Esrar Kullanım Problemleri Tanımlama Testi

Özet

Esrar Kullanım Problemleri Tanımlama Testi (CUPIT), bireylerde esrar kullanım bozukluğuna işaret eden sorunları hızlı ve etkili bir şekilde taramak amacıyla geliştirilmiş kısa bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle klinik ve araştırma ortamlarında, esrar kullanımının olası zararlı sonuçlarını ve sorunlu kullanım örüntülerini belirlemek için tasarlanmıştır. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu ve psikometrik özellikleri, C. Evren ve arkadaşları tarafından 2017 yılında yayımlanan kapsamlı bir çalışmayla incelenmiştir. Bu çalışma, CUPIT’in Türk popülasyonunda güvenilir ve geçerli bir tarama aracı olarak kullanılabileceğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Esrar Kullanım Problemleri Tanımlama Testi, CUPIT, Esrar Kullanım Bozukluğu, tarama testi, psikometrik özellikler, bağımlılık, madde kullanımı, Türkçe adaptasyon.

Yazarlar

Evren, C., Yilmaz Cengel, H., Bozkurt, M., Evren, B., Umut, G., & Agachanli, R.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, esrar kullanımına bağlı olarak ortaya çıkan problemleri ve riskli kullanım düzeylerini hızlıca tanımlamak ve taramaktır. Klinik uygulamalarda, bireylerin daha ileri değerlendirme veya tedavi gereksinimlerini belirlemede bir ön filtre görevi görmektedir.

Ölçek, uluslararası alanda kabul görmüş olan Cannabis Use Problems Identification Test (CUPIT) ölçeğinin Türk kültürüne ve diline uyarlanması sürecinin bir parçası olarak geliştirilmiştir. Bu adaptasyon, Türkiye’deki klinik popülasyonlarda esrar kullanımına bağlı sorunların bilimsel standartlarda ölçülmesine olanak sağlamıştır.

Yapı

Esrar Kullanım Problemleri Tanımlama Testi (CUPIT), genellikle Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) madde kullanım bozukluklarını tarama yaklaşımına paralel olarak, son 12 ay içindeki kullanım örüntülerini ve bu kullanıma bağlı ortaya çıkan olumsuz sonuçları ölçen maddelerden oluşur. Ölçek, esrar kullanım bozukluğunun temel semptomlarını yansıtan boyutları kapsamaktadır.

Yapısal olarak, CUPIT, bireyin esrar kullanımına ne kadar zaman ayırdığı, kullanım nedeniyle sorumluluklarını ihmal edip etmediği, fiziksel veya psikolojik sorunlara rağmen kullanıma devam edip etmediği gibi alanları değerlendirir. Bu, ölçeğin klinik açıdan anlamlı bir tarama aracı olmasını sağlamaktadır.

Geçerlik

Evren ve arkadaşlarının (2017) çalışmasında, CUPIT’in Türkçe versiyonunun geçerliği, eş zamanlı geçerlik ve yapı geçerliği yöntemleriyle incelenmiştir. Ölçeğin, klinik olarak tanı almış grupları, sağlıklı kontrol gruplarından ayırt etme yeteneği test edilmiştir.

Çalışmada, CUPIT’in klinik tanılarla (örneğin, DSM kriterlerine göre esrar bağımlılığı veya kötüye kullanımı) yüksek korelasyon gösterdiği bulunmuştur. Bu bulgular, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı, yani esrar kullanımına bağlı sorunları, başarılı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak yapılmıştır. Evren ve arkadaşları (2017), Türkçe CUPIT versiyonu için yüksek düzeyde bir iç tutarlılık bildirmişlerdir. Yüksek iç tutarlılık, ölçekteki maddelerin tutarlı bir şekilde aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı örneklemler üzerinde uygulandığında benzer sonuçlar verme kapasitesinin güçlü olduğunu işaret eder. Bu durum, CUPIT’in klinik değerlendirme ve araştırmalarda stabil bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Türkçe CUPIT’in yapı geçerliğini incelemek amacıyla yapılan faktör analizi çalışmaları, ölçeğin orijinal yapısını koruyup korumadığını araştırmıştır. Genellikle CUPIT, tek boyutlu bir tarama aracı olarak tasarlanmıştır, ancak adaptasyon çalışmalarında bazen iki faktörlü bir yapı ortaya çıkabilmektedir.

Evren ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilen Faktör Analizi sonuçları, ölçeğin maddelerinin teorik olarak beklendiği gibi tek bir temel faktör altında toplandığını veya klinik olarak anlamlı alt boyutlara ayrıldığını gösterebilir. Bu yapısal analizler, ölçeğin yapısal geçerliğinin bilimsel dayanağını oluşturur.

Araç

Test Type: Geliştirme (Adaptasyon ve Psikometrik Özelliklerin Belirlenmesi)

Format: Derecelendirme (Likert Tipi veya benzeri puanlama sistemi kullanılır, orijinal veride belirtilmemiştir ancak tarama testlerinde yaygındır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler, Esrar kullanıcıları veya genel popülasyon içinde esrar kullanımı riski taşıyan bireyler.

Age Group: Yetişkinler

Population Details: Türkiye’deki klinik ve genel popülasyon örneklemleri üzerinde geçerlenmiştir.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği. Bireylerin son 12 aydaki esrar kullanımına bağlı sorunlarını değerlendiren maddelerden oluşur.

Anahtar Kelimeler

CUPIT, esrar, madde kullanımı, tarama, psikoloji, bağımlılık, Evren, Bozkurt, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address: Muge Bozkurt (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır. Kullanım izinleri ve telif hakları, sorumlu yazar Muge Bozkurt ile iletişim kurularak öğrenilmelidir.

Bu çalışmanın orijinal makalesine erişim linki (erişim gerektirebilir): 0210qeb7h-y-https-www-tandfonline-com.proxy2.marmara-elibrary.com

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: cannabis-use-problems-identification-test-cupit-toad.pdf

Kaynaklar

• Evren, C., Yilmaz Cengel, H., Bozkurt, M., Evren, B., Umut, G., & Agachanli, R. (2017). Psychometric Properties of the Turkish Versions of the Cannabis Use Problems Identification Test (CUPIT) and the Adult Cannabis Problems Questionnaire (CPQ). Journal of psychoactive drugs, 49(1), 83-89.

Esrar Kullanım Problemleri Tanımlama Testi Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte mevcut değildir. Maddeler için yayımlanmış akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.