Erken Çocukluk Dönemi Düşünme Eğitimi Öğretmen Tutum Ölçeği

Özet

Erken Çocukluk Dönemi Düşünme Eğitimi Öğretmen Tutum Ölçeği, okul öncesi öğretmenlerinin 60-72 ay aralığındaki çocuklara yönelik düşünme eğitimi hakkındaki tutumlarını sistematik olarak değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçek, öğretmenlerin düşünme eğitimine dair temel yaklaşımlarını, bu eğitimin amaçlarını ve bu süreçteki rolleri hakkındaki görüşlerini derinlemesine incelemektedir. Ölçek, 59 maddeden ve üç ana alt boyuttan oluşmakta olup, yüksek düzeyde güvenirlik ve geçerlik değerlerine sahip bir geliştirme çalışmasının ürünüdür. Bu araç, erken çocukluk eğitiminde düşünme becerilerinin gelişimine yönelik öğretmen algılarını belirlemede önemli bir kaynak teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Erken çocukluk, düşünme eğitimi, öğretmen tutumu, okul öncesi, tutum ölçeği, erken çocukluk dönemi, 60-72 ay, psikometrik.

Yazarlar

Ebru Mutlu

Amaç

Ölçeğin temel amacı, erken çocukluk dönemindeki (60-72 ay) çocukların düşünme düzeylerinin incelenmesi bağlamında, okul öncesi öğretmenlerinin düşünme eğitimi ile ilgili mevcut tutumlarını bilimsel yöntemlerle saptamak ve değerlendirmektir. Bu ölçek, öğretmenlerin düşünme eğitimine ne kadar değer verdiğini, bu eğitimi müfredatlarına ne ölçüde entegre ettiğini ve düşünme becerilerinin gelişimini destekleme konusundaki inançlarını belirlemeye odaklanmıştır.

Ölçek, öğretmenlerin düşünme eğitimine yönelik olumlu ya da olumsuz eğilimlerini nicel verilerle ortaya koyarak, alanda yapılacak hizmet içi eğitim programlarının ve müfredat geliştirmelerinin ihtiyaç analizine katkı sağlamayı hedeflemektedir. Bu sayede, erken çocukluk döneminde kritik öneme sahip olan bilişsel gelişim ve yaratıcı düşünme becerilerinin desteklenmesine yönelik stratejiler oluşturulabilecektir.

Yapı

Erken Çocukluk Dönemi Düşünme Eğitimi Öğretmen Tutum Ölçeği, öğretmen tutumlarını ölçmek üzere geliştirilmiş çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Ölçek, toplamda 59 maddeden oluşmakta ve öğretmen tutumlarını üç temel alt boyutta incelemektedir. Bu alt boyutlar, öğretmenlerin düşünme eğitimi sürecine olan bakış açılarının farklı veçhelerini yansıtmaktadır.

Ölçeğin alt boyutları ve madde sayıları şu şekildedir:

• Temel Düşünceler (17 madde): Bu boyut, öğretmenlerin düşünme eğitiminin genel felsefesine ve pedagojik önceliklerine dair inançlarını kapsar. Örneğin, “Düşünmeyi öğretmektense, kuralları öğretmek gerekir” gibi maddeler bu boyutta yer almaktadır. Bu, öğretmenlerin kural bazlı bir yaklaşıma mı yoksa öğrenci merkezli, sorgulayıcı bir yaklaşıma mı eğilimli olduğunu gösterir.
• Amaçlar (26 madde): Ölçeğin en geniş boyutunu oluşturan bu kısım, düşünme eğitiminin öğrenciler üzerindeki hedeflenen etkilerine odaklanır. Temel varsayım, “Düşünme eğitimi, çocukları düşünme eylemi konusunda geliştirmelidir” şeklinde özetlenebilir. Bu boyut, eğitimin sonuç odaklı hedeflerine ilişkin tutumları ölçer.
• Öğretmen Rolleri (16 madde): Bu boyut, düşünme eğitimi sürecinde öğretmenden beklenen davranışları ve sorumlulukları değerlendirir. Örnek bir madde, öğretmenin “Çocukları çok iyi gözlemlemelidir” şeklindeki profesyonel görevlerini içerir. Bu, öğretmenin rehberlik ve kolaylaştırıcılık rollerine ne kadar inandığını gösterir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Faktör Analizi kullanılarak titizlikle incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin faktörleştirilebilirlik için gerekli koşulları sağladığı tespit edilmiştir. Örneklem yeterliliğini gösteren Kaiser – Meyer – Olkin (KMO) değeri 0,865 olarak bulunmuştur. Bu değerin, bilimsel literatürde kabul gören sınır olan 0,50’nin oldukça üzerinde olması, örneklem grubunun faktör analizi yapmaya uygun ve yeterli olduğunu kanıtlamaktadır.

