Kadınların Güçlendirilmesi Ölçeği

Özet

Kadınların Güçlendirilmesi Ölçeği (KGÖ), kadınların sosyal, ekonomik ve kişisel yaşam alanlarındaki güçlenme düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş 18 maddelik bir uyarlama aracıdır. Ölçek, özellikle Türkiye bağlamında kadınların bağımsız hareket edebilme, aile baskısından kurtulma ve ekonomik güvence sağlama kapasitelerini değerlendirmeye odaklanmaktadır. Ölçeğin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması 2016 yılında Hakan Baydur ve Gökhan Uçan tarafından Manisa örneğinde gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, ölçeğin psikometrik özelliklerinin literatürdeki standartlara uygun olduğunu doğrulayıcı faktör analizi ile kanıtlamıştır.

KGÖ, Dikotom Yapı kullanılarak puanlanan ve kadınların güçlenmesini üç temel alt boyutta inceleyen çok boyutlu bir ölçektir: Kadınların Bağımsız Hareket Edebilmesi (KBHE), Aile Baskısından Kurtulma (ABK) ve Ekonomik Güvence ve Katkı (EGK).

Anahtar Kelimeler

Kadınların Güçlendirilmesi, Sosyal Hizmet, Psikometrik Özellikler, Uyarlama Ölçeği, Aile Baskısı, Ekonomik Güvence, Dikotom Yapı, Güvenilirlik, Geçerlilik.

Yazarlar

Hakan Baydur, Gökhan Uçan

Amaç

Kadınların Güçlendirilmesi Ölçeği’nin temel amacı, kadınların bireysel özerkliklerini, aile ve toplumsal yapı içindeki hareket serbestliklerini ve finansal bağımsızlıklarını kapsayan çok boyutlu güçlenme seviyelerini nicel olarak belirlemektir. Bu ölçek, sosyal politika geliştirme süreçlerinde ve kadınların dezavantajlı konumda olduğu alanların tespitinde önemli bir veri kaynağı sağlamayı hedefler.

Ölçek, Türkçe uyarlaması sırasında, Türkiye’deki kadınların karşılaştığı özgül engelleri ve güçlenme yollarını dikkate alarak, orijinal yapının kültürel geçerliliğini test etmek üzere kullanılmıştır. Çalışma, Manisa örneğinde gerçekleştirilmiş olup, elde edilen sonuçlar KGÖ’nün Türk kültürüne uygun bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermiştir.

Yapı

KGÖ, Kadınların Güçlendirilmesi yapısal alanını ölçmek üzere tasarlanmış 18 maddelik bir araçtır. Bu yapı, kadınların güçlenme süreçlerinin farklı yönlerini temsil eden üç temel alt ölçek (boyut) altında incelenmektedir.

• Kadınların Bağımsız Hareket Edebilmesi (KBHE): Kadınların günlük yaşamda dışarı çıkma, alışveriş yapma ve sosyal aktivitelere katılma serbestliğini ölçen 8 maddeden oluşur.
• Aile Baskısından Kurtulma (ABK): Eş veya aile üyeleri tarafından uygulanan kısıtlayıcı veya engelleyici davranışlardan kurtulma derecesini değerlendiren 4 maddeden oluşur.
• Ekonomik Güvence ve Katkı (EGK): Kadınların kişisel ekonomik kaynaklara sahip olma, birikim yapma ve aile ekonomisine katkıda bulunma durumlarını inceleyen 5 maddeden oluşur.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini test etmek amacıyla ilk olarak doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmıştır. Geçerlilik analizinde, uyum iyiliği değerleri detaylıca incelenmiş ve elde edilen sonuçların, psikometrik literatürde önerilen kabul edilebilir değerlere yakın ve uyumlu olduğu tespit edilmiştir.

Bu bulgular, Kadınların Güçlendirilmesi Ölçeği’nin, amaçladığı teorik yapıyı (KBHE, ABK ve EGK boyutlarını) başarılı bir şekilde ölçtüğünü ve Türk örnekleminde yapısal geçerliliğe sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

KGÖ’nün güvenirliği, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach’s alfa) incelenerek değerlendirilmiştir. Ölçeğin bütünü için hesaplanan Cronbach’s alfa değeri 0.663 olarak bulunmuştur. Bu değer, sosyal bilimler araştırmaları için kabul edilebilir bir düzeyde yer almaktadır.

Alt ölçekler bazında incelenen iç tutarlılık katsayıları (sırasıyla KBHE, ABK ve EGK için) aşağıdaki gibidir:

• Kadınların Bağımsız Hareket Edebilmesi (KBHE): 0.710
• Aile Baskısından Kurtulma (ABK): 0.568
• Ekonomik Güvence ve Katkı (EGK): 0.491

KBHE alt ölçeği yüksek bir güvenilirlik gösterirken, ABK ve EGK boyutlarının alfa değerleri, özellikle az sayıda madde içeren alt ölçekler için alt sınırda kabul edilebilir düzeylerdedir.

Faktör Analizi

Kadınların Güçlendirilmesi Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasında, ölçeğin çok boyutlu yapısını teyit etmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin 18 maddesinin teorik olarak belirlenen üç alt ölçek (KBHE, ABK, EGK) altında toplandığını doğrulamıştır. Uyum iyiliği endeksleri, modelin veriye genel olarak iyi bir uyum sağladığını ve faktör yapısının literatürdeki önerilen değerlerle tutarlı olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: 18 maddeden oluşan, 3 alt boyutlu yapı.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkin Kadınlar

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Yetişkin popülasyon)

Popülasyon Detayları: Manisa ilinde ikamet eden kadınlar örneklem olarak kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Ölçek, cevaplayıcılardan kendilerine uygun olan seçeneği işaretlemelerini isteyen dikotom yapı (ikili cevaplama sistemi) kullanılarak uygulanır.

Anahtar Kelimeler

Güçlenme, Psikolojik Ölçüm, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Cronbach’s Alfa, Kadın Araştırmaları, Sosyoloji, Manisa Örneği, Dikotom Ölçekleme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlantılı E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması 2016 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve izinleri hakkında en güncel bilgi için sorumlu yazar Hakan Baydur ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Bu çalışmanın orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: kadinlarin-guclendirilmesi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Baydur, H., & Uçan, G. (2016). Kadınların Güçlendirilmesi Ölçeğinin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması: Manisa örneği. Toplum ve Sosyal Hizmet, 27(2), 7-28.

Diğer erişim linki: toad.halileksi.net

Kadınların Güçlendirilmesi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Kadınların Bağımsız Hareket Edebilmesi (1m): Alışveriş yapmak için çarşıya, pazara, dükkana, AVM’ye gider misiniz?
• Aile Baskısından Kurtulma (10m): Eşiniz ya da başka bir aile ferdi kendi ailenizi ziyaret etmenizi engelledi mi?
• Ekonomik Güvence ve Katkı (15m): Size ait birikmiş paranız ya da altınınız var mı?