Bell Nesne İlişkileri ve Gerçeği Değerlendirme Ölçeği

Özet

Bell Nesne İlişkileri ve Gerçeği Değerlendirme Ölçeği (BORRTI), bireylerin nesne ilişkileri ve gerçeği değerlendirme kapasitelerindeki işlev bozukluklarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş kapsamlı bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle borderline, şizotipal ve narsistik gibi ciddi kişilik bozukluklarının değerlendirilmesinde kritik bir rol oynamaktadır. Ölçeğin Türkçe’ye uyarlama çalışması, klinik popülasyonda nesne ilişkileri ve gerçeği değerlendirme becerilerinin psikopatoloji ile ilişkisini güvenilir ve geçerli bir şekilde incelemek için gerçekleştirilmiştir. BORRTI, psikodinamik teorinin temelini oluşturan bu iki merkezi yapıyı ölçerek, tedavi planlamasına ve tanısal sınıflandırmaya önemli katkılar sunar.

Anahtar Kelimeler

Bell Nesne İlişkileri ve Gerçeği Değerlendirme Ölçeği, BORRTI, Nesne İlişkileri, Gerçeği Değerlendirme, Kişilik Bozuklukları, Psikopatoloji, Uyarlama, Klinik Değerlendirme.

Yazarlar

Sait Uluç, Zeynep Tüzün, Matthew Haselden, S. Pınar Erbaş.

Amaç

Bell Nesne İlişkileri ve Gerçeği Değerlendirme Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin içselleştirilmiş nesne temsillerinin kalitesini ve ego işlevlerinin temel bir bileşeni olan gerçeği değerlendirme yeteneğindeki olası bozulmaları saptamaktır. Ölçek, bu psikodinamik yapıları nicel olarak ölçerek, özellikle ağır psikiyatrik bozukluklar ve kişilik patolojileri bağlamında klinik şiddeti ve işlevsellik düzeyini belirlemeyi hedefler. Türkçe uyarlama çalışması ise, ölçeğin Türkiye’deki klinik ve araştırma ortamlarında kullanılabilirliğini sağlamayı amaçlamıştır.

Yapı

BORRTI, büyük ölçüde psikanalitik kuramcılar (özellikle Otto Kernberg) tarafından tanımlanan iki temel psikolojik yapıyı ölçer: Nesne İlişkileri ve Gerçeği Değerlendirme.

• Nesne İlişkileri: Bu alt boyut, bireyin kendisi ve diğerleri hakkında sahip olduğu içsel temsillerin karmaşıklığını, istikrarını ve duygusal tonunu değerlendirir. Sağlıklı nesne ilişkileri, bütünleşmiş ve istikrarlı benlik ve diğerleri temsillerini içerirken; patolojik nesne ilişkileri, bölünme, duygusal yoğunluk ve tutarsızlık ile karakterizedir. Ölçek, bu alandaki olgunlaşmamış savunma mekanizmalarını da dolaylı olarak değerlendirir.

• Gerçeği Değerlendirme: Bu alt boyut, bireyin içsel deneyimleri (düşünceler, duygular) ile dışsal gerçeklik arasındaki ayrımı koruma yeteneğini ölçer. Zayıf Gerçeği Değerlendirme, hezeyan, halüsinasyon veya tuhaf düşünce süreçleri gibi psikotik belirtilere eğilimi gösterir. Bu yapı, kişinin sosyal normları, başkalarının niyetlerini ve kendi davranışlarının sonuçlarını doğru bir şekilde yorumlama kapasitesini yansıtır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlaması sırasında gerçekleştirilen geçerlik (validity) çalışmaları, BORRTI’nın ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Özellikle ölçüt geçerliği (Criterion Validity) analizleri, ölçeğin alt boyutlarının, yaygın olarak kullanılan diğer psikopatoloji değerlendirme araçlarıyla beklenen yönde korelasyonlar sergilediğini ortaya koymuştur.

• Korelasyonel Kanıtlar: BORRTI’nın alt boyutları, semptomların genel şiddetini ölçen SCL-90-R (Symptom Checklist-90-Revised) ve YYYE-II’nin (Yetiyitimi ve Yaşamın Yönetimi Envanteri-II) alt boyutları ile pozitif yönde anlamlı korelasyonlar göstermiştir. Bu bulgu, ölçeğin psikopatolojik yük ve işlev bozukluğu ile ilişkili olduğunu desteklemektedir.

