Evlilik Hoşnutsuzluğu Ölçeği

Özet

Evlilik Hoşnutsuzluğu Ölçeği (EHÖ), evli bireylerin ilişki memnuniyetsizliği düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu giriş, ölçeğin Eyüp Çelik tarafından 2013 yılında gerçekleştirilen Türkçe uyarlama ve psikometrik geçerlik ile güvenirlik çalışmasını temel almaktadır. Orijinal yabancı kaynağı belirtilmeyen bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne uygunluğunu doğrulamış ve tek boyutlu yapısını koruduğunu göstermiştir. Ölçek, 21 maddeden oluşmakta ve 4’lü Likert tipi derecelendirme ile yanıtlanmaktadır.

Yapılan geçerlik analizleri, ölçeğin mükemmel olmasa da kabul edilebilir düzeyde uyum indekslerine sahip olduğunu ortaya koymuştur. Ölçeğin kullanımı, evlilik danışmanlığı ve klinik psikoloji alanlarında, bireylerin evlilik yaşam doyumu ile ilişkili negatif duygusal ve bilişsel durumlarını ölçmek için önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Evlilik hoşnutsuzluğu, evlilik memnuniyetsizliği, psikometrik özellikler, ölçek uyarlama, geçerlik, güvenirlik, Cronbach-alpha.

Yazarlar

Eyüp Çelik (Uyarlayan)

Amaç

Evlilik Hoşnutsuzluğu Ölçeği’nin temel amacı, evli bireylerin evlilik ilişkilerinde deneyimledikleri memnuniyetsizlik düzeyini standart bir araç kullanarak nicel olarak ölçmektir. Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasının spesifik amacı ise, orijinal ölçeğin psikometrik yapısını Türk örnekleminde test etmek ve kültürel geçerliğini sağlamaktır.

Uyarlama çalışması, klinik ve akademik araştırmalarda kullanılabilecek, geçerli ve güvenilir bir araç sunmayı hedeflemiştir. Bu ölçek sayesinde evlilik sorunlarının tespiti ve müdahale programlarının etkinliğinin değerlendirilmesi kolaylaşmaktadır.

Yapı

Evlilik Hoşnutsuzluğu Ölçeği, teorik olarak evlilik ilişkisinden kaynaklanan stres, hayal kırıklığı ve genel memnuniyetsizlik hislerini kapsayan tek boyutlu bir yapı ölçmektedir. Ölçek, evlilikteki negatif algıları ve ilişki kalitesine dair olumsuz değerlendirmeleri merkeze alır.

Ölçek, toplamda 21 maddeden oluşmaktadır ve bu maddelerin tamamı, ölçülen yapının tek bir temel faktör altında toplandığını göstermektedir. Bu tek boyutlu yapı, evlilik hoşnutsuzluğu kavramının bütüncül bir değerlendirmesini sağlar.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerlik analizleri, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile incelenmiştir. Elde edilen uyum indeksi değerleri, modelin veri setine genel olarak uyumlu olduğunu göstermektedir. Bu değerler şunlardır: x²=435.42 (N=336, sd=189, p=0.00). Önemli uyum iyiliği indeksleri ise şu şekildedir: RMSEA=.062, GFI=.96, AGFI=.95, CFI=.93, IFI=.93, NFI=.89, RFI=.87 ve SRMR=.02. RMSEA değerinin .08’in altında, GFI ve CFI değerlerinin .90’ın üzerinde olması, modelin kabul edilebilir düzeyde bir uyuma sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Uyum geçerliğini (kriter geçerliği) belirlemek amacıyla yapılan korelasyon analizleri, Evlilik Hoşnutsuzluğu Ölçeği’nin diğer ilişkili yapılarla beklenen yönde ilişkiler sergilediğini göstermiştir:

• Evlilik Yaşam Doyumu Ölçeği ile negatif korelasyon (r = -.44).
• Cinsel Özgüven Ölçeği ile negatif korelasyon (r = -.35).
• Cinsel Öz-yeterlik Ölçeği ile pozitif korelasyon (r = .29).

Ayrıca, Cinsel Özgüven Ölçeğinin alt boyutları ile olan ilişkiler şöyledir: Cinsel Açıdan Kendini Açığa Vurma (r = -.38), Cinsel Cesaret (r = -.01) ve Cinsel Farkındalık (r = -.31). Bu sonuçlar, evlilik hoşnutsuzluğu arttıkça, evlilik doyumu ve cinsel özgüvenin azaldığını desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Türkçe form için hesaplanan Cronbach-alpha katsayısı ile belirlenmiştir. Elde edilen Cronbach-alpha değeri .89 olarak bulunmuştur. Bu değer, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve maddelerin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Faktör Analizi

Evlilik Hoşnutsuzluğu Ölçeği, 21 madde ve tek boyuttan oluşmaktadır. Yapılan faktör analizi sonucunda tüm maddelerin tek bir faktör altında toplandığı doğrulanmıştır. Bu tek faktörlü yapı, ölçeğin teorik çerçevesiyle uyumludur.

Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçlarına göre, maddelerin faktör yükleri .30 ile .76 arasında değişmektedir. Bu yük değerleri, tüm maddelerin ölçülen evlilik hoşnutsuzluğu yapısına yeterli düzeyde katkı sağladığını işaret etmektedir. Uyum indeksleri (özellikle RMSEA=.062), tek faktörlü modelin kabul edilebilir düzeyde veri uyumuna sahip olduğunu teyit etmektedir.

Araç

Test Type:

Uyarlama

Format:

21 madde ve tek boyutlu yapı. Yanıtlar 4’lü Likert tipi derecelendirme ile verilmektedir.

Language Available:

Türkçe

Population Group:

Evli Bireyler

Age Group:

Yetişkin

Population Details:

Uyarlama çalışması Türk evli bireyler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology:

Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Evlilik, ilişki doyumu, psikolojik değerlendirme, evlilik danışmanlığı, Likert ölçeği, uyum indeksi, psikometri.

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses:

[email protected]

Correspondence Address:

İletişim e-posta adresi yukarıda belirtilmiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2013 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı ve izinleri hakkında kesin bilgi için sorumlu yazar Eyüp Çelik ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Orijinal PDF makalesine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: turkishstudies.net

Ayrıca, ölçeğin Türkçe formunun PDF dosyası da mevcuttur. Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: evlilik-hosnutsuzlugu-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Çelik, E. (2013). Evlilik Hoşnutsuzluğu Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Electronic Turkish Studies, 8(12), 249-261.

Evlilik Hoşnutsuzluğu Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Evlilik Hoşnutsuzluğu Ölçeği’nin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır.