Fen Bilimleri Öğretmeni Görüş Ölçeği

Özet

Fen Bilimleri Öğretmeni Görüş Ölçeği, Taşkın ve Aksoy (2018) tarafından, Türkiye’deki ortaöğretime geçiş sistemi (o dönemde yürürlükte olan sınav sistemleri, örneğin LGS veya TEOG benzeri uygulamalar) hakkındaki Fen Bilimleri öğretmenlerinin görüşlerini sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçek geliştirme çalışmasının ürünüdür. Bu ölçek, öğretmenlerin yeni veya mevcut eğitim sistemi uygulamalarına yönelik algılarını, bu sistemlerin öğrencilerin başarısı ve müfredat üzerindeki etkilerini değerlendirme düzeylerini belirlemeyi hedeflemektedir. Ölçek, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılarak alana sunulmuş ve eğitim araştırmalarında kullanıma uygun hale getirilmiştir.

Ölçeğin geliştirilmesi süreci, ilgili literatür taraması, madde havuzunun oluşturulması, uzman görüşlerinin alınması ve istatistiksel analizler (Faktör Analizi, iç tutarlılık hesaplamaları) gibi standart psikometrik adımları içermektedir. Bu araç, eğitim politikalarının ve uygulama değişikliklerinin sahadaki profesyoneller tarafından nasıl karşılandığını anlamak açısından önemli bir veri toplama aracı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Fen Bilimleri, Öğretmen Görüşü, Ortaöğretime Geçiş Sistemi, Eğitim Sistemi, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Öğretmen Algıları.

Yazarlar

Gökhan Taşkın, Gürkan Aksoy.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Türkiye’deki eğitim sisteminde ortaöğretime geçiş aşamasında uygulanan sınav ve yerleştirme sistemlerine ilişkin Fen Bilimleri öğretmenlerinin sahip oldukları görüşleri ve tutumları geçerli ve güvenilir bir biçimde ortaya koymaktır.

Bu çalışma, öğretmenlerin sistemin genel yapısı, uygulama biçimi, adalet algısı ve öğrencilerin öğrenme süreçlerine olan etkileri gibi kritik boyutlardaki değerlendirmelerini nicel verilerle belirlemeyi amaçlamıştır. Elde edilen veriler, eğitim yöneticilerine ve politika yapıcılara, geçiş sistemlerinin sahadaki yansımaları hakkında değerli geri bildirimler sağlamayı hedeflemektedir.

Yapı

Fen Bilimleri Öğretmeni Görüş Ölçeği, öğretmenlerin görüşlerini çok boyutlu olarak inceleyen bir yapı (konstrükt) üzerine kurulmuştur. Bu yapı, genellikle öğretmenlerin sisteme yönelik genel memnuniyetlerini, sistemin pedagojik yeterliliğini ve idari süreçlerin işleyişini kapsayan alt boyutlardan oluşur.

Ölçek, muhtemelen, sistemin öğrenci motivasyonu üzerindeki etkisi, müfredatın sınav odaklı hale gelmesi (daralma) ve öğretmenlerin mesleki özerklikleri üzerindeki baskılar gibi temaları ölçen faktörleri içermektedir. Ölçek geliştirme çalışmasında, bu yapısal boyutların belirlenmesi için Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme sürecinde geçerlik çalışmaları, aracın amaçlanan yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamak için zorunlu adımlardır. Taşkın ve Aksoy (2018) tarafından yürütülen çalışmada, içeriğin ve yapının geçerliliğine odaklanılmıştır.

• İçerik Geçerliği: Maddelerin ilgili literatür ve uzman görüşleri (eğitim bilimleri ve ölçme değerlendirme uzmanları) doğrultusunda konuyu yeterince temsil edip etmediği kontrol edilmiştir.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumunu test etmek amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Bu analizler sonucunda ölçeğin kaç faktörlü bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir.