• Klinik Ayırt Edicilik: Bu korelasyonlar, BORRTI’nın nesne ilişkilerindeki ve gerçeği değerlendirmedeki bozulmaların genel psikiyatrik semptomatoloji ile örtüştüğünü ve klinik durumları ayırt etme yeteneğine sahip olduğunu doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik (Reliability) analizleri, ölçeğin iç tutarlılığının kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermiştir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren Cronbach alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir.

• Nesne İlişkileri Alt Boyutları: Cronbach alfa değerleri .70 ile .80 arasında değişmektedir. Bu değerler, Nesne İlişkileri alt boyutlarının yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve klinik araştırmalarda güvenle kullanılabileceğini işaret etmektedir.

• Gerçeği Değerlendirme Alt Boyutları: Gerçeği Değerlendirme alt boyutlarının Cronbach alfa değerleri ise .54 ile .77 arasında değişmektedir. Bu aralık, bazı alt boyutların iç tutarlılığının Nesne İlişkileri alt boyutlarına göre daha düşük olduğunu, ancak genel olarak klinik değerlendirme için kabul edilebilir sınırlar içinde kaldığını göstermektedir.

Faktör Analizi

BORRTI’nın orijinal yapısı, temel olarak nesne ilişkileri ve gerçeği değerlendirme olmak üzere iki ana alanı ölçer. Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin faktör yapısının orijinal ölçekle tutarlı olup olmadığı incelenmiştir. Uyarlama çalışması, BORRTI’nın klinik ve non-klinik örneklemler üzerinde kullanılan çok boyutlu bir yapıyı koruduğunu göstermiştir. Bu yapı, dört temel alt ölçekten oluşmaktadır:

• Duygusal İlişki Kapasitesi ve Yeterliliği (Emotional Relationship Capacity and Competence)

• Sosyal Kavrayış (Social Comprehension)

• Dürtü Kontrolü ve Ego Sınırları (Impulse Control and Ego Boundaries)

• Gerçeği Değerlendirme (Reality Testing)

Bu faktör yapısı, ölçeğin psikodinamik teorinin temel varsayımlarına uygun olarak, hem kişilerarası işlevsellikteki hem de bilişsel/algısal bozulmalardaki farklılaşmaları yakalayabildiğini doğrulamaktadır.

Enstrüman Bilgileri

Test Tipi: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Envanteri (Self-Report Inventory)

Mevcut Diller: İngilizce (Orijinal), Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Klinik ve Non-Klinik Yetişkinler

Yaş Grubu: Yetişkinler (18 yaş ve üstü)

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, Türkiye’deki çeşitli klinik ve üniversite örneklemleri üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Katılımcıların maddelere kendi algıları doğrultusunda yanıt vermesi esasına dayanır. Derecelendirme formatı orijinal ölçeğe bağlıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ticari kullanım ve ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar (Sait Uluç) veya orijinal ölçeğin telif hakkı sahipleri ile iletişime geçilmelidir.

Uyarlama Çalışması Yılı: 2015

Sorumlu Yazar: Sait Uluç

Kaynak Makale Linki: Çalışmanın tam metnine bu link üzerinden erişilebilir: journalagent.com

PDF İndirme: Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: bell-nesne-iliskileri-ve-gercegi-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Uluç, S., Tüzün, Z., Haselden, M., & Erbaş, S. P. (2015). Bell nesne ilişkileri ve gerçeği değerlendirme ölçeğinin (borrtı) Türkçe ‘ye uyarlama çalışması. Klinik Psikiyatri Dergisi, 18(4), 112-123.

Bell Nesne İlişkileri ve Gerçeği Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. (Orijinal kaynakta ölçek maddeleri sağlanmamıştır. Maddeler, yalnızca referans makale içinde bulunmaktadır.)

BORRTI, genellikle 90’dan fazla maddeden oluşmakta ve yanıtlar Likert tipi bir derecelendirme ile alınmaktadır. Türkçe uyarlama çalışmasının maddeleri, ilgili makalenin eklerinde veya yazarından talep edilebilir.