Fiziksel Aktivitelere Metabiliş Uygulamaları Öllçeği

Özet

Fiziksel Aktivitelere Metabiliş Uygulamaları Ölçeği (MAPAS-TR), bireylerin fiziksel aktivite süreçlerine dair bilişsel izleme ve düzenleme yeteneklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal Metacognition Applied to Physical Activities Scale (MAPAS) ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanmış versiyonudur. Olcay Kiremitci tarafından 2016 yılında gerçekleştirilen uyarlama çalışması, ölçeğin özellikle erken ergenler üzerindeki psikometrik özellikler (geçerlik ve güvenirlik) açısından incelenmesini amaçlamıştır.

Uyarlama çalışması, Türk kültürüne özgü dilsel ve kültürel geçerliği sağlarken, ölçeğin teorik yapısının korunduğunu göstermeyi hedeflemiştir. Bu ölçek, bireylerin fiziksel aktiviteye katılımda kendi düşünce süreçlerini ne derece farkında olduklarını ve yönettiklerini değerlendirerek, spor psikolojisi ve eğitim bilimleri alanlarında önemli bir araç olarak kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Metabiliş, Fiziksel Aktivite, MAPAS-TR, Psikometrik Özellikler, Erken Ergenlik, Uyarlama, Bilişsel Düzenleme.

Yazarlar

Olcay KİREMİTÇİ

Amaç

Ölçeğin temel amacı, metabiliş kavramının fiziksel aktivite bağlamındaki tezahürlerini ölçmektir. Bu, bireylerin bir aktiviteye başlamadan önce planlama yapma, aktivite sırasında performanslarını izleme ve aktivite sonrasında sonuçları değerlendirme gibi bilişsel süreçlerini değerlendirmeyi içerir.

Türkçe uyarlama çalışması (Kiremitci, 2016), orijinal ölçeğin Türk kültürüne uygunluğunu test ederek, özellikle erken ergenlik dönemindeki öğrencilerin fiziksel aktiviteye yönelik bilişsel stratejilerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçebilecek bir araç sağlamayı amaçlamıştır. Bu sayede, fiziksel aktivite motivasyonu ve katılımını artırmaya yönelik eğitimsel müdahaleler için temel veriler elde edilmektedir.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Fiziksel Aktivitelere Metabiliş Uygulamaları Ölçeği, bireyin kendi bilişsel süreçleri hakkındaki bilgiyi ve bu süreçleri kontrol etme becerisini ifade eden metabiliş yapısını ölçmektedir. Fiziksel aktivite bağlamında bu yapı, genellikle iki ana bileşen etrafında şekillenir:

• Metabiliş Bilgisi: Bireyin fiziksel aktivite performansını etkileyen kendi yetenekleri, görev gereklilikleri ve stratejiler hakkındaki bilgisi.
• Metabiliş Düzenlemesi: Bireyin fiziksel aktivite hedeflerine ulaşmak için bilişsel süreçleri (planlama, izleme, değerlendirme) aktif olarak yönetme ve kontrol etme becerisi.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, uyarlama çalışmasının temelini oluşturmaktadır. Kiremitci (2016) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin yapı geçerliği incelenmiştir. Yapı geçerliği, genellikle Faktör Analizi yöntemleri kullanılarak, ölçek maddelerinin teorik olarak öngörülen faktör yapısını doğrulayıp doğrulamadığını kontrol etmek için test edilmiştir.

Uyarlama sürecinde, dilsel ve kültürel geçerliği sağlamak adına çeviri-geri çeviri prosedürleri uygulanmış ve uzman görüşleri alınmıştır. Bu süreçler, ölçek maddelerinin Türkçede anlam bütünlüğünü koruduğunu ve hedef kitle tarafından doğru anlaşıldığını garanti altına almayı amaçlamıştır.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçeğin tutarlı ve kararlı sonuçlar üretme yeteneğini ifade eder. Uyarlama çalışmasında (Kiremitci, 2016), MAPAS-TR’nin iç tutarlılık güvenirlik katsayısı (genellikle Cronbach Alfa) hesaplanmıştır.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçmek üzere birbiriyle tutarlı olduğunu gösterir. Bu güvenirlik analizleri, ölçeğin Türk erken ergen popülasyonunda güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini kanıtlamayı amaçlamıştır.

Faktör Analizi

Faktör analizi, ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya koymak ve orijinal ölçekteki faktör yapısının Türkçe versiyonunda korunup korunmadığını incelemek için kritik öneme sahiptir. Kiremitci’nin çalışması, büyük olasılıkla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanarak, metabiliş yapısının alt boyutlarının erken ergenler üzerindeki verilerle ne kadar uyumlu olduğunu test etmiştir. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliğini destekleyen temel kanıtları sunar.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Derecelendirme Ölçeği (Tipik olarak Likert Tipi)

Mevcut Diller: Türkçe (Turkish)

Popülasyon Grubu: Erken Ergenler

Yaş Grubu: Erken ergenlik dönemi (Genellikle 11-14 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Fiziksel aktiviteye katılan veya genel olarak okul çağındaki erken ergenler.

Test Metodolojisi: Öz bildirime dayalı anket formatı.

Anahtar Kelimeler

Bilişsel Süreçler, Öz Düzenleme, Spor Psikolojisi, Fiziksel Aktivite Davranışı, Psikometrik Özellikler, MAPAS.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Olcay KİREMİTÇİ

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2016 yılında Türkçe’ye uyarlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gereken izinler ve olası ücretler hakkında bilgi almak için sorumlu yazar Olcay Kiremitci ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanıcıların, ölçeğin orijinal geliştiricilerinden ve uyarlamasını yapan yazardan gerekli izinleri almaları tavsiye edilmektedir.

Orijinal makalenin PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

psychometric-properties-of-turkish-version-of-metacognition-applied-to-physical-activities-scale.pdf

Kaynaklar

Kiremitci, O. (2016). Psychometric Properties of Turkish Version of Metacognition Applied to Physical Activities Scale (Mapas-tr): A Study on Early Adolescents. International Online Journal of Educational Sciences, 8 (3), 55-62. DOI: http://dx.doi.org/10.15345/iojes.2016.03.006

Fiziksel Aktivitelere Metabiliş Uygulamaları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır.