Fen Bilgisi Dersine İlişkin Tutum Ölçeği

Özet

Fen Bilgisi Dersine İlişkin Tutum Ölçeği, 2002 yılında Meltem Oğuz tarafından yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu aracın temel amacı, ilköğretim düzeyindeki öğrencilerin Fen Bilgisi dersine yönelik duygusal ve bilişsel eğilimlerini, yani tutum düzeylerini belirlemektir. Ölçek, özellikle yaratıcı problem çözme yöntemlerinin akademik başarı ve tutum üzerindeki etkilerini inceleyen deneysel çalışmaların bir parçası olarak kullanılmıştır. Ölçek, öğrencilerin derse olan ilgisini, öğrenilen bilgilerin yararlılığına dair inançlarını ve genel olarak konulara duydukları hoşnutluğu ölçen maddeler içermektedir.

Ölçeğin geliştirme süreci, psikometrik özelliklerinin belirlenmesini içermiştir. Güvenirlik analizleri sonucunda, ölçeğin iç tutarlılığı oldukça yüksek bulunmuştur. Bu ölçek, eğitim araştırmalarında öğrencilerin fen bilimlerine karşı geliştirdikleri duyuşsal alan özelliklerini nicel olarak değerlendirmek için önemli bir araç sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Tutum, Fen Bilgisi, İlköğretim, Tutum Ölçeği, Geliştirme, Yaratıcı Problem Çözme, Psikometri

Yazarlar

Meltem Oğuz

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, ilköğretim kademesindeki öğrencilerin Fen Bilgisi dersine yönelik genel tutum düzeylerini ölçmektir. Eğitim araştırmalarında, öğrencilerin bir derse veya konuya yönelik tutumları, öğrenme motivasyonları ve akademik başarıları üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Bu nedenle, ölçek, öğrencilerin derse olan pozitif ya da negatif eğilimlerini güvenilir bir şekilde saptamak üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, Oğuz (2002) tarafından yürütülen ve yaratıcı problem çözme yönteminin öğrenci başarısı ve tutumu üzerindeki etkisini inceleyen yüksek lisans tezinin deneysel aşamasında kullanılmıştır. Dolayısıyla, bir eğitimsel müdahalenin duyuşsal sonuçlarını değerlendirmede bir çıktı ölçütü olarak hizmet etmiştir.

Yapı

Fen Bilgisi Dersine İlişkin Tutum Ölçeği, psikolojik bir yapı olarak “derse yönelik tutum“u ölçmektedir. Tutum, bireyin belirli bir nesne, durum, kişi veya ders hakkındaki değerlendirici yargılarını, duygusal tepkilerini ve davranışsal eğilimlerini içeren karmaşık bir yapıdır. Bu ölçek özelinde, Fen Bilgisi dersine karşı gösterilen sevgi, ilgi, dersten alınan fayda algısı ve genel hoşnutluk gibi duyuşsal bileşenler ölçülmektedir.

Ölçek maddeleri, öğrencilerin Fen Bilgisi dersine yönelik algılarını olumlu yönde yansıtan ifadelerden oluşmaktadır. Yüksek puanlar, öğrencinin derse karşı güçlü ve pozitif bir tutuma sahip olduğunu göstermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal kaynak referansında geçerlik bilgisi açıkça belirtilmemiştir (“-“). Ancak, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilen ölçme araçlarında genellikle içerik geçerliği (uzman görüşü alınarak) ve yapı geçerliği (faktör analizi ile) çalışmaları yürütülmektedir.

Geçerlik, bir ölçme aracının gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünün göstergesidir. Ölçeğin tam geçerlik kanıtlarına ulaşmak için, referans verilen yüksek lisans tezinin tamamının incelenmesi gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak hesaplanmıştır. Bu analiz için en yaygın kullanılan istatistiksel yöntem olan Cronbach Alpha katsayısı kullanılmıştır.

• Cronbach Alpha Katsayısı: 0.85

Genel kabul görmüş psikometrik standartlara göre, 0.70 ve üzeri Cronbach Alpha değerleri iyi düzeyde iç tutarlılığı işaret etmektedir. 0.85 değeri, bu ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Sağlanan kısa özette faktör analizi sonuçları veya ölçeğin faktör yapısına dair detaylı bilgi bulunmamaktadır. Ancak, tutum ölçekleri genellikle tek boyutlu (unifaktör) olarak tasarlanabilir veya farklı alt boyutları (bilişsel, duyuşsal, davranışsal) ölçen çok boyutlu yapılar sergileyebilir.

Ölçeğin orijinal yapısının tek faktörlü mü yoksa çok faktörlü mü olduğunu kesinleştirmek için, Meltem Oğuz’un 2002 tarihli yüksek lisans tezinde yer alan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçlarının incelenmesi gerekmektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özel bir çalışma için geliştirilmiş ölçek)

Format: Derecelendirme formatı 5’li Likert tipi ölçek kullanılmıştır.

Puanlama Sistemi: 1 = Bana hiç uygun değil – 5 = Bana tamamen uygun.

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Kitle: İlköğretim öğrencileri (Fen Bilgisi dersi alan düzey)

Yaş Grubu: İlköğretim kademesine tekabül eden yaş grubu (Yaklaşık 7-14 yaş)

Popülasyon Detayları: Yaratıcı problem çözme yönteminin uygulandığı ilköğretim öğrencileri örneklemi.

Test Metodolojisi: Öz bildirim envanteri (Self-report inventory).

Anahtar Kelimeler

Tutum, Güvenirlik, Cronbach Alpha, İlköğretim, Eğitim Psikolojisi, Likert Ölçeği

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Meltem Oğuz

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Yüksek lisans tezi Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde sunulmuştur.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2002

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir tez çalışması kapsamında geliştirildiği için, akademik ve eğitim amaçlı kullanımlarda genellikle yazardan izin alınması kaydıyla ücretsizdir. Ticari kullanımlar için yazarın izni şarttır.

Ölçeğin orijinal tezi Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır. Tez ile ilgili detaylı bilgiye aşağıdaki linkten ulaşılabilir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin tam metninin bulunduğu orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: fen-bilgisi-dersine-iliskin-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Oğuz, M. (2002). İlköğretim fen bilgisi dersinde yaratıcı problem çözme yönteminin başarıya ve tutuma etkisi. ( Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Fen Bilgisi Dersine İlişkin Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

1.Fen Bilgisi dersini seviyorum
2.Fen Bilgisi dersinde yararlı pek çok bilgi öğreniyorum.
3.Fen Bilgisi dersindeki konulardan hoşlanıyorum