Fen Bilimleri Öğrenme Kaygı Ölçeği

Özet

Fen Bilimleri Öğrenme Kaygı Ölçeği, 2015 yılında B. Yıldırım tarafından, öğrencilerin fen bilimleri derslerini öğrenme sürecinde yaşadıkları kaygı düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, fen bilimleri öğrenimine özgü duyulan olumsuz duygusal ve bilişsel tepkileri saptamayı hedefler. Geliştirme çalışması, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik özelliklerini detaylı bir şekilde incelemiş ve ilgili alan yazına bilimsel katkı sağlamıştır.

Bu araç, özellikle eğitim psikolojisi ve fen eğitimi alanlarında, öğrencilerin başarılarını olumsuz etkileyebilecek olan öğrenme kaygısının teşhis edilmesi ve bu kaygıya yönelik müdahale programlarının geliştirilmesi için kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Fen Bilimleri, Öğrenme Kaygısı, Kaygı, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

B. Yıldırım

Amaç

Fen Bilimleri Öğrenme Kaygı Ölçeği’nin temel amacı, ortaokul veya lise düzeyindeki öğrencilerin fen bilimleri derslerini öğrenirken hissettikleri spesifik kaygı düzeyini nicel olarak ölçmektir. Bu ölçek, genel akademik kaygıdan ziyade, özellikle biyoloji, fizik, kimya ve yer bilimleri gibi fen bilimleri konularına odaklanan kaygıyı saptamak üzere tasarlanmıştır.

Ölçeğin geliştirilmesi, fen bilimleri eğitiminde sıkça karşılaşılan başarısızlık, motivasyon düşüklüğü ve dersten kaçınma davranışlarının altında yatan duygusal faktörleri derinlemesine anlamaya hizmet etmektedir.

Yapı

Ölçek, bir tür durumsal ve akademik kaygı olan “Fen Bilimleri Öğrenme Kaygısı” yapısını ölçmektedir. Bu yapı, öğrencinin fen bilimleri içeriği ile karşılaştığında, sınavlara hazırlanırken veya laboratuvar çalışmalarını yaparken yaşadığı gerginlik, endişe ve rahatsızlık hislerini kapsar. Bu psikolojik yapı genellikle bilişsel (olumsuz düşünceler) ve duygusal (fiziksel tepkiler) bileşenlerden oluşur.

Geliştirme çalışmasında, bu yapının boyutları (faktörleri) belirlenmiş ve ölçek maddeleri, bu farklı kaygı alt boyutlarını (örneğin, test kaygısı, içerik kaygısı veya laboratuvar kaygısı) temsil edecek şekilde oluşturulmuştur. Fen bilimleri kaygısı, genellikle matematik kaygısı ile ilişkilidir ancak fen bilimlerine özgü soyut kavramlar ve deneysel süreçler nedeniyle kendine has özellikler taşır.

Geçerlik

Yıldırım (2015) tarafından yürütülen geliştirme çalışmasında, Fen Bilimleri Öğrenme Kaygı Ölçeği’nin yapısal geçerliği (construct validity) ve kapsam geçerliği incelenmiştir. Yapı geçerliği için genellikle uygulanan istatistiksel yöntemler, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini gösterir.

Geçerlik çalışmaları, genellikle uzman görüşleri alınarak (kapsam geçerliği için) ve ardından örneklem üzerinde uygulanan faktör analizi ile desteklenmiştir. Ölçeğin maddelerinin, belirlenen faktörlere uygun yüklenim gösterdiği rapor edilmiştir, ancak spesifik geçerlik katsayıları bu kaynakta özetlenmemiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği (reliability), aynı kaygı düzeyine sahip bireylere farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar üretme yeteneği olarak tanımlanır. Yıldırım (2015) çalışmasında, iç tutarlılık güvenirlik analizleri yapılmıştır.

Güvenirlik analizlerinde en yaygın kullanılan yöntemlerden biri olan Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır. Bu katsayının kabul edilebilir düzeyde olması, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Orijinal kaynakta spesifik güvenirlik katsayıları belirtilmemiştir, ancak geliştirme çalışması ölçeğin güvenilir olduğunu doğrulamıştır.

Faktör Analizi

Fen Bilimleri Öğrenme Kaygı Ölçeği’nin yapısal boyutlarını belirlemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Ölçek geliştirme sürecinde, ölçeğin tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğu bu analizlerle ortaya konulmuştur.

Yapılan Keşfedici Faktör Analizi (KFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, ölçeğin kaç alt boyuttan oluştuğunu ve bu alt boyutların fen bilimleri öğrenme kaygısının hangi yönlerini temsil ettiğini açıklamaktadır. Bu analizler, ölçek maddelerinin teorik beklentilere uygun bir yapı oluşturduğunu kanıtlamıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Development Scale)

Format: Genellikle 4 veya 5’li Likert tipi derecelendirme (Örneğin: Hiçbir zaman, Nadiren, Bazen, Çoğunlukla, Her zaman).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Ortaokul veya Lise Düzeyi)

Yaş Grubu: 10-18 yaş aralığı (Eğitim seviyesine bağlı olarak değişebilir)

Popülasyon Detayları: Ölçek, fen bilimleri dersleri alan öğrencilerin kaygı düzeylerini ölçmek için standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği. Öğrencilerin fen bilimleri öğrenme süreçlerine ilişkin kaygılarını değerlendirmeleri istenir.

Fen Bilimleri Öğrenme Kaygı Ölçeği’nin orijinal makalesine ve ek materyallerine aşağıdaki bağlantılar aracılığıyla erişim sağlanabilir. Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: fen-bilimleri-ogrenme-kaygi-olcegi-toad.pdf.

Anahtar Kelimeler

Akademik Kaygı, Öğrenci Değerlendirme, Psikolojik Ölçek, Psikometri, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Mevcut Değil

Yazışma Adresi: Makale, Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi’nde yayımlanmıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için genellikle yazarın izni gereklidir. Detaylı izin ve ücret bilgileri için yazarla iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Test Yılı: 2015

Referanslar

• Yıldırım, B. (2015). Fen bilimleri öğrenme kaygı ölçeği: geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 33-43.
• Makale Bağlantısı: dergipark.ulakbim.gov.tr

Fen Bilimleri Öğrenme Kaygı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri, orijinal kaynak metinde sağlanmamıştır.

Ölçek maddeleri bu kaynakta mevcut değildir. Maddelerin tamamına ulaşmak için Yıldırım (2015) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.