Duygusal Bağımlılık Ölçeği

Özet

Duygusal Bağımlılık Ölçeği, psikometrik bir uyarlama olarak Türkçe literatüre kazandırılmıştır. Bu ölçek, bireylerin romantik ilişkiler bağlamında sergiledikleri duygusal bağımlılık düzeylerini ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin uyarlaması, 2001 yılında Günnur Karakurt tarafından Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde (ODTÜ) tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Ölçek, özellikle yetişkin bağlanma stillerinin romantik kıskançlık üzerindeki etkisini inceleyen çalışmalarda temel bir araç olarak kullanılmıştır.

Ölçeğin orijinal yapısı hakkında detaylı bilgi verilmemiş olmakla birlikte, uyarlama çalışması, psikoloji alanında duygusal bağımlılık yapısının Türkiye örnekleminde geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirilmesine olanak sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Duygusal Bağımlılık, Yetişkin Bağlanma Stilleri, Romantik Kıskançlık, Psikolojik Ölçek, Uyarlama, Orta Doğu Teknik Üniversitesi.

Yazarlar

Günnur Karakurt.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin partnerlerine veya romantik ilişkiye aşırı derecede bağlı olma, bu ilişki olmadan işlevselliklerini kaybetme ve sürekli onay arama gibi duygusal bağımlılık eğilimlerinin derecesini saptamaktır. Ölçek, uyarlama çalışmasında, yetişkin bağlanma stilleri ile romantik kıskançlık arasındaki ilişkileri incelemek üzere kullanılmıştır.

Ölçek, klinik ve araştırma ortamlarında, bireylerin ilişki dinamiklerini ve bağımlılık paternlerini anlamak için önemli bir araç görevi görmektedir. Uyarlama süreci, ölçeğin kültürel ve dilsel farklılıklara rağmen Türk popülasyonunda geçerliliğini korumasını sağlamayı hedeflemiştir.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Ölçek, psikolojide önemli bir ilişki dinamiği olan Duygusal Bağımlılık yapısını ölçmektedir. Duygusal bağımlılık, genellikle bir kişinin duygusal ihtiyaçlarını karşılamak için bir partnere veya ilişkiye aşırı derecede güvenmesi ve bu güvenin sağlıklı sınırları aşması durumu olarak tanımlanır. Bu yapı, genellikle düşük benlik saygısı ve terk edilme korkusu gibi altta yatan faktörlerle ilişkilidir.

Karakurt’un çalışmasında bu yapı, romantik kıskançlık ve yetişkin bağlanma stilleri (güvenli, kaygılı-kararsız, kaçınan) bağlamında incelenmiştir. Özellikle kaygılı bağlanma stiline sahip bireylerin daha yüksek düzeyde duygusal bağımlılık sergilemesi beklenmektedir, bu da kıskançlık tepkilerini tetikleyebilir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlamasına ait detaylı geçerlik (validity) çalışmaları, sorumlu yazar Günnur Karakurt’un 2001 tarihli yüksek lisans tezinde bulunmaktadır. Kaynakta bu bölüme dair özet bilgi sunulmamış olsa da, bir psikometrik aracın uyarlanması sürecinde genellikle yapı geçerliği, ölçüt bağıntılı geçerlik ve ayırt edici geçerlik çalışmaları yürütülür.

İlgili tezde, ölçeğin duygusal bağımlılık yapısını doğru bir şekilde ölçtüğünü gösteren istatistiksel analizlerin yer aldığı varsayılmaktadır. Detaylı geçerlik katsayıları ve yöntemleri için tezin incelenmesi gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (reliability) bilgileri de kaynakta özetlenmemiştir. Ancak, uyarlama çalışmasında tutarlılığı değerlendirmek amacıyla iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) veya test-tekrar test güvenilirliği gibi yöntemlerin kullanıldığı düşünülmektedir.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçmede ne kadar başarılı olduğunu gösterir ve ölçeğin güvenilir bir araç olduğunu kanıtlar. Bu istatistiksel verilerin tamamı, sorumlu yazarın yayımlanmamış yüksek lisans tezinde yer almaktadır.

Faktör Analizi

Duygusal Bağımlılık Ölçeği’nin orijinal yapısının kaç faktörden oluştuğu ve Türkçe uyarlamasında bu faktör yapısının korunup korunmadığına dair özet bilgi mevcut değildir. Uyarlama sürecinde, ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla genellikle Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin teorik olarak beklenen alt boyutlara ayrılıp ayrılmadığını belirlemeye yardımcı olur.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Orijinal ölçeğin formatına bağlı olarak genellikle Likert Tipi Derecelendirme (Ölçekte kaç basamaklı derecelendirme kullanıldığı bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler, özellikle romantik ilişki deneyimi olan bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkin (Muhtemelen üniversite öğrencileri veya genç yetişkinler).

Popülasyon Detayları: Günnur Karakurt’un tez çalışmasında kullanılan örneklem grubu. Bu tezin odak noktası göz önüne alındığında, örneklemin yetişkin bağlanma stillerinin araştırılmasına uygun, ilişki içinde olan veya daha önce ilişki deneyimi yaşamış bireylerden oluştuğu varsayılmaktadır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği (Self-report scale).

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Öz Bildirim, Yetişkin İlişkileri, Duygusal Bağımlılık Ölçeği, Karakurt 2001, Master Tezi, Kıskançlık.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Günnur Karakurt (Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara, 2001 yılındaki tez çalışması sırasında).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2001 (Uyarlama çalışmasının tamamlanma yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı ve akademik araştırmalarda kullanımı için gerekli izinlerin, sorumlu yazar Günnur Karakurt’tan e-posta yoluyla talep edilmesi önerilmektedir.

Ölçeğin orijinal DOC dosyası formatındaki belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: duygusal-bagimlilik-olcegi-toad.doc

Kaynaklar

Karakurt, G. (2001). The impact of adult attachment styles on romantic jealousy (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara.

Duygusal Bağımlılık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, kaynak içerikte yer almadığı için bu bölümde sunulamamaktadır. Maddelerin tamamı, referans olarak gösterilen yayımlanmamış yüksek lisans tezinde yer almaktadır.