Evlilikle Başa Çıkma Ölçeği

Öz

Bu giriş, Evlilikle Başa Çıkma Yolları Ölçeği’nin Türk kültürüne adaptasyonu ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi üzerine odaklanmaktadır. Ölçek, evli bireylerin evlilik yaşamında karşılaştıkları zorluklarla başa çıkmak için kullandıkları stratejileri ve yöntemleri sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Öznur Aciche (2002) tarafından yürütülen bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye’deki evli çiftler için geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu göstermiştir.

Araştırma, kartopu tekniğiyle seçilmiş 410 evli bireyden oluşan geniş bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma sadece ölçeğin psikometrik uygunluğunu test etmekle kalmamış, aynı zamanda demografik değişkenlerin (cinsiyet, yaş, evlilik süresi) evlilikte kullanılan farklı başa çıkma yollarını ne ölçüde yordadığını da araştırmayı hedeflemiştir. Ölçek, orijinal yapısını koruyarak 66 maddeden ve beş temel alt boyuttan oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Evlilikle başa çıkma, psikometrik özellikler, uyarlama, evlilik, başa çıkma stratejileri, geçerlik, güvenirlik, demografik değişkenler.

Yazarlar

Öznur Aciche

Amaç

Evlilikle Başa Çıkma Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin evlilik ilişkilerinde ortaya çıkan stresörlere ve zorluklara karşı kullandıkları çeşitli başa çıkma stratejilerini güvenilir ve kapsamlı bir şekilde değerlendirmektir. Bu adaptasyon çalışmasının birincil amacı ise, ölçeğin orijinal yapısını ve işlevselliğini koruyarak Türk kültürüne özgü evlilik dinamiklerini ölçebilecek geçerli bir Türkçe formunu psikoloji alanına kazandırmaktır.

İkincil bir amaç olarak, araştırma, cinsiyet, yaş, evliliğin süresi, sahip olunan çocuk sayısı ve eğitim düzeyi gibi demografik değişkenlerin, bireylerin evlilikte tercih ettikleri başa çıkma tarzlarını (örneğin, Kendini Suçlama veya Kaçınma) ne derece yordadığını incelemeyi hedeflemiştir. Bu analizler, farklı popülasyon gruplarına yönelik klinik müdahale stratejilerinin geliştirilmesine bilimsel zemin sağlamıştır.

Yapı

Ölçek, evlilik bağlamında ortaya çıkan stres ve çatışma durumlarına karşı bireylerin sergilediği duygusal, bilişsel ve davranışsal tepkileri kapsayan evlilikle başa çıkma yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin evlilik uyumunu ve ilişki kalitesini doğrudan etkileyen temel adaptasyon mekanizmalarını incelemektedir. Ölçek, 66 maddeden oluşmakta ve evlilik sorunlarına karşı kullanılan stratejilerin geniş bir yelpazesini temsil etmektedir.

Evlilikle Başa Çıkma Ölçeği (EBYÖ), faktör analizi sonucunda elde edilen ve orijinal formla uyumlu beş temel alt boyutta organize edilmiştir. Bu boyutlar, bireylerin sorun çözme yaklaşımlarını karakterize eder:

• Kendini Suçlama: Evlilik sorunlarının kaynağını kendine atfetme ve kendini eleştirme eğilimi.
• Olumlu Yaklaşım: Problemlere yapıcı, iyimser, işbirlikçi ve çözüm odaklı stratejilerle yaklaşma.
• Çatışma: Sorunları agresif yollarla, tartışarak veya açıkça itiraz ederek çözmeye çalışma eğilimi.
• Kendiyle İlgilenme: Evlilik stresinden uzaklaşmak amacıyla kişisel ilgi alanlarına, hobilere veya öz bakıma yönelme.
• Kaçınma: Evlilik sorunlarını inkar etme, görmezden gelme veya tartışmalardan geri çekilme davranışı.

Geçerlik

Bu uyarlama çalışmasının temel bulguları, Evlilikte Başa Çıkma Yolları Ölçeği’nin Türk kültüründe evliliğe ilişkin başa çıkma yollarını ölçmek için yapısal olarak geçerli bir araç olduğunu kanıtlamıştır. Geçerlik analizleri, ölçeğin kavramsal modelinin orijinal ölçekle tutarlı olduğunu ve beklenen boyut ayrımını sağladığını göstermiştir. Ölçek, 66 madde ve beş alt boyuttan oluşan yapısını korumuştur.

