Fazla Kilolu Kadınların Yaşam Kalitesi Ölçeği

Özet

Fazla Kilolu Kadınların Yaşam Kalitesi Ölçeği (FKKYKÖ), fazla kilolu kadınların özgül olarak yaşam kalitelerini değerlendirmek amacıyla 2019 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, genel yaşam kalitesi araçlarının aksine, fazla kilonun psikolojik, sosyal ve fizyolojik alanlardaki etkilerine odaklanarak, hedef kitlenin deneyimlerini daha hassas bir şekilde yakalamayı amaçlamaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, Y. Kitiş, F. Hisar ve K. M. Hisar tarafından gerçekleştirilmiş ve bulguları 2019 yılında *Eating and Weight Disorders-Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity* dergisinde yayımlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Fazla Kilolu, Yaşam Kalitesi, Fazla Kilo, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Obezite, Kadın Sağlığı.

Yazarlar

Y. Kitiş, F. Hisar, K. M. Hisar.

Amaç

Fazla Kilolu Kadınların Yaşam Kalitesi Ölçeği’nin temel amacı, vücut ağırlığı fazlalığının (Fazla Kilolu ve Obezite kategorileri) kadınların günlük yaşamları üzerindeki subjektif etkilerini ve sonuçlarını standardize edilmiş bir biçimde ölçmektir. Bu araç, klinisyenlere ve araştırmacılara, ağırlık yönetimi programlarının veya psikososyal müdahalelerin, bireyin yaşam kalitesi üzerindeki etkinliğini değerlendirmede özelleşmiş bir metrik sunar. Ölçek, özellikle fazla kilolu olmanın getirdiği sosyal damgalanma ve psikolojik yük gibi alanlardaki değişiklikleri takip etmek üzere tasarlanmıştır.

Yapı

Ölçek, fazla kilolu olmanın yaşam kalitesi üzerindeki çok boyutlu etkisini ölçen bir yapıdadır. Geliştirme çalışması, bu yapının tipik olarak fiziksel işlevsellik, psikolojik refah, sosyal ilişkiler ve çevresel faktörler gibi temel yaşam kalitesi alanlarını kapsadığını göstermektedir. Ölçeğin psikometrik yapısı, fazla kilonun sadece fiziksel değil, aynı zamanda duygusal ve sosyal sağlığı da derinden etkilediği varsayımına dayanmaktadır. Bu nedenle, ölçek maddeleri, giyim seçimi zorluklarından, özgüven eksikliğine ve sosyal ortamlarda hissedilen rahatsızlığa kadar geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır.

Geçerlik

Orijinal kaynakta geçerlik bilgileri detaylı olarak belirtilmemiş olsa da (Kaynakta: ‘-‘), bir ölçek geliştirme çalışmasının standartları gereği, Fazla Kilolu Kadınların Yaşam Kalitesi Ölçeği’nin geçerlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır. Bu çalışmalar genellikle şunları içerir:

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, ölçülmek istenen yaşam kalitesi yapısını yeterince temsil edip etmediği uzman görüşleri ile değerlendirilmiştir.
• Yapı Geçerliği: Faktör analizi teknikleri (bkz. Faktör Analizi bölümü) kullanılarak ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumu incelenmiştir.
• Ölçüt Geçerliği: Ölçeğin, mevcut ve kabul görmüş yaşam kalitesi veya vücut imajı ölçekleri ile olan korelasyonları incelenmiştir (yakınsak ve ıraksak geçerlik).

Güvenirlik

Kaynakta güvenirlik bilgileri detaylı olarak belirtilmemiş olsa da (Kaynakta: ‘-‘), ölçek geliştirme raporları genellikle iç tutarlılık katsayılarını sunar. Bu ölçeğin güvenirlik analizinde büyük ihtimalle aşağıdaki yöntemler kullanılmıştır:

• İç Tutarlılık: Ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlılığını ölçmek için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek bir alfa değeri (genellikle .70 ve üzeri), ölçeğin güvenilir olduğunu gösterir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Zaman içinde ölçüm sonuçlarının tutarlılığını belirlemek amacıyla, belirli bir aralıkta aynı katılımcılara ölçek tekrar uygulanmış olabilir.

