Erken Düşünme Becerileri Ölçeği (Öğretmen ve Ebeveyn Formu)

Özet

Erken Düşünme Becerileri Ölçeği (EDÖ), Ş. Bilgiç ve A. Kandır tarafından 2019 yılında geliştirilmiş, psikometrik özellikleri incelenmiş bir ölçüm aracıdır. Bu ölçek, özellikle erken çocukluk dönemindeki bireylerin temel düşünme becerilerini sistematik bir şekilde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, çocukların bilişsel gelişimini iki farklı gözlemci perspektifinden (öğretmen ve ebeveyn) değerlendirmek üzere ayrı formlar halinde yapılandırılmıştır.

Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde, bilimsel yöntemlere uygun olarak kapsamlı geçerlik ve güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. EDÖ, okul öncesi eğitim alanında çalışan uzmanlara ve araştırmacılara, çocukların problem çözme, mantık yürütme ve temel bilişsel organizasyon yeteneklerini belirlemede standartlaştırılmış bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Erken düşünme becerileri, erken çocukluk eğitimi, okul öncesi, ölçek geliştirme, bilişsel gelişim, öğretmen formu, ebeveyn formu.

Yazarlar

Ş. Bilgiç, Adalet Kandır

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, okul öncesi dönemdeki çocukların temel düşünme becerileri düzeylerini belirlemek ve bu becerilerin gelişimini izlemektir. Erken düşünme becerileri; sınıflandırma, karşılaştırma, ilişki kurma ve mantık yürütme gibi bilişsel süreçleri kapsar. Ölçek, bu kritik becerilerin erken yaşta tespit edilerek desteklenmesine olanak tanır.

EDÖ, eğitim profesyonellerine ve ebeveynlere, çocuğun bilişsel gelişiminde güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerini saptama konusunda objektif veriler sunar. Ölçeğin iki farklı formunun kullanılması, çocuğun ev ve okul ortamlarındaki bilişsel performansının bütüncül bir şekilde değerlendirilmesini sağlamaktadır.

Yapı

Erken Düşünme Becerileri Ölçeği, erken çocukluk dönemine özgü bilişsel işlevleri içeren çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçeğin temel aldığı yapı, Piaget’nin bilişsel gelişim teorileri ve Vygotsky’nin sosyo-kültürel yaklaşımları çerçevesinde tanımlanan, çocukların çevrelerindeki bilgiyi organize etme ve kullanma yeteneklerini yansıtan gözlemlenebilir davranışlar üzerine odaklanmıştır.

Ölçek, tipik olarak, çocukların nesneler arasındaki ilişkileri anlama, temel problem çözme stratejilerini uygulama ve soyut kavramların öncüllerini kullanma becerilerini değerlendiren alt boyutlardan oluşmaktadır. Bu bilişsel yeteneklerin ölçümü, ileriki akademik ve sosyal öğrenme süreçlerinin tahmini açısından büyük önem taşır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Bilgiç ve Kandır (2019) tarafından yayımlanan hakemli makalede detaylıca sunulmuştur. Bu çalışmalar, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı düşünme becerileri yapısını ne ölçüde doğru temsil ettiğini belirlemeyi hedeflemiştir.

Yapı geçerliğini kanıtlamak amacıyla genellikle doğrulayıcı ve/veya açımlayıcı faktör analizleri kullanılmıştır. Ayrıca, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen bilişsel alanı yeterince kapsadığını göstermek için uzman görüşlerine dayalı kapsam geçerliği çalışmaları da ölçek geliştirme sürecine dahil edilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin psikometrik sağlamlığını gösteren güvenirlik analizleri, Bilgiç ve Kandır (2019) çalışmasında rapor edilmiştir. Güvenirlik, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder.

Yapılan analizler arasında, ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla Cronbach Alfa katsayısının hesaplanması yer almaktadır. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı bilişsel yapıyı ölçme konusunda homojen olduğunu gösterir. Ayrıca, ölçüm sonuçlarının zaman içinde ne kadar kararlı olduğunu belirlemek için test-tekrar test yönteminin de kullanılmış olması muhtemeldir.

Faktör Analizi

Erken Düşünme Becerileri Ölçeği’nin temel boyutlarını ve yapısal özelliklerini belirlemek amacıyla kapsamlı Faktör Analizi teknikleri uygulanmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin teorik olarak beklenen alt faktörler altında toplanıp toplanmadığını istatistiksel olarak test etmiştir.

Faktör yapısının belirlenmesi, ölçeğin çok boyutlu doğasını doğrulamış ve ölçülen her bir düşünme becerisi bileşeninin birbirinden ayrılabilir olduğunu göstermiştir. Bu analizler, ölçeğin puanlama ve yorumlama süreçleri için temel bir dayanak oluşturmaktadır.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme (Orijinal bir Türkçe ölçek)

Format: Öğretmen ve Ebeveyn Gözlem Raporu Formları

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Okul Öncesi Dönem Çocukları

Yaş Grubu: Erken Çocukluk Dönemi (Genellikle 3-6 yaş)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki erken çocukluk eğitimi kurumlarına devam eden çocuklar ve onların birincil bakıcıları/eğitmenleri.

Test Metodolojisi: Ölçek, öğretmenler ve ebeveynler tarafından çocukların belirli bilişsel davranışları ne sıklıkta veya ne düzeyde sergilediklerini derecelendirdikleri Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanır.

Anahtar Kelimeler

Bilişsel gelişim, düşünme becerileri, okul öncesi değerlendirme, psikometrik özellikler, Faktör Analizi, Adalet Kandır.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor

İletişim E-posta Adresi: [email protected] (Sorumlu Yazar: Adalet Kandır)

Yazışma Adresi: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Erken Düşünme Becerileri Ölçeği, 2019 yılında yayımlanan bilimsel bir makale ile bilim dünyasına tanıtılmıştır. Ölçek, akademik araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle erişime açıktır, ancak ticari veya geniş ölçekli uygulamalar için yasal izinlerin alınması gerekmektedir. Sorumlu yazar Adalet Kandır ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı: 2019

Kaynaklar

Bilgiç, Ş., ve Kandır, A. (2019). Erken Düşünme Becerileri Ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması.e- Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(3), 50-62. DOI: http://dx.doi.org/10.30900/kafkasegt.604250

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: erken-dusunme-becerileri-olcegi-toad.pdf

Erken Düşünme Becerileri Ölçeği (Öğretmen ve Ebeveyn Formu) Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak materyalde sağlanmamıştır. Maddelere erişim, ölçeğin geliştirildiği bilimsel makaleye (Bilgiç ve Kandır, 2019) başvurularak veya sorumlu yazar ile doğrudan iletişime geçilerek sağlanabilir.