Erken Çocukluk Envanteri- 4 Ebeveyn Formu (EÇE-4:EF)

Özet

Erken Çocukluk Envanteri- 4 Ebeveyn Formu (EÇE-4:EF), çocukluk dönemi psikiyatrik bozukluklarının ebeveyn bildirimi yoluyla taranması ve değerlendirilmesi amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama ölçeğidir. Ölçek, DSM-IV tanı kriterlerine dayalı olarak geniş bir yelpazedeki psikopatolojik belirtileri ölçmeyi hedefler. EÇE-4:EF, toplam 108 maddeden oluşmakta olup, 19 farklı tanı kategorisindeki belirti sayısını ve şiddetini belirlemeye olanak tanır. Türkçeye uyarlanma çalışması, ölçeğin klinik ortamlarda güvenilir ve geçerli bir araç olarak kullanılabileceğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Erken Çocukluk Envanteri, EÇE-4:EF, Ebeveyn Raporu, Çocuk Psikiyatrisi, Psikopatoloji, Güvenirlik, Geçerlik, ROC Eğrileri.

Yazarlar

Başgül, Ş. S., Etiler, N., Coşkun, A., Karakaya, I., Ağaoğlu, B.

Amaç

Erken Çocukluk Envanteri- 4 Ebeveyn Formu’nun temel amacı, erken çocukluk döneminde (özellikle okul öncesi çağda) görülen yaygın psikiyatrik bozuklukların belirti sıklığını ve şiddetini ebeveyn görüşlerine dayanarak standart ve sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu ölçek, klinisyenlere ve araştırmacılara Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), anksiyete bozuklukları, duygudurum bozuklukları ve yaygın gelişimsel bozukluklar gibi çeşitli tanıları destekleyici veriler sunmayı amaçlamaktadır.

Ölçeğin Türkçe uyarlaması, Türk kültürüne özgü dilsel ve psikometrik geçerliliğini kanıtlamak ve böylece Türkiye’deki çocuk ruh sağlığı alanında tanı koyma ve araştırma süreçlerine katkıda bulunmak için gerçekleştirilmiştir.

Yapı

EÇE-4:EF, çok boyutlu bir yapıyı ölçer ve toplam 19 farklı psikiyatrik bozukluk alt alanını kapsamaktadır. Bu alt alanlar, yıkıcı davranış bozukluklarından (Davranım Bozukluğu, Karşı Olma Karşı Gelme Bozukluğu) içe yönelim bozukluklarına (Ayrılma Anksiyetesi Bozukluğu, Major Depresif Bozukluk) ve gelişimsel bozukluklara (Yaygın Gelişimsel Bozukluk) kadar uzanmaktadır. Her bir alt kategori, ilgili bozukluğun DSM-IV kriterlerine uygun olarak belirlenmiş maddelerden oluşur. Maddelerin toplam sayısı 108’dir.

Geçerlik

EÇE-4:EF’nin geçerlik çalışmasında, ölçekten elde edilen tanıların doğruluğunu değerlendirmek için klinik muayene yöntemi, literatürde kabul gören bir yöntem olarak “altın standart” kabul edilmiştir. Ölçeğin orijinalinde önerilen tanı koyma biçimiyle elde edilen sonuçlar, klinik tanı ile karşılaştırılarak duyarlılık ve özgüllük ölçütleri üzerinden değerlendirilmiştir.

Ayrıca, ölçeğin şiddet puanlarının klinik açıdan anlamlılığını belirlemek amacıyla ROC (Receiver Operating Characteristics) eğrileri kullanılmıştır. Bu analizler yardımıyla, ölçeğin şiddet puanları hesaplaması temel alınarak, farklı bozukluklar için klinik tanı koymada kullanılabilecek kesin kesme noktaları (cut-off) belirlenmiştir. Bu yöntemler, EÇE-4:EF’nin klinik tanı koyma yeteneğinin yüksek olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

