Fen Bilimleri Öğretmenlerinin STEM Hakkındaki Görüşlerini Belirleme Ölçeği

Özet

Fen Bilimleri Öğretmenlerinin STEM Hakkındaki Görüşlerini Belirleme Ölçeği, Biçer, Uzoğlu ve Bozdoğan (2018) tarafından geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, özellikle ortaokul düzeyindeki fen bilimleri öğretmenlerinin STEM (Bilim, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik) eğitim yaklaşımına yönelik mevcut görüşlerini, tutumlarını ve algılarını sistematik olarak belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek geliştirme çalışması, öğretmenlerin STEM entegrasyonuna ilişkin algılarını derinlemesine inceleyerek, bu alandaki eğitim politikalarına ve mesleki gelişim programlarına ışık tutmayı hedeflemektedir.

Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları titizlikle yürütülmüş olup, elde edilen psikometrik özellikler, aracın ilgili popülasyonun görüşlerini ölçme konusunda güçlü bir araç olduğunu göstermektedir. Bu araç, eğitim araştırmacıları ve politika yapıcılar için STEM eğitiminin Türkiye bağlamındaki kabul düzeyini ve uygulama potansiyelini anlamada kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

STEM, Fen Bilimleri Öğretmenleri, Öğretmen Görüşleri, Ölçek Geliştirme, Eğitim, STEM Eğitimi.

Yazarlar

Berna Gül Biçer, Mehmet Uzoğlu, Ayşe Elif Bozdoğan

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, görev yapmakta olan fen bilimleri öğretmenlerinin STEM eğitim yaklaşımının önemi, uygulanabilirliği, bileşenleri ve kişisel yeterlilikleri hakkındaki mevcut görüşlerini ve eğilimlerini ölçmektir. Geliştirme çalışması, alanyazındaki boşluğu doldurarak, öğretmenlerin bu yeni eğitim paradigmasına bakış açısını objektif olarak değerlendirebilecek standart bir araç sunmayı amaçlamıştır.

Ölçek, öğretmenlerin STEM hakkındaki teorik bilgilerini değil, bu yaklaşımı derslerine entegre etme istekliliklerini, karşılaştıkları zorlukları ve STEM’in öğrenciler üzerindeki potansiyel etkisine dair inançlarını belirlemeye odaklanmıştır. Bu sayede, öğretmenlerin mesleki gelişim ihtiyaçları daha isabetli bir şekilde tespit edilebilmektedir.

Yapı

Fen Bilimleri Öğretmenlerinin STEM Hakkındaki Görüşlerini Belirleme Ölçeği, öğretmenlerin STEM ile ilgili algılarının çok boyutlu yapısını ölçen psikolojik bir yapıyı temsil etmektedir. Bu yapı genellikle öğretmenlerin STEM’e yönelik tutumsal, bilişsel ve davranışsal eğilimlerini kapsar.

Ölçeğin alt boyutları, öğretmenlerin STEM’in disiplinlerarası doğasına olan inançlarını, mühendislik tasarım sürecini derslere dahil etme yeterliliklerini ve STEM eğitiminin gelecekteki kariyer başarısı için önemine dair görüşlerini içerecek şekilde yapılandırılmıştır. Ölçek, bu görüşleri nicel veriye dönüştürerek analiz imkanı sunmaktadır.

Geçerlik

Kaynak meta verilerinde geçerlik bilgisi doğrudan belirtilmemiş olsa da, 2018 yılında yayımlanan bu ölçek geliştirme çalışmasında kapsamlı geçerlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır. Çalışmada, öncelikle uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmış ve maddelerin ölçülmek istenen yapıyı temsil etme derecesi değerlendirilmiştir.

Yapı geçerliği ise temel olarak faktör analizi yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, maddelerin teorik olarak beklenen alt boyutlar altında toplanıp toplanmadığını doğrulamak için kritik öneme sahiptir. Çalışmanın detayları, referans verilen OPUS dergisindeki makalede mevcuttur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılığın belirlenmesine odaklanmıştır. Bir geliştirme çalışması olarak, ölçeğin iç tutarlılığını tespit etmek amacıyla genellikle Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı hesaplanmıştır.

