Fen Bilimleri Öğretmen Adaylarının Öğrenciyi Anlama Öz-Yeterlilik Ölçeği

Özet

Bu ölçek, fen bilimleri öğretmen adaylarının, öğrencilerin öğrenme süreçlerini, bilişsel ve duyuşsal özelliklerini, yanlış kavramalarını ve bireysel ihtiyaçlarını anlama konusundaki öz-yeterlilik düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, 2019 yılında Tufan İnaltekin ve Mehmet Saka tarafından bilimsel yöntemlerle geliştirilmiş olup, öğretmen adaylarının mesleki gelişimlerini destekleyecek geri bildirimler sağlamayı hedeflemektedir. Öğrenciyi anlama, etkili pedagojik yaklaşımların temelini oluşturduğundan, bu ölçek eğitim araştırmalarında ve öğretmen yetiştirme programlarında önemli bir tanı aracı olarak kullanılmaktadır.

Ölçek geliştirme süreci, geçerlik ve güvenirlik çalışmalarını kapsayan kapsamlı bir psikometrik analiz içerir. Ölçek, öğretmen adaylarının kendilerini öğrencilerin karmaşık öğrenme mekanizmalarını teşhis etme ve bunlara uygun yanıt verme yeteneği açısından nasıl algıladıklarını ölçerek, öğretmen yeterliliği literatürüne katkıda bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Fen bilimleri eğitimi, öğretmen adayları, öz-yeterlilik, öğrenciyi anlama, pedagojik yeterlilik, ölçek geliştirme, psikometri.

Yazarlar

Tufan İnaltekin, Mehmet Saka. Sorumlu yazar: Tufan İnaltekin.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, fen bilimleri öğretmen adaylarının mesleki gelişimleri sırasında öğrencilerin öğrenme mekanizmalarını, bireysel farklılıklarını ve karşılaştıkları kavramsal zorlukları ne derece anlayabildiklerine dair inançlarını saptamaktır. Bu inançlar, öğretmen adaylarının sınıfta gösterecekleri çabayı ve azmi doğrudan etkilediği için, öz-yeterlilik düzeylerinin doğru bir şekilde ölçülmesi kritik öneme sahiptir.

Bu ölçüm aracı, öğretmen yetiştirme programlarının, adayların öğrenci merkezli yaklaşımları benimseme ve uygulama yeterliliklerini geliştirmedeki başarısını değerlendirmek için güvenilir ve geçerli bir yöntem sunar. Elde edilen veriler, program iyileştirmeleri ve hedeflenmiş müdahaleler için temel oluşturur.

Yapı

Ölçek, Kanadalı psikolog Albert Bandura tarafından öne sürülen öz-yeterlilik kuramına dayanmaktadır. Ölçülen yapı, öğretmen adayının öğrencilerin bilişsel zorluklarını (örneğin yanlış kavramalar), duyuşsal durumlarını (örneğin motivasyon eksikliği veya ilgi alanları) ve sosyal çevrelerini doğru bir şekilde teşhis etme ve yorumlama yeteneğine olan güçlü inancıdır.

Bu yapı, yalnızca teorik bilgiye değil, aynı zamanda bu bilgiyi öğrencinin somut durumuna uygulayabilme becerisine duyulan güveni de kapsar. Ölçek, genellikle öğrencilerin öğrenme stillerini, hazırbulunuşluk düzeylerini ve fen bilimleri konularındaki spesifik ihtiyaçlarını anlamaya yönelik alt boyutlardan oluşur.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışması, araçta ölçülen yapının gerçekten de “Fen Bilimleri Öğretmen Adaylarının Öğrenciyi Anlama Öz-Yeterliliği” olduğunu kanıtlamak için kapsamlı geçerlik analizlerini içermiştir. Çalışmada, yapı geçerliğini desteklemek amacıyla uzman görüşleri alınmış ve dilsel eşdeğerlik çalışmaları yapılmıştır.

Yapısal geçerlik, genellikle açımlayıcı (AFA) ve doğrulayıcı (DFA) faktör analizi yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal olarak öngörülen faktör yapısıyla uyumlu olduğunu göstermeyi amaçlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçümün kararlılığını ve tutarlılığını değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. İç tutarlılık güvenirliği, genellikle Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Yüksek alfa katsayıları, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü işaret etmektedir.

Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı durumlarda ve farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini desteklemiştir. Bu, ölçeğin eğitim araştırmalarında güvenle kullanılabileceği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Fen Bilimleri Öğretmen Adaylarının Öğrenciyi Anlama Öz-Yeterlilik Ölçeği’nin geliştirilmesi sürecinde, ölçülen yapının çok boyutlu doğasını ortaya çıkarmak için faktör analizi (Açımlayıcı ve Doğrulayıcı) kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin tek bir genel öz-yeterlilik puanı yerine, öğrenciyi anlamanın farklı yönlerini temsil eden alt boyutlardan oluştuğunu göstermiştir.

Faktör yükleri ve model uyum indeksleri (örneğin CFI, TLI, RMSEA), belirlenen faktör yapısının veri ile yüksek düzeyde uyumlu olduğunu kanıtlamıştır. Bu alt boyutlar, araştırmacılara ve eğitimcilere, öğretmen adaylarının güçlü ve geliştirilmesi gereken öz-yeterlilik alanlarını daha detaylı inceleme imkanı sunar.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Kesin derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemekle birlikte, öz-yeterlilik ölçeklerinde tipik olarak 5’li veya 6’lı Likert formatı kullanılır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Fen Bilimleri Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Genellikle 18-25 yaş aralığındaki lisans öğrencileri.

Popülasyon Detayları: Üniversitelerin Eğitim Fakültesi, Fen Bilgisi Öğretmenliği lisans programlarında öğrenim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi: Öz Raporlama (Self-Report) Anket. Katılımcılar, öğrencileri anlama becerilerine yönelik inançlarını belirlenen derecelendirme skalası üzerinde ifade ederler.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen eğitimi, eğitim psikolojisi, pedagojik içerik bilgisi, fen eğitimi, güvenirlik, geçerlik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi Kaynakta Mevcut Değildir (N/A)

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi Kaynakta Mevcut Değildir (N/A)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2019 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı için gerekli izinler ve olası ücret bilgileri konusunda sorumlu yazar Tufan İnaltekin ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Orijinal makalenin PDF dosyası şu adresten indirilebilir: fen-bilimleri-ogretmen-adaylarinin-ogrenciyi-anlama-oz-yeterlilik-olcegi-toad.pdf

Referanslar

• İnaltekin, T., ve Saka, M. (2019). Fen Bilimleri Öğretmen Adaylarının Öğrenciyi Anlama Öz-Yeterlilik Ölçeği’nin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama, 10(20), 84-129.

Fen Bilimleri Öğretmen Adaylarının Öğrenciyi Anlama Öz-Yeterlilik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal geliştirme makalesinde yer alan maddeler, bu kaynakta doğrudan sağlanmamıştır. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen referans makalenin incelenmesi gerekmektedir.