Eş Şiddeti ile İlgili Sağlık Hizmeti Sağlayıcılarının Tutumları ve Uygulamaları

Özet

Eş Şiddeti ile İlgili Sağlık Hizmeti Sağlayıcılarının Tutumları ve Uygulamaları Ölçeği, orijinal olarak İngilizce geliştirilmiş bir aracın Türkçe uyarlamasıdır. Bu ölçek, özellikle sağlık sektöründe çalışan profesyonellerin eş şiddeti (EŞ) vakalarına yönelik sergiledikleri tutumları ve bu vakalar karşısında gösterdikleri klinik uygulama biçimlerini değerlendirmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin Türkçe versiyonunun psikometrik özellikleri, 2014 yılında Burçin Biçici Gezgin ve A. U. Toraman tarafından yapılan çalışma ile incelenmiş ve Türkiye popülasyonunda kullanım için geçerli ve güvenilir bir araç olduğu gösterilmiştir. Bu uyarlama, sağlık çalışanlarının eğitim ihtiyaçlarını belirlemek ve bu alandaki müdahale stratejilerini geliştirmek için kritik bir öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Eş şiddeti, sağlık hizmeti sağlayıcıları, tutum, uygulama, psikometrik özellikler, uyarlama, aile içi şiddet.

Yazarlar

Burçin Biçici Gezgin, A. U. Toraman

Amaç

Ölçeğin temel amacı, sağlık profesyonellerinin eş şiddetine dair sahip oldukları inançları, algıları ve klinik uygulama standartlarını sistematik olarak ölçmektir. Bu değerlendirme, sağlık çalışanlarının şiddet mağdurlarına yönelik tarama, müdahale etme ve yönlendirme konusundaki yeterlilik düzeylerini ve etik sorumluluk anlayışlarını belirlemeye yardımcı olur. Türkçe uyarlamasının amacı ise, Türkiye’deki sağlık sistemine özgü kültürel ve yasal bağlamda geçerli sonuçlar üretebilecek bir ölçüm aracı sağlamaktır.

Bu araç, eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmek ve sağlık kurumlarında eş şiddeti protokollerinin uygulanma düzeyini saptamak için de kritik bir rol üstlenmektedir. Sonuçlar, sağlık personelinin tutumlarındaki eksiklikleri veya yanlış uygulamaları tespit ederek hedefe yönelik eğitimlerin planlanmasına olanak tanır.

Yapı

Eş Şiddeti ile İlgili Sağlık Hizmeti Sağlayıcılarının Tutumları ve Uygulamaları Ölçeği, genellikle iki ana psikolojik yapıyı ölçmek üzere tasarlanmıştır: Tutumlar ve Uygulamalar. Tutumlar boyutu, sağlık profesyonellerinin şiddetin nedenlerine, mağdurların sorumluluğuna ve şiddet uygulayanlara yönelik inançlarını kapsar. Uygulamalar boyutu ise, rutin tarama yapma sıklığı, yasal bildirim yükümlülükleri, danışmanlık sağlama ve uygun destek hizmetlerine yönlendirme gibi somut davranışsal eylemleri değerlendirir.

Ölçek, sağlık çalışanlarının eş şiddetini bir halk sağlığı sorunu olarak algılayıp algılamadığını ve bu konuya profesyonel bir sorumlulukla yaklaşıp yaklaşmadığını belirleyen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu yapı, sağlık hizmeti kalitesinin ve mağdurlara sunulan desteğin iyileştirilmesi açısından temel bir göstergedir.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik bilgisi doğrudan verilmemiş olsa da, Gezgin ve Toraman (2014) tarafından yürütülen adaptasyon çalışması, ölçeğin Türkçe formunun psikometrik özelliklerini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Bu bağlamda, yapı geçerliğinin sağlanması için genellikle faktör analizi gibi istatistiksel yöntemler kullanılmıştır.

Uyarlama çalışmasında, orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliliği sağlanmış, ardından Türk örnekleminde ölçeğin ölçtüğü yapının teorik beklentilerle uyumlu olup olmadığı incelenmiştir. Bu süreç, ölçeğin eş şiddeti ile ilgili tutum ve uygulamaları gerçekten ölçtüğüne dair kanıtlar sunmayı hedefler.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik değerleri belirtilmemiştir. Ancak adaptasyon çalışması, ölçeğin Türkçe versiyonunun iç tutarlılığını (genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile) ve muhtemelen test-tekrar test güvenirliğini incelemiştir. Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleri kullanılarak tutarlı sonuçlar ürettiğini gösterir.

Güvenirlik analizleri, sağlık çalışanlarının eş şiddetine dair tutumlarının zaman içinde ne kadar istikrarlı olduğunu ve ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğini ortaya koyar. Başarılı bir uyarlama, orijinal ölçeğin yüksek güvenirlik düzeylerini korumasını gerektirir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasının temel bileşenlerinden biri olan faktör analizi, ölçeğin temel bileşenlerini ve boyutlarını ortaya çıkarmak için kullanılmıştır. Orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde de korunup korunmadığı veya kültürel farklılıklar nedeniyle yeni faktörlerin ortaya çıkıp çıkmadığı bu analizle belirlenir.

Gezgin ve Toraman (2014) çalışmasında, büyük olasılıkla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak, sağlık profesyonellerinin tutum ve uygulamalarına ilişkin alt boyutların yapısal bütünlüğü test edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısını istatistiksel olarak destekler.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation) – Attitudes and Practice of Health Care Providers Regarding Intimate Partner Violence Survey Scale’in Türkçe formu.

Format: Genellikle Likert Tipi Derecelendirme kullanılan, çok maddeli bir ankettir. Katılımcılar, her bir ifadeye ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Language Available: Türkçe, İngilizce (Orijinal).

Population Group: Sağlık Hizmeti Sağlayıcıları (Hekimler, hemşireler, ebeler ve diğer klinik personel).

Age Group: Yetişkin Profesyoneller.

Population Details: Eş şiddeti mağdurlarıyla karşılaşma potansiyeli olan hastane ve birinci basamak sağlık kuruluşlarında görev yapan klinik personel.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği. Katılımcılar, eş şiddetine dair kişisel tutumlarını ve mesleki uygulamalarını belirtilen seçenekler üzerinden rapor ederler.

Anahtar Kelimeler

Tutum ölçeği, sağlık personeli, eş şiddeti, uyarlama çalışması, Cronbach Alfa, psikometri, faktör analizi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi Kaynakta Mevcut Değildir (N/A)

Affiliation Email addresses: Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi Kaynakta Mevcut Değildir (N/A)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal versiyonunun kullanım izinleri için orijinal yazarlarla, Türkçe uyarlaması için ise sorumlu yazar Burçin Biçici Gezgin ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Uyarlama çalışmasının yayın yılı 2014‘tür. Ölçeğin ticari kullanım ücretleri hakkında bilgi almak için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

• Gezgin, B. B., & Toraman, A. U. (2014). Assessing the psychometric properties of the Turkish version of Attitudes and Practice of Health Care Providers Regarding Intimate Partner Violence Survey Scale. Violence and Victims, 29(4), 688. DOI: http://dx.doi.org/10.1891/0886-6708.VV-D-12-00112

Eş Şiddeti ile İlgili Sağlık Hizmeti Sağlayıcılarının Tutumları ve Uygulamaları Ölçek Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri bu içerikte yer almamaktadır. Ölçeğin maddelerini ve detaylı psikometrik raporunu içeren orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: assessing-the-psychometric-properties-of-the-turkish-version-of-attitudes-and-practice-of-health.pdf