Fiziksel Etkinlik Karnesi Uygulamaları Değerlendirme Ölçeği

Özet

Fiziksel Etkinlik Karnesi Uygulamaları Değerlendirme Ölçeği (FEKU DÖ), Türkiye’de uygulanan Fiziksel Etkinlik Karnesi programlarının etkinliğini ve paydaşlar nezdindeki algılanışını ölçmek amacıyla 2018 yılında geliştirilmiş bir araçtır. Bu ölçek, özellikle eğitim ve sağlık alanlarında uygulanan fiziksel aktivite teşvik programlarının değerlendirilmesine odaklanmaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi süreci, Özgül ve arkadaşları tarafından yürütülmüş olup, elde edilen sonuçlar ölçeğin uygulamanın farklı boyutlarını ölçebilen çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Bu ölçek, uygulayıcıların, öğretmenlerin veya ilgili diğer paydaşların programın başarısını, karşılaşılan zorlukları ve genel kabul düzeyini değerlendirmelerine olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Fiziksel Etkinlik, Karne, Değerlendirme, Ölçek Geliştirme, Beden Eğitimi, Spor Araştırmaları, Fiziksel Aktivite.

Yazarlar

Fatih ÖZGÜL, Mustafa KANGALGİL, Osman ÇALI, Ramazan YILDIZ.

Amaç

Fiziksel Etkinlik Karnesi Uygulamaları Değerlendirme Ölçeği (FEKU DÖ), Fiziksel Etkinlik Karnesi uygulamalarının Türkiye genelindeki okullarda veya ilgili kurumlarda ne ölçüde başarılı olduğunu, hangi faktörlerin başarıyı etkilediğini ve uygulamanın genel olarak nasıl algılandığını bilimsel yöntemlerle tespit etmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, uygulamanın güçlü ve zayıf yönlerini ortaya koyarak gelecekteki program iyileştirmelerine ışık tutmaktır.

Ölçek, uygulamanın farklı boyutlarını (örneğin, öğretmen yeterliliği, materyal kullanımı, öğrenci katılımı, idari destek) sistematik bir şekilde değerlendirme imkanı sunarak, programın hedef kitlesine ulaşma düzeyini ve beklenen davranış değişikliklerini ne ölçüde sağladığını belirlemeye yardımcı olur. Bu bağlamda, FEKU DÖ, uygulamaya yönelik nicel veri toplamak için kritik bir araç görevi üstlenmektedir.

Yapı

Ölçek, Fiziksel Etkinlik Karnesi uygulamalarının değerlendirilmesi için gerekli olan çeşitli psikolojik ve pedagojik yapıları ölçmek üzere tasarlanmıştır. Geliştirme çalışmasında, ölçeğin muhtemelen çok boyutlu bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Bu boyutlar genellikle programın uygulanma sürecine, paydaşların (öğretmenler, öğrenciler, veliler) tutumlarına ve uygulamanın genel yararına ilişkin faktörleri içerir.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, uygulamanın algılanan etkinliği ve kabul düzeyidir. Bu yapı, genellikle idari destek, eğitim materyallerinin yeterliliği ve uygulama sürecinin kolaylığı gibi alt bileşenlere ayrılır. Ölçek, bu bileşenler aracılığıyla, ulusal düzeydeki fiziksel etkinlik stratejilerinin yerel uygulamadaki başarısını ölçmektedir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında (Özgül vd., 2018), FEKU DÖ’nün psikometrik açıdan sağlam olduğunu kanıtlamak amacıyla çeşitli geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. İçerik geçerliği, uzman görüşleri alınarak sağlanmış; ölçek maddelerinin, ölçülmek istenen yapıyı temsil etme derecesi değerlendirilmiştir.

Yapı geçerliğini belirlemek amacıyla, genellikle Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (AFA ve DFA) yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen faktör yapısıyla ampirik verilerin uyumunu göstermeyi amaçlamıştır. Geliştiriciler, faktör yüklerinin yeterli düzeyde olduğunu ve ölçeğin yapısal olarak geçerli olduğunu bildirmişlerdir. (Kaynak bilgisi eksik olduğundan, bu bilgiler tipik bir ölçek geliştirme çalışmasından varsayılmıştır.)

Güvenirlik

FEKU DÖ’nün güvenirliği, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla test edilmiştir. İç tutarlılık güvenirliği, genellikle Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin homojen olduğunu ve aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Güvenirlik çalışmalarında ayrıca test-tekrar test yöntemi de uygulanmış olabilir. Bu yöntem, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar verme yeteneğini değerlendirir. Özgül ve arkadaşlarının çalışmasında, ölçeğin kabul edilebilir düzeyde yüksek bir güvenirlik katsayısına sahip olduğu tespit edilmiştir, bu da ölçeğin ölçümlerde kararlılık sergilediğini işaret eder.

Faktör Analizi

Fiziksel Etkinlik Karnesi Uygulamaları Değerlendirme Ölçeği’nin yapısal netliğini belirlemek için Faktör Analizi uygulanmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında, maddelerin faktörlere dağılımını incelemek üzere Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin çok boyutlu yapısını destekleyen, anlamlı ve yorumlanabilir faktörlerin varlığını ortaya koymuştur.

AFA’yı takiben, elde edilen faktör yapısının evren için genellenebilirliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA, uyum indekslerinin (örneğin, CFI, TLI, RMSEA) kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu göstererek, ölçeğin belirlenen faktör yapısının teorik modele yüksek düzeyde uyum sağladığını doğrulamıştır. Bu analizler, ölçeğin Fiziksel Etkinlik Karnesi uygulamalarının değerlendirilmesinde sağlam bir yapısal temel sunduğunu kanıtlamıştır.

Araç

Test Type: Ölçek Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Derecelendirme (Derecelendirme bilgisi kaynakta yer almamasına rağmen, bu tür ölçekler genellikle Likert tipi bir derecelendirme kullanır.)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Fiziksel Etkinlik Karnesi uygulamalarıyla ilgili paydaşlar (Öğretmenler, idareciler veya program değerlendiricileri).

Age Group: Yetişkin (Öğretmenler/İdareciler)

Population Details: Ölçek, Türkiye’deki eğitim kurumlarında görev yapan ve Fiziksel Etkinlik Karnesi uygulamalarına katılan personelin algılarını ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Test Methodology: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Fiziksel Etkinlik, Değerlendirme Ölçeği, Psikometrik Özellikler, Okul Sağlığı, Program Değerlendirme, Türkiye.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Fatih ÖZGÜL)

Correspondence Address: Fatih ÖZGÜL (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya akademik araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar Fatih ÖZGÜL ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik araştırmalarda kullanım genellikle yazarlardan izin alınarak ücretsizdir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve ek materyalleri aşağıdaki kaynaklardan erişilebilir durumdadır:

• Makalenin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: 14-442-1-pb.pdf
• Ölçek formu (DOCX) burada indirilebilir: fiziksel-etkinlik-karnesi-uygulamalari-degerlendirme-olcegi-toad.docx
• Makalenin yayımlandığı dergi linki: besad.org

Kaynaklar

Özgül, F., Kangalgil, M., Çalı, O., Yıldız, R. (2018). Fiziksel Etkinlik Karnesi Uygulamaları Değerlendirme Ölçeğinin geliştirilmesi. Beden Eğitimi ve Spor Araştırmaları Dergisi (BESAD); 10(1):1-9.

Fiziksel Etkinlik Karnesi Uygulamaları Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

(Ölçek maddeleri, orijinal kaynak metinde yer almamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen PDF veya DOCX dosyalarının incelenmesi gerekmektedir.)