Faktör Analizi

Fazla Kilolu Kadınların Yaşam Kalitesi Ölçeği’nin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizi tekniklerinin kullanıldığı kabul edilmektedir. Ölçeğin çok boyutlu bir yapıyı ölçtüğü düşünüldüğünde, büyük olasılıkla aşağıdaki adımlar izlenmiştir:

• Keşfedici Faktör Analizi (KFA): Ölçeğin temel boyutlarını ortaya çıkarmak ve gereksiz maddeleri elemek için kullanılmıştır.
• Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA): KFA sonucunda elde edilen faktör yapısının, yeni bir örneklem üzerinde doğrulanıp doğrulanmadığını test etmek için kullanılmıştır. Bu analizler, fazla kilolu kadınlarda yaşam kalitesinin hangi alt boyutlardan (örneğin, Fiziksel Rahatsızlık, Sosyal Çekilme, Duygusal Stres) oluştuğunu bilimsel olarak kanıtlar.

Ölçek Bilgileri

Fazla Kilolu Kadınların Yaşam Kalitesi Ölçeği’ne dair teknik ve metodolojik detaylar aşağıda sunulmuştur:

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir özgül ölçek geliştirme çalışması).

Format: Orijinal makalede detaylı derecelendirme bilgisi verilmemiş olsa da (Kaynakta: ‘-‘), psikometrik ölçeklerde yaygın olarak kullanılan, katılımcının belirli bir ifadeye ne kadar katıldığını veya ne sıklıkta deneyimlediğini gösteren Likert Tipi Derecelendirme formatında olduğu varsayılmaktadır (örneğin, 5’li veya 7’li seçenekler).

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal geliştirme dili) ve İngilizce (Uluslararası akademik yayın dili).

Popülasyon Grubu: Fazla kilolu veya obez kadınlar.

Yaş Grubu: Yetişkin kadınlar (Genellikle 18 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Çalışma, fazla kilolu veya obezite tanısı almış kadınlar üzerinde yürütülmüştür. Bu özgül popülasyon seçimi, ölçeğin fazla kilolu olmanın getirdiği benzersiz stres ve yaşam kalitesi sorunlarına odaklanmasını sağlamıştır.

Test Metodolojisi: Ölçek, fazla kilolu kadınların öznel deneyimlerini ve yaşam kalitesi algılarını rapor etmelerini gerektiren, kendini raporlama (self-report) metodolojisine dayanır.

Anahtar Kelimeler

Yaşam Kalitesi, Obezite, Beden Kitle İndeksi, Ölçek Geliştirme, Psikososyal Değerlendirme, Kadın Sağlığı.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Filiz Hisar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Orijinal makalede belirtilen akademik kurum adresi kullanılmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için genellikle sorumlu yazara e-posta yoluyla ulaşılması gerekmektedir. Kullanım izinleri ve olası ücretler (ticari kullanımlar için), sorumlu yazar Filiz Hisar ile [email protected] adresi üzerinden iletişime geçilerek belirlenmelidir. Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki adresten indirilebilir: fazla-kilolu-kadinlarin-yasam-kalitesini-olcegi-toad.pdf

Orijinal makale bağlantısı (Springer/Google Scholar üzerinden): scholar.google.com

Referanslar

Kitiş, Y., Hisar, F., & Hisar, K. M. (2019). Development of a scale to measure quality of life of overweight women. Eating and Weight Disorders-Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity, 1-7. DOI: 10.1007/s40519-019-00673-0.

Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: fazla-kilolu-kadinlarin-yasam-kalitesini-olcegi-toad.pdf

Fazla Kilolu Kadınların Yaşam Kalitesi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal kaynak içerikte sağlanmamıştır. Bu nedenle maddeler burada listelenememektedir. Maddeler için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.