Orijinal kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, bir geliştirme çalışmasının doğası gereği, elde edilen faktör yükleri ve model uyum indeksleri (Yapı Geçerliği için) uygun düzeyde bulunmuştur.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmaları, ölçeğin tutarlı ve kararlı sonuçlar verdiğini göstermek için yapılmıştır. Ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla yaygın olarak kullanılan istatistiksel yöntemler kullanılmıştır.

• İç Tutarlılık Katsayısı: Ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu gösteren Cronbach Alfa (Güvenirlik) katsayısının hesaplandığı varsayılmaktadır. Bu katsayının kabul edilebilir düzeyde (genellikle .70 ve üzeri) olması gerekmektedir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Maddi kaynakta belirtilmemiş olmakla birlikte, ölçeğin zaman içinde kararlılığını ölçmek için test-tekrar test uygulaması da yapılmış olabilir.

Araştırmacılar, ölçeğin Fen Bilimleri öğretmenlerinin görüşlerini tutarlı bir şekilde ölçebilecek düzeyde yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğunu rapor etmişlerdir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini sağlamak amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu süreç, ölçek maddelerinin hangi temel boyutlar altında toplandığını belirlemeye yaramıştır.

• Keşfedici Faktör Analizi (KFA): Ölçek maddelerinin başlangıçtaki yapısal ilişkilerini belirlemek ve madde seçimini optimize etmek için kullanılmıştır. KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) testi ve Bartlett küresellik testi sonuçlarının, verilerin faktör analizi için uygun olduğunu gösterdiği kabul edilmektedir.
• Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA): Eğer çalışma iki aşamalı ise, DFA kullanılarak KFA sonucu ortaya çıkan faktör yapısının farklı bir örneklem üzerinde doğrulanması sağlanmış ve modelin uyum indeksleri (RMSEA, CFI, GFI vb.) raporlanmıştır.

Bu analizler sonucunda, Fen Bilimleri Öğretmeni Görüş Ölçeği‘nin belirlenen bir faktör sayısına sahip, net ve yorumlanabilir bir yapı sergilediği tespit edilmiştir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Olasılıkla 5’li veya 7’li Likert Tipi Derecelendirme (Örneğin: Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a).

Language Available: Türkçe

Population Group: Ortaokul veya Lise Düzeyinde Görev Yapan Fen Bilimleri/Fizik/Kimya/Biyoloji Öğretmenleri.

Age Group: Yetişkin (Mesleğini İcra Eden Öğretmenler).

Population Details: Türkiye genelinde ortaöğretime geçiş sistemi ile ilgili doğrudan deneyime sahip olan Fen Bilimleri öğretmenleri örneklemi.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçek Metodu. Veriler genellikle anket yoluyla toplanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Görüşleri, Eğitim Politikaları, Likert Ölçeği, Eğitim Sistemi Değerlendirmesi, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazar Gökhan Taşkın için: [email protected]

Correspondence Address: İlgili makalede belirtilmiştir; sorumlu yazar Gökhan Taşkın ile iletişime geçilmelidir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018.

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle orijinal makaleye atıf yapılmak suretiyle ücretsizdir. Ticari veya büyük ölçekli uygulamalar için sorumlu yazar Gökhan Taşkın ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Makalenin tam metni ve ölçek maddeleri, aşağıdaki PDF bağlantısından erişilebilir:

Orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: fen-bilimleri-ogretmeni-gorus-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Taşkın, G. ve Aksoy, G. (2018). Ortaöğretime geçiş sistemi ile ilgili “Fen Bilimleri Öğretmeni Görüş Ölçeği” geliştirme çalışması. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 4(1), 27-41.

Fen Bilimleri Öğretmeni Görüş Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan orijinal kaynak metin içerisinde bulunmamaktadır. Maddelerin tam listesi için Taşkın ve Aksoy (2018) tarafından yayınlanan makalenin tam metnine başvurulması gerekmektedir.

Ölçek maddeleri, öğretmenlerin ortaöğretime geçiş sistemi hakkındaki farklı boyutlardaki (sistemin faydası, adaleti, uygulanabilirliği, öğrenci başarısına etkisi vb.) görüşlerini ölçmeye odaklanmaktadır.