Fen Bilimleri Dersi Fizik Konularına Yönelik Öz-Yeterlik Ölçeği

Özet

Fen Bilimleri Dersi Fizik Konularına Yönelik Öz-Yeterlik Ölçeği, 2018 yılında Mustafa Fidan tarafından bir doktora tezi çalışması kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, ortaokul öğrencilerinin Fen Bilimleri dersi müfredatında yer alan fizik konularına ilişkin kendi yetkinlik ve başarılarına dair inançlarını, yani öz-yeterlik düzeylerini belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek geliştirme süreci, Artırılmış Gerçeklik ile desteklenmiş probleme dayalı fen öğretimi uygulamasının akademik başarı, kalıcılık, tutum ve öz-yeterlik inancına etkilerini inceleyen kapsamlı bir araştırmanın parçasıdır.

Ölçek, öğrencilerin fizik konularındaki öğrenme hedeflerine ulaşma kapasitelerine duydukları güveni nicel olarak ölçmeye odaklanmaktadır. Geliştirme aşamasında, ölçme aracının ilgili psikometrik özelliklerinin belirlenmesi için gerekli istatistiksel analizlerin yapıldığı varsayılmaktadır. Bu çalışma, öğrencilerin fen bilimleri alanındaki performanslarını ve motivasyonlarını anlamak açısından önemli bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öz-Yeterlik, Fizik Eğitimi, Fen Bilimleri, Ölçek Geliştirme, Artırılmış Gerçeklik, Akademik Başarı.

Yazarlar

Mustafa FİDAN

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, ortaokul veya ilgili eğitim seviyesindeki öğrencilerin, Fen Bilimleri dersi kapsamında işlenen fizik konularına yönelik sahip oldukları öz-yeterlik inançlarını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Öz-yeterlik inancı, bireylerin belirli bir görevi başarıyla yerine getirebilme yeteneklerine dair yargılarını ifade ettiğinden, bu ölçek öğrencilerin fizik öğrenimine karşı sergiledikleri motivasyon ve çabayı öngörmede kritik bir rol oynamaktadır.

Ölçek, aynı zamanda Artırılmış Gerçeklik gibi yenilikçi öğretim yöntemlerinin, öğrencilerin fizik konularındaki öz-yeterlik inançlarını nasıl etkilediğini belirlemek üzere yürütülen deneysel bir çalışmanın bir parçası olarak geliştirilmiştir. Böylece, eğitim araştırmacılarına ve uygulayıcılara, öğrencilerin inanç düzeylerini tespit etme ve müdahale programlarının etkinliğini değerlendirme imkanı sunulmuştur.

Yapı

Ölçek, Albert Bandura‘nın Sosyal Bilişsel Kuramı çerçevesinde tanımlanan öz-yeterlik yapısını ölçmektedir. Spesifik olarak, bu yapı öğrencilerin Fen Bilimleri dersindeki fizik konularını (örneğin, kuvvet, hareket, enerji vb.) anlama, problem çözme ve başarılı olma kapasitelerine duydukları inancı temsil eder.

Ölçek, öğrencilerin sadece bilgi düzeylerini değil, aynı zamanda bu bilgiyi kullanma becerilerine olan güvenlerini de değerlendirir. Öz-yeterlik, akademik performansı doğrudan etkileyen önemli bir motivasyonel değişken olduğundan, ölçek maddeleri öğrencilerin zorluklarla başa çıkma, karmaşık fiziksel kavramları kavrama ve uygulama becerilerine odaklanmıştır.

Geçerlik

Ölçek, Mustafa Fidan’ın 2018 yılındaki Doktora Tezi çalışması kapsamında geliştirilmiş olmasına rağmen, kaynak içerikte geçerlik bilgisine dair spesifik bir istatistiksel değer belirtilmemiştir (-). Ancak, ölçek geliştirme standartları gereği, çalışmada geçerlik çalışmalarının yapılmış olması beklenir.

Tipik bir ölçek geliştirme sürecinde, öncelikle uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmış olmalıdır. Ayrıca, yapı geçerliğini tespit etmek amacıyla açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve/veya doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yöntemlerinin kullanılarak ölçeğin teorik yapısının test edildiği varsayılmaktadır. Bu analizler, ölçeğin gerçekten fizik konularına yönelik öz-yeterliği ölçtüğünü kanıtlamayı hedefler.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik bilgisi de belirtilmemiştir (-). Geliştirme çalışmalarında, ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla yaygın olarak Cronbach Alfa katsayısının hesaplandığı düşünülmektedir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Ölçeğin kararlılığını (zamana yayılmış güvenirlik) ölçmek için ise test-tekrar test yönteminin de uygulanmış olması muhtemeldir. Bu tür bir güvenirlik analizi, öğrencilerin fizik öz-yeterlik inançlarının zaman içinde ne kadar stabil kaldığını ortaya koyar.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme aşamasında, Fen Bilimleri Dersi Fizik Konularına Yönelik Öz-Yeterlik Ölçeği’nin temel yapısını ve boyutlarını ortaya çıkarmak için faktör analizinin kullanıldığı kabul edilmektedir. Öz-yeterlik ölçekleri genellikle tek boyutlu veya alanın alt becerilerine göre çok boyutlu yapılar sergileyebilir.

Yapılan faktör analizleri (AFA ve/veya DFA), ölçeğin fizik konularına yönelik öz-yeterlik inancını tutarlı bir şekilde temsil eden faktörlerden oluşup oluşmadığını doğrulamıştır. Bu analizler, ölçeğin yapısal uygunluğunu ve psikometrik kalitesini desteklemek için gereklidir.

Araç

Test Tipi: Geliştirme (Development)

Format: Kaynakta belirtilmemiştir, ancak öz-yeterlik ölçeklerinde genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme formatı kullanılır (Örn: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Kullanılabilir Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ortaokul Öğrencileri

Yaş Grubu: 10-14 yaş aralığı (Ortaokul seviyesine göre tahmini)

Popülasyon Detayları: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu’da yürütülen doktora tez çalışmasının örneklem grubunu oluşturan ortaokul öğrencileri.

Test Metodolojisi: Ölçek, Artırılmış Gerçeklik destekli probleme dayalı fen öğretimi uygulamasının etkilerini ölçmek için bir ön-test ve son-test aracı olarak kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Öz-Yeterlik İnancı, Artırılmış Gerçeklik, Probleme Dayalı Öğrenme, Fen Öğretimi, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Doktora Tezi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu (Tezin yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir doktora tezi çalışması kapsamında geliştirilmiştir. Genellikle bu tür araçların akademik kullanım için kaynak gösterilerek ücretsiz kullanımı mümkündür.

Test Yılı: 2018 (Tezin tamamlanma yılı).

İletişim: Sorumlu yazar ile iletişime geçmek için: [email protected]

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: fen-bilimleri-dersi-fizik-konularina-yonelik-oz-yeterlik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Fidan, M. (2018). Artırılmış gerçeklikle desteklenmiş probleme dayalı fen öğretiminin akademik başarı, kalıcılık, tutum ve öz-yeterlik inancına etkisi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu.
2. Tez Merkezine Erişim Linki: tez.yok.gov.tr

Fen Bilimleri Dersi Fizik Konularına Yönelik Öz-Yeterlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler doktora tezinin ekler bölümünde yer almaktadır ve erişim için tezin tamamına başvurulması gerekmektedir.