Ölçüt bağıntılı geçerliğin incelenmesi amacıyla, katılımcılara Evlilikte Başa Çıkma Yolları Ölçeği’nin yanı sıra Eşler Uyum Ölçeği ve Demografik Bilgi Formu da uygulanmıştır. Regresyon analizi sonuçları, demografik değişkenlerin (özellikle cinsiyetin), evliliğe ilişkin dört başa çıkma yolunu (Kendini Suçlama, Çatışma, Kendiyle İlgilenme ve Kaçınma) anlamlı şekilde yordadığını göstermiştir. Ayrıca, T testi sonuçları, cinsiyetin Kendini Suçlama ve Çatışma tarzı başa çıkma yollarını kullanma sıklığı ile anlamlı olarak ilişkili olduğunu ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Aciche (2002) tarafından yürütülen bu araştırmanın temel hedeflerinden biri Evlilikte Başa Çıkma Yolları Ölçeği’nin Türk formunun güvenilirliğini araştırmaktı. Çalışmanın genel sonuçları, ölçeğin Türk kültüründe kullanıma uygun, yeterli düzeyde güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermiştir. Bu, ölçeğin ölçtüğü yapıyı tutarlı bir şekilde ölçebildiği anlamına gelmektedir.

Ancak, kaynak metinde spesifik güvenirlik katsayıları (örneğin, iç tutarlılık için Cronbach Alfa değerleri veya zamana bağlı istikrar için test-tekrar test korelasyonları) detaylı olarak sunulmamıştır. Detaylı güvenirlik bilgileri için yazarın orijinal Yüksek Lisans tezine başvurulması gerekmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, orijinal formunda belirtilen çok boyutlu yapıyı Türk örnekleminde de doğrulamıştır. Faktör analizi, evlilik sorunlarıyla başa çıkma stratejilerini temsil eden beş temel ve ayrık alt boyutu ortaya çıkarmıştır. Bu boyutlar, ölçeğin 66 maddesinin anlamlı ve teorik olarak tutarlı gruplar halinde toplandığını göstermektedir.

Faktör yapısının beş temel bileşeni şunlardır:

• Kendini Suçlama
• Olumlu Yaklaşım
• Çatışma
• Kendiyle İlgilenme
• Kaçınma

Bu beş faktörün varlığı ve yapısı, ölçeğin evlilikte kullanılan farklı başa çıkma yaklaşımlarını başarılı bir şekilde ayırt ettiğini teyit etmektedir.

Araç Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: 66 maddeden oluşan, çok boyutlu yapıda bir öz bildirim ölçeğidir.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama).

Popülasyon Grubu: Evli Bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Ankara’dan kartopu tekniği ile seçilmiş 410 evli bireyden oluşan örneklem.

Test Metodolojisi: Veriler, Evlilikte Başa Çıkma Yolları Ölçeği, Eşler Uyum Ölçeği ve Demografik Bilgi Formu’nun katılımcılara uygulanmasıyla elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Öznur Aciche, 2002, evlilikte başa çıkma stratejileri, Kendini Suçlama, Olumlu Yaklaşım, Çatışma, psikolojik test, uyarlama çalışması.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Çalışmanın tamamlandığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari veya akademik kullanımı için orijinal ölçek geliştiricileri ve uyarlama yazarı Öznur Aciche ile iletişime geçilmesi önerilir. Kaynakta izin ve ücret bilgisi mevcut değildir.

Test Yılı: Türkçeye uyarlama çalışması 2002 yılında tamamlanmıştır.

Kaynaklar

1. Aciche, Ö. (2002). Evlilikte kullanılan başa çıkma yollarını ölçen Evlilikle Başa Çıkma Ölçeği`nin Türk çiftlerine uygulanabilirliği. (Yüksek Lisans tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Evlilikle Başa Çıkma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçek, toplam 66 maddeden oluşmaktadır. Ölçek maddelerinin orijinal içeriği, kamuya açık kaynak metinde yer almamaktadır. Ölçek maddelerine erişim için sorumlu yazar Öznur Aciche’nin 2002 tarihli Yüksek Lisans tezine başvurulması gerekmektedir.