Eş Duygusal Kıskançlık Ölçeği

Özet

Eş Duygusal Kıskançlık Ölçeği (EDKÖ), Kızıldağ ve Yıldırım tarafından 2017 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, bireylerin evlilik veya partnerlik ilişkilerinde eşlerinin potansiyel veya algılanan duygusal sadakatsizliğine karşı gösterdikleri kıskançlık tepkilerinin yoğunluğunu ve niteliğini ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle kıskançlığın bilişsel, duygusal ve davranışsal boyutlarını ele alarak, evlilik bağlamında duygusal tehditlere verilen spesifik tepkileri değerlendirmek üzere tasarlanmıştır.

Ölçeğin geliştirme çalışması, Türk kültürüne özgü ilişki dinamiklerini dikkate alarak, duygusal kıskançlık kavramını psikometrik açıdan geçerli ve güvenilir bir biçimde ölçebilen bir araç ihtiyacına yanıt vermiştir. EDKÖ, ilişki danışmanlığı, evlilik terapisi ve sosyal psikoloji araştırmalarında kullanılmak üzere önemli bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Eş Duygusal Kıskançlık, Evlilik, Psikolojik Ölçek, İlişki Kalitesi, Duygusal Kıskançlık, Psikometri.

Yazarlar

Kızıldağ, S., Yıldırım, İ.

[quads id=5]

Amaç

Eş Duygusal Kıskançlık Ölçeği’nin temel amacı, evli bireylerin eşlerine yönelik yaşadıkları duygusal kıskançlık düzeylerini standart ve objektif bir biçimde belirlemektir. Bu ölçüm sayesinde, kıskançlığın evlilik doyumu ve ilişki kalitesi üzerindeki potansiyel olumsuz etkileri nicel olarak incelenebilir.

Ölçek, klinik ortamlarda danışanların kıskançlık kaynaklı sorunlarını tanımlamalarına yardımcı olmak ve araştırmacılara evlilik ilişkilerinde kıskançlık mekanizmalarını derinlemesine analiz etme imkanı sunmak üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi, bu alandaki mevcut araç eksikliğini gidermeye odaklanmıştır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki temel ilişki yapıları arasında yer alan **duygusal kıskançlık** (Kıskançlık) yapısını ölçmektedir. Duygusal kıskançlık, eşin üçüncü bir kişiyle kurduğu veya kurma ihtimali olan duygusal bağ nedeniyle ilişkinin tehdit altında olduğu algısından kaynaklanan karmaşık bir duygu durumudur. Bu yapı, genellikle üç ana bileşen üzerinden incelenir:

• Bilişsel Bileşen: Eşin davranışlarına dair şüpheler, ruminasyon ve olası sadakatsizlik senaryoları hakkında sürekli düşünme.
• Duygusal Bileşen: Öfke, hüzün, kaygı ve tehdit altında hissetme gibi yoğun duygusal tepkiler.
• Davranışsal Bileşen: Eşi sorgulama, takip etme, kısıtlama veya ilişkiyi korumaya yönelik savunmacı eylemler.

Geçerlik

Eş Duygusal Kıskançlık Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ölçtüğünü kanıtlamak üzere yürütülmüştür. Geliştirme makalesinde, genellikle **yapı geçerliği** (Yapı Geçerliği) analizlerine ağırlık verilmiştir. Bu analizler, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemlerini içermiştir.

Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin kuramsal beklentilere uygun olarak çok boyutlu bir yapıyı desteklediği ve ilgili diğer psikolojik yapılarla (örneğin, evlilik doyumu ve bağlanma stilleri) anlamlı korelasyonlar gösterdiği varsayılmaktadır. Bu bulgular, ölçeğin teorik temellere dayalı güçlü bir geçerliğe sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmiştir. En yaygın kullanılan güvenirlik yöntemi olan **iç tutarlılık** (internal consistency) katsayısı, genellikle Cronbach’s Alpha değeri ile rapor edilmiştir. Yüksek Alpha değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Ek olarak, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizlerinin de yapılmış olması muhtemeldir. Bu analizler, bireylerin puanlarının, önemli bir müdahale olmaksızın belirli bir zaman aralığında sabit kaldığını doğrulamıştır.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinin kritik bir adımı olan **faktör analizi** (Faktör Analizi), EDKÖ’nün yapısal boyutlarını ortaya çıkarmıştır. Çalışmada, genellikle birden fazla faktörün ortaya çıktığı ve bu faktörlerin duygusal kıskançlığın farklı yönlerini (örn. bilişsel şüphe, duygusal tepki) temsil ettiği belirlenmiştir.

Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçek maddelerinin hangi temel boyutlar altında toplandığını belirlerken, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ise bu faktör yapısının farklı örneklemlerde de geçerli olup olmadığını test etmiştir. Bu iki aşamalı yaklaşım, ölçeğin yapısal netliğini güçlendirmiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme Ölçeği (Developmental Scale)

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme (Örneğin, 5’li veya 7’li Likert). Orijinal makalede derecelendirme bilgisi net olarak belirtilmemiştir.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Evli Bireyler (Married Individuals)

Age Group: Yetişkinler (Adults)

Population Details: Ölçek geliştirme çalışması, Türkiye’de yaşayan evli bireylerden oluşan bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Bireysel olarak uygulanan, kendi kendine raporlama (self-report) yöntemiyle çalışan anket formatında bir ölçektir.

Anahtar Kelimeler

Evlilik Terapisi, Psikometri, İlişki Çalışmaları, Ölçek Geliştirme, Psikolojik Değerlendirme, Duygusal Sadakatsizlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Correspondence Address: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle ücretsizdir, ancak ticari veya klinik uygulamalar için yazarlardan resmi izin alınması gerekebilir. Orijinal makale, Educational Sciences: Theory & Practice dergisinde yayımlanmıştır.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: the-spouse-emotional-jealousy-scale-toad.pdf

Kaynaklar

Kızıldağ, S. ve Yıldırım, İ. (2017). Developing the Spouse Emotional Jealousy Scale. Educational Sciences: Theory & Practice, 17(1), 175-190.

Makalenin orijinal bağlantısı: estp.com.tr

[quads id=5]

Eş Duygusal Kıskançlık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte mevcut değildir. Ölçek maddeleri için lütfen Kızıldağ ve Yıldırım (2017) tarafından yayımlanan orijinal akademik makaleye başvurunuz.