Eş Tükenmişlik Ölçeği-Kısa Formu

Özet

Eş Tükenmişlik Ölçeği-Kısa Formu (Eş Tükenmişlik Ölçeği-KF), bireylerin romantik ilişkileri veya evlilikleri bağlamında yaşadıkları duygusal yıpranma ve tükenmişlik düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe uyarlaması, Burhan Çapri tarafından 2013 yılında gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışması, mesleki tükenmişlik ile eş tükenmişlik arasındaki ilişkiyi psikoanalitik-varoluşçu bir bakış açısıyla incelemekte olup, ilgili alanyazına geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı kazandırmayı hedeflemiştir. Ölçek, özellikle ilişki içindeki duygusal yükü ve yıpranmayı tespit etme kapasitesi sayesinde, çift terapisi ve ilişki psikolojisi araştırmaları için önemli bir kaynak teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Eş Tükenmişlik, Tükenmişlik Ölçeği, Kısa Form, Uyarlama, İlişki Tükenmişliği, Psikometri, Çapri (2013).

Yazarlar

Burhan Çapri (Uyarlayan)

Amaç

Eş Tükenmişlik Ölçeği-Kısa Formu’nun temel amacı, orijinal formu uluslararası alanda kullanılan ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonlarda kullanılabilmesi için kültürel ve dilsel adaptasyonunu sağlamaktır. Bu uyarlama, evlilik ve romantik ilişkiler içindeki bireylerin yaşadığı tükenmişlik düzeylerini hızlı, ekonomik ve psikometrik açıdan sağlam bir şekilde ölçebilmeyi amaçlamaktadır. Uyarlama çalışması aynı zamanda, eş tükenmişlik kavramının Türkiye’deki geçerliliğini ve yapısal bütünlüğünü test ederek, bu olgunun mesleki tükenmişlik ile olan ilişkisini ortaya koymayı hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, bireylerin partnerleri ile olan ilişkilerinde deneyimledikleri tükenmişlik sendromunu ölçmektedir. Bu yapı genellikle, klasik tükenmişlik modeline benzer şekilde, üç temel boyutta incelenir:

• Duygusal Tükenme: İlişki kaynaklı stres nedeniyle hissedilen yoğun yorgunluk ve enerji kaybı.
• Duyarsızlaşma/Kişiliksizleşme: Partnere karşı geliştirilen olumsuz, alaycı veya mesafeli tutumlar.
• Kişisel Başarıda Azalma: İlişkide kendini yetersiz hissetme, ilişkinin değerini ve anlamını yitirdiğine inanma.

Eş Tükenmişlik Ölçeği-KF, bu çok boyutlu yapıyı kısa ve öz maddeler aracılığıyla yakalamayı amaçlamaktadır. Kısa formlar, genellikle daha yüksek katılımcı yanıt oranları ve daha az zaman gereksinimi nedeniyle tercih edilmektedir.

Geçerlik

Çapri (2013) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliği çeşitli istatistiksel yöntemlerle incelenmiştir. Uyarlama sürecinde, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe örneklemde de korunup korunmadığını belirlemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

Yapılan analizler, Eş Tükenmişlik Ölçeği-KF’nin kuramsal olarak öngörülen boyutlarını başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Ayrıca, ölçeğin diğer ilgili yapılarla (örneğin, yaşam doyumu, mesleki tükenmişlik) beklenen yönde korelasyonlar göstermesi (uyum geçerliği), ölçeğin ölçtüğü yapının geçerli olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, uyarlama çalışmasında yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin güvenilir olduğunu kanıtlar.

Uyarlama çalışması, Eş Tükenmişlik Ölçeği-KF’nin Türkçe formunun kabul edilebilir düzeyde veya yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin tekrarlanan ölçümlerde benzer sonuçlar verme kapasitesine sahip olduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Eş Tükenmişlik Ölçeği-Kısa Formu’nun Türkçe uyarlaması sırasında, ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla Faktör Analizi teknikleri uygulanmıştır. Uyarlama çalışmasında, orijinal ölçeğin boyut sayısının ve madde dağılımının Türkçe kültürüne uygunluğunu doğrulamak için genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tercih edilmiştir. DFA sonuçları, modelin veriyle uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu göstererek, orijinal ölçek yapısının Türkçe formda da geçerli olduğunu kanıtlamıştır. Bu, ölçeğin kuramsal yapısının sağlamlığını desteklemektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler, özellikle evli veya uzun süreli romantik ilişkisi olan bireyler.

Age Group: Genellikle 18 yaş ve üzeri yetişkin popülasyon.

Population Details: Uyarlama çalışması için kullanılan örneklem detayları ilgili akademik makalede (Çapri, 2013) mevcuttur. Örneklem, genellikle Türkiye’deki farklı demografik özelliklere sahip bireyleri kapsamaktadır.

Test Methodology: Kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanabilen, likert tipi derecelendirme kullanılan psikometrik bir ölçektir.

Anahtar Kelimeler

Eş Tükenmişlik, Psikometri, İlişki Stresi, Duygusal Yıpranma, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Uyarlama makalesinde belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İlgili makalede belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik araştırmalarda kullanıma açıktır. Ölçeğin yayın yılı ve Türkçe uyarlamasının yapıldığı yıl 2013‘tür. Kullanım izinleri ve olası ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Burhan Çapri ile iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dokümanına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

es-tukenmislik-olcegi-kisa-formu-toad.pdf

Kaynaklar

Çapri, B. (2013). Tükenmişlik Ölçeği-Kısa Formu ile Eş Tükenmişlik Ölçeği-Kısa Formu’nun Türkçe uyarlaması ve psikoanalitik-varoluşçu bakış açısından mesleki ve eş tükenmişlik ilişkisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 13(3), 1393-1418. doi: 10.12738/estp.2013.3.1576

Eş Tükenmişlik Ölçeği-Kısa Formu Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, kaynak makalede veya eklerinde yer almaktadır. Tipik olarak bu tür kısa formlar, 9 ila 12 madde arasında değişen, 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme kullanılan maddelerden oluşur.