Ayrıca, verilerin çok değişkenli normal dağılıma uygunluğunu test eden Bartlett testi sonuçları da ölçeğin geçerliğini desteklemektedir. Bartlett testi değeri 6084,062 olup, istatistiksel açıdan p < 0,001 düzeyinde son derece anlamlı bulunmuştur. Bu sonuçlar, ölçek maddeleri arasındaki korelasyonun faktör yapısını ortaya çıkarmak için yeterli olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Erken Çocukluk Dönemi Düşünme Eğitimi Öğretmen Tutum Ölçeği’nin iç tutarlılığı, yüksek düzeyde güvenirlik göstermektedir. Ölçeğin toplam puanlarının güvenirliğini belirlemek amacıyla hesaplanan Cronbach Alfa katsayısı, 0,9564 olarak tespit edilmiştir.

Genellikle 0,70 ve üzeri değerlerin kabul edilebilir güvenirlik seviyesini işaret ettiği düşünüldüğünde, bu katsayının 0,95 seviyesinde olması, ölçeğin maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve ölçmek istenen yapıyı çok yüksek bir hassasiyetle ölçtüğünü göstermektedir. Bu yüksek iç tutarlılık, ölçeğin klinik ve akademik araştırmalarda güvenle kullanılabileceğini teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme sürecinde, temel alınan yapısal modelin doğruluğunu kanıtlamak amacıyla açıklayıcı Faktör Analizi uygulanmıştır. Analiz öncesinde yapılan KMO ve Bartlett testleri, verilerin faktör yapısını desteklediğini göstermiştir. KMO değerinin 0,865 çıkması, verilerin faktör analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu belirtmektedir.

Faktör Analizi sonucunda ölçeğin 59 maddenin üç belirgin alt boyutta toplandığı görülmüştür: Temel Düşünceler, Amaçlar ve Öğretmen Rolleri. Bu üç faktörlü yapı, öğretmenlerin düşünme eğitimine dair tutumlarının yalnızca tek bir genel boyutta değil, farklı pedagojik ve felsefi bileşenlerde ayrıştığını göstermekte ve ölçeğin teorik yapısını desteklemektedir.

Ölçek Yapısı

Test Türü: Geliştirme (Ölçek, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir.)

Format: Öz bildirimli tutum ölçeği. Toplam 59 madde ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır.

Derecelendirme: 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır (1:Kesinlikle Katılmıyorum – 5:Kesinlikle Katılıyorum).

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Okul öncesi öğretmenleri.

Yaş Grubu: 60-72 ay aralığındaki çocuklarla çalışan öğretmenler.

Popülasyon Detayları: Ölçek, erken çocukluk döneminde görev yapan eğitimcilerin tutumlarını hedeflemektedir.

Test Metodolojisi: Uygulama, öğretmenlerin belirtilen maddelere kendi tutum ve inanç düzeylerini 5’li Likert ölçeği üzerinde işaretlemesi şeklinde gerçekleştirilir.

Anahtar Kelimeler

Okul öncesi eğitimi, tutum, psikometri, KMO, Bartlett, Cronbach Alfa, faktör yapısı, pedagojik tutum.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ebru Mutlu

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Çalışma, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü’ne sunulan yüksek lisans tezine dayanmaktadır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2010 yılında Ebru Mutlu tarafından yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik kullanımı genellikle tezin referans gösterilmesi şartıyla serbesttir, ancak ticari veya geniş ölçekli uygulamalar için yazar veya ilgili üniversiteden izin alınması gerekebilir. Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: erken-cocukluk-doneminde-dusunme-egitimi-ile-ilgili-ogretmen-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Mutlu, E. (2010). Erken çocukluk dönemindeki çocukların (60-72 ay) düşünme düzeylerinin ve okul öncesi öğretmenlerinin düşünme eğitimi ile ilgili tutumlarının incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çanakkale.
• Tez detaylarına Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

Erken Çocukluk Dönemi Düşünme Eğitimi Öğretmen Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek 59 madde ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır:

• Temel Düşünceler (17 m): Düşünmeyi öğretmektense, kuralları öğretmek gerekir.
• Amaçlar (26 m): Düşünme eğitimi, çocukları düşünme eylemi konusunda geliştirmelidir.
• Öğretmen Rolleri (16 m): Çocukları çok iyi gözlemlemelidir.