Eşten Beklenti Ölçeği

Özet

Eşten Beklenti Ölçeği (EBÖ), 2015 yılında Ali Güllü tarafından doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir psikolojik ölçüm aracıdır. Ölçeğin temel amacı, bireylerin eşlerinden veya partnerlerinden sahip oldukları çeşitli beklenti düzeylerini sistematik olarak ölçmek ve bu beklentilerin psikolojik değişkenlerle olan ilişkilerini incelemektir. Ölçek geliştirme çalışmaları, geçerlik ve güvenirlik analizleri sonucunda, yeterli düzeyde psikometrik özelliklere sahip 53 maddelik bir deneme formunun oluşturulmasıyla tamamlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Eşten Beklenti Ölçeği, Eş Beklentileri, İlişki Dinamikleri, Yapı Geçerliği, Güvenirlik, Cronbach’s Alpha, Psikolojik Ölçme.

Yazarlar

Ali Güllü

Amaç

Eşten Beklenti Ölçeği’nin (EBÖ) geliştirilmesinin temel amacı, evlilik veya romantik ilişkiler bağlamında bireylerin eşlerinden bekledikleri duygusal, sosyal, maddi ve davranışsal standartları ölçebilecek, geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır. Bu beklentilerin belirlenmesi, evlilik doyumu, çatışma çözümü ve ilişki kalitesi gibi önemli değişkenlerle olan ilişkilerinin araştırılmasına olanak tanır.

Ölçek, aynı zamanda, çift danışmanlığı ve rehberlik alanlarında, bireylerin kendi beklentilerini netleştirmelerine ve partnerlerinin beklentilerini anlamalarına yardımcı olacak bir tanı aracı olarak kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

EBÖ, bireylerin evlilik veya ilişki içerisindeki Eş Beklentileri psikolojik yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bir kişinin partnerinin nasıl davranması gerektiğine, hangi rolleri üstlenmesi gerektiğine ve ilişkiye ne tür katkılar sağlaması gerektiğine dair sahip olduğu bilişsel ve duygusal şemaları içerir.

Ölçülen bu yapı, ilişki memnuniyeti için kritik bir göstergedir; zira gerçekleşen beklentiler ile idealize edilen beklentiler arasındaki uyumsuzluklar, ilişki sorunlarının temel kaynağı olabilmektedir. Ölçek, bu beklentilerin kapsamını ve şiddetini belirlemeyi hedefler.

Geçerlik

Eşten Beklentiler Ölçeği’nin yapı geçerliğini tespit etme çalışmaları, faktör analizine hazırlık aşamasında gerçekleştirilmiştir. Yapılan Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Bartlett Testi analizleri sonucunda KMO değeri 0,648 olarak bulunmuştur.

Bu değer, veri setinin Faktör Analizi için yeterli düzeyde uygun olduğunu göstermektedir. Bu analizler, ölçeğin teorik yapısına uygunluğunu ve maddelerin altında yatan boyutları ölçme kapasitesini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Ayrıca, ölçeğin kapsam geçerliği (içerik geçerliği) de alanında uzman kişilerin görüşlerine başvurularak denetlenmiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmaları, ölçeğin ön deneme formunda yer alan maddeler üzerinde yoğunlaşmıştır. Başlangıçta 58 madde içeren formdan 5 madde çıkarılarak 53 maddelik deneme formu oluşturulmuştur. Güvenirlik analizi çerçevesinde, madde-toplam puan korelasyonlarının büyük çoğunluğunun (3 madde hariç) 0,267 ile 0,561 arasında değiştiği tespit edilmiştir.

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, uç değer analizleri sonrasında 448 gözlem üzerinden hesaplanmıştır. Veri setinde normallik varsayımını zorlaştıran uç değerler (aykırı gözlemler) Shapiro-Wilk-W testi ile tespit edilmiş ve kademeli olarak veri setinden çıkarılmıştır. Yapılan son iç tutarlılık analizi sonucunda, 53 maddelik deneme formunun iç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha) 0,800 olarak belirlenmiştir. Bu değer, ölçeğin yeterli düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Yapı geçerliği çalışmalarının ilk adımı olarak, veri setinin faktörleştirme için uygunluğu KMO ve Bartlett Testi ile sınanmıştır. Elde edilen KMO değeri 0,648 olduğundan, veri setinin açımlayıcı faktör analizine uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Bu analizler, eş beklentileri yapısının kaç temel boyut altında toplandığını ortaya çıkarmak amacıyla yapılmıştır.

Güvenirlik analizleri sırasında, maddelerin çoklu açıklayıcılık (R²) katsayıları da incelenmiştir. Beş madde haricinde, R² katsayıları 0,304 ile 0,682 aralığında bulunmuştur. Bu bulgular, maddelerin yapıya katkı sağladığını ve faktör yüklerinin incelenmesi için sağlam bir zemin hazırladığını göstermektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Development) Ölçeği

Format: 53 maddeden oluşmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler (Evli veya romantik ilişkisi olan bireyler)

Age Group: Belirtilmemiş (Yetişkin popülasyon)

Population Details: İç tutarlılık analizi 448 öğrenci (yetişkin popülasyonundan) üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: 6’lı Likert Tipi derecelendirme kullanılmıştır (1=Çok Kötüydü – 6=İlişkim Olmadı).

Anahtar Kelimeler

KMO, Bartlett Testi, Madde Analizi, Uç Değer Analizi, İç Tutarlılık, Psikometri, İlişki Beklentileri, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü (2015 itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2015 yılında Ali Güllü tarafından doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

• esten-beklenti-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Güllü, A. (2015). Eşten Beklenti Ölçeğinin geliştirilmesi ve bazı değişkenler açısından incelenmesi (Doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Rehberlik ve Psikolojik Danışma Bilim Dalı, Ankara.

Tez kaydına ilişkin YÖK Ulusal Tez Merkezi bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Eşten Beklenti Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ölçek, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları sonrasında 53 maddelik bir deneme formuna sahiptir.