Maslach Tükenmişlik Envanteri-Eğitimci Formu

Öz

Maslach Tükenmişlik Envanteri-Eğitimci Formu (MTE-EF), küresel olarak kabul görmüş olan Maslach Tükenmişlik Envanteri‘nin eğitimciler özelinde adaptasyon çalışmasıdır. İnce ve Şahin (2015) tarafından Türkçe’ye uyarlanan bu ölçek, öğretmenlerin ve diğer eğitim profesyonellerinin yaşadığı mesleki tükenmişlik düzeylerini ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, 22 maddeden oluşmakta ve tükenmişliği üç temel boyutta (Duygusal Tükenme, Duyarsızlaşma ve Kişisel Başarı) değerlendirmektedir. Yapılan uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal yapısı Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiş ve üç faktörlü yapının Türkçe örneklemde de geçerli olduğu kanıtlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Tükenmişlik, Eğitimci Tükenmişliği, Öğretmen Stresi, Maslach Tükenmişlik Envanteri, Uyarlama Çalışması, Psikometri, Yapı Geçerliği.

Yazarlar

Nuri Barış İnce, A. Şahin

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, eğitim sektöründe çalışan bireylerin yaşadığı mesleki tükenmişlik düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Özellikle öğretmenlerin, mesleklerine yönelik duygusal yıpranma, öğrenci ve meslektaşlarına karşı geliştirdikleri olumsuz ve kişisel olmayan tutumlar ile işlerindeki başarı ve yeterlilik duygularını belirlemek için geliştirilmiştir. Ölçek, yüksek risk altındaki eğitimcileri tespit ederek müdahale programlarının geliştirilmesine zemin hazırlar.

Yapı

Maslach Tükenmişlik Envanteri-Eğitimci Formu, tükenmişlik sendromunu tanımlayan klasik üç boyutlu yapıyı ölçmektedir:

• Duygusal Tükenme: Bireyin iş yükü nedeniyle duygusal kaynaklarının tükendiği ve kendini yorgun hissettiği durumu ifade eder.
• Duyarsızlaşma: Bireyin hizmet verdiği kişilere (bu formda öğrencilere) karşı soğuk, kişisel olmayan ve olumsuz bir tavır geliştirmesi durumudur.
• Kişisel Başarı: Bireyin işinde kendini yetkin ve başarılı hissetme düzeyini ifade eder. Bu boyut, diğer ikisinin aksine, yüksek puanın olumlu bir durumu işaret ettiği boyuttur.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında yapı geçerliği kanıtlanmıştır. Yapı geçerliğini saptamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. Bu analiz sonucunda, orijinal Maslach Tükenmişlik Envanteri modeline uygun olarak, ölçeğin üç faktörlü yapısı doğrulanmıştır. Bu bulgu, ölçeğin Türk kültüründeki eğitimcilerde de tükenmişliğin teorik alt yapılarını doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasında elde edilen iç tutarlılık güvenirlik katsayıları (Cronbach Alfa) yüksek düzeydedir ve ölçeğin güvenilirliğini desteklemektedir. Ana uygulama sonucunda belirlenen güvenirlik katsayıları şöyledir:

• Duygusal Tükenme Boyutu: 0.88
• Duyarsızlaşma Boyutu: 0.78
• Kişisel Başarı Boyutu: 0.74

Bu katsayılar, ölçekteki maddelerin ilgili boyutları tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve psikometrik açıdan kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, toplam 22 maddeden oluşmakta olup, teorik olarak beklenen üç faktörlü yapıyı göstermektedir. Yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile bu üç faktörlü yapının (Duygusal Tükenme, Duyarsızlaşma, Kişisel Başarı) Türkçe veri setine iyi uyum sağladığı tespit edilmiştir. Bu analiz, ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve kültürler arası geçerliliğini destekleyen önemli bir kanıttır.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama

Format: 22 maddelik, çok boyutlu öz bildirim ölçeği.

Maddeler: 22 madde

Faktör Sayısı: 3 Faktör

Derecelendirme: 7’li Likert Ölçeği (1=hiç katılmıyorum ve 7=tamamen katılıyorum)

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinali İngilizce)

Popülasyon Grubu: Eğitimciler (Öğretmenler)

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan)

Popülasyon Detayları: İlkokul, ortaokul, lise ve diğer eğitim kademelerinde görev yapan öğretmenler ve eğitim personeli.

Test Metodolojisi: Bireylerin kendi tükenmişlik deneyimlerini belirtilen 7’li Likert ölçeği üzerinde işaretlemesi esasına dayanır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen, Tükenmişlik Sendromu, MTE, Duygusal Tükenme, Duyarsızlaşma, Kişisel Başarı, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Nuri Barış İnce

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sorumlu yazar e-posta adresi üzerinden iletişim kurulabilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, Maslach Tükenmişlik Envanteri’nin eğitimci formunun Türkçe’ye uyarlanmış halidir. Kullanım ve izinler için sorumlu yazar Nuri Barış İnce ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı (Uyarlama Çalışması): 2015

Orijinal PDF Kaynağı: Ölçeğin uyarlama çalışmasına ait orijinal PDF dosyası şu adresten indirilebilir: maslach-tukenmislik-envanteri-egitimci-formu-toad.pdf

Kaynaklar

İnce, N., ve Şahin, A . (2015). Maslach Tükenmişlik Envanteri-Eğitimci Formunu Türkçe’ye uyarlama çalışması. Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, 6(2), 385-399. DOI: 10.21031/epod.97301

Maslach Tükenmişlik Envanteri-Eğitimci Formu Maddeleri

Ölçek 22 madde üç faktörlü yapıdadır. Aşağıda her bir faktöre ait örnek maddeler sunulmuştur:

• Duygusal Tükenme (Örnek Madde 1): Öğretmenlikten duygusal olarak soğuduğumu hissediyorum.
• Duyarsızlaşma (Örnek Madde 10): Bazı öğrencilere sanki nesnelermiş gibi davrandığımı hissediyorum.
• Kişisel Başarı (Örnek Madde 22): İşimde karşılaştığım duygusal problemlerle oldukça sakin bir şekilde baş ediyorum.