EÇE-4: EF’nin iç tutarlığı, Cronbach alfa katsayısı ile değerlendirilmiş ve genel olarak yüksek bulunmuştur (α = 0.93). Bu yüksek değer, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Tanı gruplarına göre iç tutarlık katsayıları incelendiğinde, yıkıcı davranış bozuklukları, Ayrılma Anksiyetesi Bozukluğu (AAB), uyku bozuklukları, Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) ve Yaygın Gelişimsel Bozukluk (YGB) tanıları için Cronbach alfa değerlerinin 0.70 ve üzerinde olduğu saptanmıştır. Madde-iç tutarlık değerlendirmesinde ise Major Depresif Bozukluk (MDB) ve Tepkisel Bağlanma Bozukluğunun (TBB) bazı maddeleri haricindeki tüm korelasyonlar 0.40’a yakın ve üzerinde bulunmuştur. Bu sonuçlar, EÇE-4: EF’nin belirtilen bozuklukların tanısında güvenilir bir araç olduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Sağlanan kaynak materyalde, ölçeğin Türkçe uyarlamasına ilişkin detaylı faktör analizi bulgularına (örneğin, açıklanan varyans yüzdesi veya faktör yükleri) açıkça yer verilmemiştir. Ancak ölçeğin 19 farklı tanı alt boyutu üzerinden yapılandırılmış olması, orijinal ölçeğin faktör yapısının korunduğunu ve bu alt boyutların ayrı ayrı klinik değerlendirme birimleri olarak işlev gördüğünü düşündürmektedir. Ölçek maddelerinin dağılımı, klinik olarak anlamlı ve ayrışmış psikopatoloji alanlarını hedef almaktadır.

Enstrüman

Test Type:

Uyarlama (Adaptasyon)

Format:

Ebeveyn Raporu Formu (108 madde)

Language Available:

Türkçe

Population Group:

Erken Çocukluk Dönemindeki Çocuklar

Age Group:

Kaynakta belirtilmemiş olsa da, “Erken Çocukluk Envanteri” ifadesi okul öncesi veya erken ilkokul çağını işaret eder.

Population Details:

Türkiye’de klinik ve genel popülasyon örneklemlerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Methodology:

Ölçek iki farklı puanlama yöntemi kullanır: 1) Belirti sayısı puanlandırma yöntemi (0 veya 1 puan), 2) Belirti şiddeti puanlama yöntemi (0’dan 3’e kadar puanlama).

• Belirti Sayısı Puanlandırma: “Hiçbir zaman” ve “bazen” 0 puan; “sık sık” ve “hemen her zaman” 1 puan.
• Belirti Şiddeti Puanlandırma: “Hiçbir zaman” 0 puan; “bazen” 1 puan; “sık sık” 2 puan; “hemen her zaman” 3 puan.

Anahtar Kelimeler

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, Ayrılma Anksiyetesi, Davranım Bozukluğu, Uyku Bozuklukları, Yaygın Gelişimsel Bozukluk, Klinik Tanı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses:

[email protected]

Correspondence Address:

Sorumlu Yazar: Şaziye Senem Başgül

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı:

Türkçe uyarlama çalışması 2009 yılında yayınlanmıştır.

İzinler ve Ücret:

Ölçeğin ticari kullanımına veya izin süreçlerine dair spesifik bilgiler için sorumlu yazar (Şaziye Senem Başgül) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

The original PDF can be downloaded here: erken-cocukluk-envanteri-4-ebeveyn-formu-ece-4ef-toad.pdf

Referanslar

• Başgül, Ş. S., Etiler, N., Coşkun, A., Karakaya, I. ve Ağaoğlu, B. (2009). Erken Çocukluk Envanteri-4 Ebeveyn Formu (EÇE-4: EF): Türkçe uyarlanmasının geçerlik ve güvenirlik çalışması. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 16(2), 83-92. Makalenin tam metnine buradan ulaşılabilir: scopemed.org.

Erken Çocukluk Envanteri- 4 Ebeveyn Formu (EÇE-4:EF) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Toplam 108 madde ve Bozuklukların Soru Maddelerine Dağılımı:

DEHB-DE: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu-Dikkat Eksikliği Alt Tipi (9 m)

DEHB-Hİ : Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu-İmpulsivitenin Önde Geldiği Tip (9 m)

DEHB-B: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu-Bileşik Tip (18 m)

DB: Davranım Bozukluğu (10 m)

DB Alt Kategorisi (11 m)

KOKGB: Karşı Olma Karşı Gelme Bozukluğu (8 m)

AAB: Ayrılma Anksiyetesi Bozukluğu (8 m)

OKB:Obsesif Kompulsif Bozukluk (2 m)

TB: Tourette Bozukluğu (2 m)

SF: Sosyal Fobi (3 m)

YAB:Yaygın Anksiyete Bozukluğu (11 m)

MDB. Major Depresif Bozukluk (11 m)

Distimik Bozukluk (8 m)

Uyku Bozukluğu (4 m)

Dışa atım Bozukluğu (4 m)

TSSB: Travma Sonrası Stres Bozukluğu (12 m)

BB: Beslenme Bozukluğu(2 m)

TBB:Tepkisel Bağlanma Bozukluğu (2 m)

YGB: Yaygın Gelişimsel Bozukluk (12 m)