Felsefe Dersine İlişkin Tutum Ölçeği

Özet

Felsefe Dersine İlişkin Tutum Ölçeği, 2006 yılında Volkan Şaban Küçükkurt tarafından lise ve dengi okullarda öğrenim gören öğrencilerin felsefe dersine yönelik sahip oldukları duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri (tutumları) ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek geliştirme çalışması, yazarın Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tamamladığı Yüksek Lisans Tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin felsefe dersine olan ilgilerini, değer yargılarını ve bu dersteki akademik başarıları ile tutumları arasındaki ilişkiyi sistematik olarak belirlemektir.

Ölçek, öğrencilerin felsefe dersine karşı olumlu veya olumsuz yönde geliştirdikleri eğilimleri nicel verilerle ortaya koyarak eğitimcilerin müfredat geliştirme ve pedagojik yaklaşımlarını iyileştirmelerine zemin hazırlamaktadır. Ölçeğin geliştirilme süreci, geçerlik ve güvenirlik analizlerini içermekle birlikte, detaylı psikometrik özellikler tezin orijinal metninde bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Felsefe, tutum, lise öğrencisi, ölçek geliştirme, psikometri, eğitim psikolojisi, başarı, tutum ölçeği.

Yazarlar

Volkan Şaban Küçükkurt

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Türkiye’deki lise ve dengi okullarda öğrenim gören öğrencilerin felsefe dersine yönelik tutum düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu amaç doğrultusunda, geliştirilen araç, öğrencilerin felsefe dersine karşı duydukları ilgi, dersin gerekliliğine dair inançları ve dersten aldıkları memnuniyet gibi bileşenleri değerlendirmeyi hedefler.

Küçükkurt (2006) tarafından yürütülen bu çalışma, aynı zamanda öğrencilerin felsefe dersine yönelik tutumları ile akademik başarıları arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını tespit etmeyi amaçlamıştır. Bu analizler, tutumun öğrenme çıktıları üzerindeki etkisini anlamak açısından kritik öneme sahiptir.

Yapı

Felsefe Dersine İlişkin Tutum Ölçeği, psikolojide merkezi bir kavram olan tutum yapısını ölçmektedir. Tutum, bireyin belirli bir nesneye, duruma veya kişiye karşı gösterdiği öğrenilmiş, tutarlı ve değerlendirici tepki eğilimi olarak tanımlanır. Bu ölçek özelinde yapı, öğrencilerin felsefe dersine yönelik geliştirdikleri üç ana bileşeni kapsar:

• Bilişsel Bileşen: Felsefe dersi hakkındaki bilgi ve inançlar (örneğin, “Felsefe dersi düşünme becerilerini geliştirir.”).
• Duygusal Bileşen: Felsefe dersine karşı hissedilen duygular (sevgi, nefret, ilgi, sıkıntı).
• Davranışsal Eğilim Bileşeni: Felsefe dersine katılma, çalışma veya dersi seçme yönündeki eylemsel eğilimler.

Ölçek, bu bileşenleri kapsayarak, öğrencinin felsefeye yönelik genel eğilimini tek bir puan veya alt boyutlar aracılığıyla ortaya koymayı amaçlamıştır.

Geçerlik

Kaynak verilerde geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, bir ölçek geliştirme çalışması olarak geçerlik çalışmalarının tezin orijinal metninde detaylıca sunulduğu varsayılmaktadır. Geçerlik, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü ifade eder.

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin felsefe dersine yönelik tutumun tüm boyutlarını yeterince temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak sağlanmıştır.
• Yapı Geçerliği: Genellikle Faktör Analizi yöntemleri (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı) kullanılarak ölçek maddelerinin kuramsal yapıyı destekleyip desteklemediği incelenmiştir.
• Ölçüt Geçerliği: Ölçek puanlarının, öğrencilerin felsefe dersindeki notları (başarı ölçütü) gibi dış ölçütlerle ilişkisi incelenmiş olabilir.

Güvenirlik

Kaynak verilerde güvenirlik bilgisi de ‘-‘ olarak belirtilmiştir. Ancak, ölçek geliştirme sürecinin bir parçası olarak, güvenirlik analizlerinin yapıldığı kesindir. Güvenirlik, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını gösterir.

• İç Tutarlılık Güvenirliği: Genellikle Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak ölçekteki maddelerin birbirleriyle ne kadar uyumlu olduğu belirlenmiştir. Yüksek bir alfa değeri, maddelerin aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar verip vermediğini belirlemek amacıyla belirli bir öğrenci grubu üzerinde aralıklı uygulamalar yapılmış olabilir.

Faktör Analizi

Felsefe Dersine İlişkin Tutum Ölçeği’nin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizi tekniklerinin kullanıldığı düşünülmektedir. Ölçek geliştirme aşamasında genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak ölçeğin kaç boyuttan oluştuğu ve maddelerin hangi faktörler altında toplandığı belirlenmiştir. Bu analiz, tutumun tek boyutlu mu yoksa birden çok alt boyuttan mı (bilişsel, duyuşsal gibi) oluştuğunu ortaya koyar. Faktör yükleri, özdeğerler ve açıklanan varyans oranları gibi istatistiksel veriler tezin yöntem bölümünde yer almaktadır.

Araç

Test Türü: Ölçek geliştirme (Tutum Ölçeği)

Format: Büyük olasılıkla 5’li veya 4’lü Likert tipi derecelendirme formatı (Kesin format bilgisi için teze başvurulmalıdır). Katılımcıların maddelere katılma veya katılmama derecelerini belirtmeleri istenir.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Lise ve dengi okullarda öğrenim gören öğrenciler.

Yaş Grubu: Genellikle 15-18 yaş aralığı (Lise öğrencileri).

Popülasyon Detayları: Çalışma, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü bünyesinde yapıldığı için örneklem büyük olasılıkla Ankara’daki lise öğrencilerinden oluşmaktadır. Detaylı örneklem büyüklüğü ve özellikleri tezde mevcuttur.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli bir test olup, katılımcılar kendilerine sunulan maddelere yönelik kişisel tutumlarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Eğitimde psikolojik ölçme, felsefe eğitimi, öğrenci başarısı, duyuşsal özellikler, tutum, ölçek geliştirme, psikometrik özellikler.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilinmiyor (Tezin yayımlandığı yıl olan 2006 itibarıyla ORCID kullanımı yaygın değildi).

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Volkan Şaban Küçükkurt, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Çalışmanın yapıldığı dönem itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2006

İzinler ve Ücret: Ölçek bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Akademik çalışmalarda kullanımı genellikle ücretsizdir, ancak ticari veya geniş ölçekli uygulamalar için sorumlu yazar Volkan Şaban Küçükkurt’tan izin alınması gerekebilir.

PDF İndirme: Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

felsefe-dersine-iliskin-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Küçükkurt, Ş.V. (2006). Lise ve dengi okullarda öğrencilerin felsefe dersine yönelik tutumları ve başarıları arasındaki ilişki. (Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Felsefe Dersine İlişkin Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Maddelerin tamamına, referans olarak belirtilen Yüksek Lisans Tezi üzerinden ulaşılması gerekmektedir.