Evlilik Öncesi İlişkileri Değerlendirme Ölçeği

Özet

Evlilik Öncesi İlişkileri Değerlendirme Ölçeği (EÖİDÖ), bireylerin evlilik öncesi dönemdeki ilişkilerini çeşitli kritik boyutlarda sistematik olarak değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle Türkiye bağlamında, ilişkilerin kalitesini ve evlilik başarısı potansiyelini ölçmeyi hedefler. Ölçek, ilişkilerin temel yapı taşları olan iletişim, dini ve kültürel uyum, sosyal çevre etkileşimi ve cinsel beklentiler gibi alanları kapsayan çok boyutlu bir yapıyı incelemektedir.

EÖİDÖ, 2007 yılında Kalkan ve Kaya tarafından geçerlik ve güvenirlik çalışmaları tamamlanarak literatüre kazandırılmıştır. Ölçek, 5 alt boyuttan ve toplam 34 maddeden oluşmaktadır ve ilişkilerin farklı yönlerini objektif bir şekilde analiz etme yeteneği ile öne çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Evlilik öncesi ilişkiler, psikolojik ölçek, ilişki doyumu, geçerlik, güvenirlik, faktör analizi, ilişki kalitesi.

Yazarlar

Kalkan, M., Kaya, S. N.

[quads id=5]

Amaç

Evlilik Öncesi İlişkileri Değerlendirme Ölçeği’nin temel amacı, evlilik kararı aşamasında olan çiftlerin ilişkilerinin kalitesini ve potansiyel zorluk alanlarını belirlemektir. Ölçek, danışmanlık süreçlerinde çiftlere, evlilik öncesi dönemde üzerinde çalışmaları gereken konular hakkında somut geri bildirim sağlamak üzere tasarlanmıştır. Böylece, evliliğe geçiş sürecinde daha bilinçli ve sağlıklı kararlar alınmasına yardımcı olmak hedeflenmiştir.

Ölçek, ilişkisel uyumun beş temel bileşenini (Dini değerler, İletişim, Arkadaş ilişkileri, Aile ilişkileri ve Cinsel uyum) ayrı ayrı değerlendirerek, ilişkinin genel durumunu kapsamlı bir şekilde ortaya koyar.

Yapı

EÖİDÖ, evlilik öncesi ilişkilerin değerlendirilmesinde merkezi rol oynayan çok boyutlu bir psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, sadece duygusal tatmini değil, aynı zamanda sosyal ve kültürel entegrasyonu da içerir. Ölçek, evlilik kurumu için hayati önem taşıyan uyum ve beklentileri saptamayı amaçlar.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, 5 alt boyutta toplanan toplam 34 madde ile temsil edilir. Bu alt boyutlar, çiftlerin birbirleriyle olan etkileşimlerinden, sosyal çevreleriyle olan ilişkilerine ve cinsel yaşamlarına dair beklentilerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsar.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliği, İlişkilerde Mutluluk Ölçeği ile yapılan korelasyon analizi ile desteklenmiştir. EÖİDÖ ile İlişkilerde Mutluluk Ölçeği arasındaki korelasyon katsayısı .48 (p<.01) olarak bulunmuştur. Bu orta düzeyde anlamlı pozitif korelasyon, EÖİDÖ’nün ölçtüğü yapının, genel ilişki doyumu ile tutarlı olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla yapılan faktör analizi sonuçları, envanterin toplam varyansın %42.99’unu açıklayan beş faktörden oluştuğunu ortaya koymuştur. Bu bulgu, ölçeğin teorik olarak belirlenen çok boyutlu yapısını istatistiksel olarak desteklemektedir.

Güvenirlik

Evlilik Öncesi İlişkileri Değerlendirme Ölçeği’nin güvenirliği, hem iç tutarlılık hem de zamansal kararlılık yöntemleriyle incelenmiştir. İç tutarlılığı saptamak amacıyla hesaplanan Cronbach Alfa katsayısı .86 olarak rapor edilmiştir. Bu değer, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren yüksek bir güvenirlik seviyesine işaret eder.

Ölçeğin zamana karşı kararlılığını değerlendirmek için yapılan test-tekrar test güvenirlik çalışmasında ise katsayı .72 (p<.01) olarak hesaplanmıştır. Bu sonuç, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar verdiğini ve ölçülen yapının zaman içinde nispeten stabil olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

EÖİDÖ’nün geliştirilmesi sürecinde yapılan faktör analizi, ölçeğin yapısal olarak beş temel bileşenden oluştuğunu doğrulamıştır. Bu beş faktör, toplam varyansın %42.99 gibi önemli bir kısmını açıklamaktadır. Bu bulgu, ölçeğin evlilik öncesi ilişkilerin karmaşık yapısını başarılı bir şekilde ayrıştırdığını göstermektedir.

Faktör yapısı, ilişkilerin duygusal, sosyal ve kültürel yönlerini temsil eden beş alt boyuttan oluşur. Bu alt boyutlar ve madde sayıları şunlardır: Dini değerler (7 madde), İletişim (7 madde), Arkadaş ilişkileri (8 madde), Aile ilişkileri (6 madde) ve Cinsel uyum (6 madde).

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Yazılı öz bildirim ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Evlilik öncesi ilişkisi olan yetişkinler

Yaş Grubu: Belirtilmemiş olup, evlilik hazırlığındaki yetişkinler (genellikle 18+)

Popülasyon Detayları: Ölçek, evlenmeyi düşünen veya ciddi bir evlilik öncesi ilişkisi bulunan bireylere uygulanmak üzere tasarlanmıştır.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme formatını kullanır (1= hiç katılmıyorum – 5= tamamen katılıyorum). Yüksek puanlar, ilgili alt boyutta daha yüksek uyum veya olumlu değerlendirmeyi ifade eder.

Anahtar Kelimeler

Çift danışmanlığı, psikometri, Cronbach Alfa, test-tekrar test, ilişki dinamikleri, evlilik uyumu, aile.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Melek KALKAN

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan bilgide mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sağlanan bilgide mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçek akademik araştırmalarda kullanılabilir. Ticari kullanım için yazarlarla iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Sağlanan bilgide mevcut değildir.

Test Yılı: 2007

Kaynaklar

• Kalkan, M. ve Kaya, S. N. (2007). Evlilik Öncesi İlişkileri Değerlendirme Ölçeğinin (EÖİDÖ) Geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Aile ve Toplum 3(11), 35-40.

• Makalenin orijinal tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.ulakbim.gov.tr

• Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: evlilik-oncesi-iliskileri-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Evlilik Öncesi İlişkileri Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

Ölçek Yapısı ve Madde Dağılımı:

• 5 alt boyut ve 34 madde
• Dini değerler (7 madde)
• İletişim (7 madde)
• Arkadaş ilişkileri (8 madde)
• Aile ilişkileri (6 madde)
• Cinsel uyum (6 madde)