

Correspondence Address: Bilgi Mevcut Değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştiricilerinden izin alınıp alınmadığına dair detaylı bilgi makalede yer almaktadır. Sorumlu yazar ile iletişim kurulması önerilir.

Test Yılı: 2021 (Uyarlama Çalışması)

Ücret: Bilgi Mevcut Değil

Kaynaklar

Koç, A., ve Bilgehan, T. (2021). Mobil Sağlık ve Kişisel Sağlık Kayıtlarına İlişkin Görüş Ölçeğinin Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğrencileri İçin Yeniden Uyarlanması. Türk Hemşireler Derneği Dergisi, 2(2), 1-13.

Makalenin tam metnine aşağıdaki linkten ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: mobil-saglik-ve-kisisel-saglik-kayitlarina-iliskin-gorus-olceginin-saglik-bilimleri-fakultesi.pdf

[quads id=5]

Mobil Sağlık ve Kişisel Sağlık Kayıtlarına İlişkin Görüş Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Mobil sağlık uygulamalarını indirmek maliyetsizdir.
Mobil sağlık uygulamalarını indirmek kolaydır. .
Mobil sağlık uygulamalarının kullanımı kolaydır.
Mobil sağlık uygulamalarının hastaların sağlık kayıtları
yönetiminde kullanılmasını olumlu buluyorum.
Kişisel sağlık kayıtlarıma ios, android vb. işletim sistemine
sahip cihazlar ile ulaşabilirim.