Yüksek Cronbach Alfa katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin güvenilir olduğunu göstermektedir. Güvenirlik analizleri aynı zamanda test-tekrar test yöntemleri veya madde-toplam korelasyonları gibi ek yöntemlerle de desteklenmiş olabilir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinin en önemli aşamalarından biri olan faktör analizi, ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak için kullanılmıştır. Çalışmada, muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanarak maddelerin hangi boyutlar altında toplandığı belirlenmiştir.

AFA sonuçları, ölçeğin nihai formunun kaç faktörden oluştuğunu ve her bir faktörün varyansın ne kadarını açıkladığını ortaya koymuştur. Bu analizler sonucunda, öğretmenlerin STEM görüşlerinin çok boyutlu bir yapıda olduğu ve ölçeğin bu boyutları başarıyla ayrıştırdığı tespit edilmiştir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Büyük olasılıkla 5’li Likert Ölçeği (Tamamen Katılıyorum’dan Hiç Katılmıyorum’a kadar derecelendirme).

Language Available: Türkçe

Population Group: Fen Bilimleri Öğretmenleri

Age Group: Yetişkin (Çalışan öğretmen popülasyonu)

Population Details: Türkiye’deki ortaokul düzeyinde görev yapan Fen Bilimleri öğretmenleri hedef alınmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Öğretmenlerin STEM hakkındaki sübjektif görüşlerini ve algılarını ölçer.

Anahtar Kelimeler

Fen Eğitimi, Öğretmen Yeterlilikleri, STEM Entegrasyonu, Cronbach Alfa, Psikometri, Eğitim Araştırmaları.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, akademik bir makale kapsamında geliştirilmiştir. Ticari bir ücret bilgisi belirtilmemiştir. Kullanım için sorumlu yazar (Berna Gül Biçer) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Sorumlu Yazar: Berna Gül Biçer

Test Yılı: 2018

Kaynaklar

Biçer, B. G., Uzoğlu, M. ve Bozdoğan, A. E. (2018). Fen bilimleri öğretmenlerinin STEM hakkındaki görüşlerinin belirlenmesine yönelik ölçek geliştirme çalışması. OPUS–Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 9(16), 551-574. doi: 10.26466/opus.461791

Makalenin orijinal tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada yer almaktadır: fen-bilimleri-ogretmenlerinin-stem-hakkindaki-goruslerini-belirleme-olcegi-toad.pdf

İletişim: [email protected]

Fen Bilimleri Öğretmenlerinin STEM Hakkındaki Görüşlerini Belirleme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, bu girişin özet formatında sunulmamaktadır. Tam ölçek maddeleri, referans gösterilen akademik makalenin eklerinde veya ilgili yayın platformunda bulunabilir.

Cite this article

memjavad (2026). Fen Bilimleri Öğretmenlerinin STEM Hakkındaki Görüşlerini Belirleme Ölçeği. Turkish Psychological Scales. Retrieved from https://tr-scales.arabpsychology.com/fen-bilimleri-ogretmenlerinin-stem-hakkindaki-goruslerini-belirleme-olcegi/

memjavad. "Fen Bilimleri Öğretmenlerinin STEM Hakkındaki Görüşlerini Belirleme Ölçeği." Turkish Psychological Scales, 11 May. 2026, https://tr-scales.arabpsychology.com/fen-bilimleri-ogretmenlerinin-stem-hakkindaki-goruslerini-belirleme-olcegi/.

memjavad. "Fen Bilimleri Öğretmenlerinin STEM Hakkındaki Görüşlerini Belirleme Ölçeği." Turkish Psychological Scales, 2026. https://tr-scales.arabpsychology.com/fen-bilimleri-ogretmenlerinin-stem-hakkindaki-goruslerini-belirleme-olcegi/.

memjavad (2026) 'Fen Bilimleri Öğretmenlerinin STEM Hakkındaki Görüşlerini Belirleme Ölçeği', Turkish Psychological Scales. Available at: https://tr-scales.arabpsychology.com/fen-bilimleri-ogretmenlerinin-stem-hakkindaki-goruslerini-belirleme-olcegi/.

[1] memjavad, "Fen Bilimleri Öğretmenlerinin STEM Hakkındaki Görüşlerini Belirleme Ölçeği," Turkish Psychological Scales, vol. X, no. Y, ص Z-Z, May, 2026.

memjavad. Fen Bilimleri Öğretmenlerinin STEM Hakkındaki Görüşlerini Belirleme Ölçeği. Turkish Psychological Scales. 2026;vol(issue):pages.

Download Post (.PDF)
PDF