Erken Dil Gelişimi Testi- Üçüncü Edisyon

Özet

Erken Dil Gelişimi Testi- Üçüncü Edisyon (TELD-3), 2 yaş 0 aydan 7 yaş 11 aya kadar olan çocukların alıcı ve ifade edici dil becerilerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş standart bir araçtır. Bu ölçek, Amerika Birleşik Devletleri’nde P. L. Hresko, D. D. Reid ve V. L. Hammill tarafından hazırlanmıştır. Türkiye bağlamında, ölçeğin uyarlama, geçerlik ve güvenirlik ön çalışmaları Orhan Selçuk Güven tarafından 2009 yılında tamamlanan bir yüksek lisans tezi ile gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, TELD-3’ün Türk kültürüne uygunluğunu ve psikometrik özelliklerini incelemeyi amaçlamaktadır. Test, Erken Dil Gelişimi alanındaki potansiyel riskleri ve güçlü yönleri saptamak için önemli bir tanı aracı olarak kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Erken Dil Gelişimi Testi, TELD-3, Uyarlama, Alıcı Dil, İfade Edici Dil, Çocuk Gelişimi, Dil Bozuklukları, Psikometri, Türkçe.

Yazarlar

Orhan Selçuk Güven (Uyarlayan), P. L. Hresko (Orijinal Yazar), D. D. Reid (Orijinal Yazar), V. L. Hammill (Orijinal Yazar).

Amaç

Erken Dil Gelişimi Testi- Üçüncü Edisyon’un temel amacı, küçük çocuklarda dil gelişim düzeyini kapsamlı bir şekilde belirlemektir. Test, iki ana bileşeni ölçerek çocuğun genel dil yeterliliği hakkında bilgi sağlar: alıcı dil (anlama) ve ifade edici dil (kullanma). Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışmasının amacı ise, TELD-3’ün Türk popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir değerlendirme aracı olarak kullanılıp kullanılamayacağını tespit etmektir. Bu sayede, dil gecikmesi riski taşıyan çocukların erken teşhisi ve uygun müdahale programlarının planlanması mümkün olmaktadır.

Test sonuçları genellikle standart puanlar, yaş eşdeğerleri ve yüzdelik dilimler şeklinde rapor edilir. Bu veriler, klinisyenlere, eğitimcilere ve araştırmacılara çocuğun dil becerilerini yaşıtları ile karşılaştırma imkanı sunar. Özellikle klinik ortamlarda, Erken Dil Gelişimi alanındaki yetersizlikleri objektif kriterlere dayandırarak tanı koyma sürecine katkıda bulunur.

Yapı

Erken Dil Gelişimi Testi- Üçüncü Edisyon (TELD-3), iki temel psikolojik yapıya odaklanmıştır:

• Alıcı Dil (Receptive Language): Çocuğun dilbilgisel yapıları, kelime dağarcığını ve talimatları anlama yeteneğini ölçer. Bu alt test, çocuğun duyduğu dili ne kadar başarılı bir şekilde işlediğini değerlendirir.
• İfade Edici Dil (Expressive Language): Çocuğun dilbilgisi kurallarını, kelime seçimini ve fikirleri sözlü olarak aktarma yeteneğini ölçer. Bu alt test, çocuğun kendi düşüncelerini ve ihtiyaçlarını ne kadar etkili bir şekilde ifade ettiğini değerlendirir.

Bu iki alt testin puanları birleştirilerek genel bir Dil Puanı elde edilir. Bu yapı, dil gelişiminin hem girdi (anlama) hem de çıktı (üretme) boyutlarını eş zamanlı olarak değerlendirerek kapsamlı bir profil sunar. TELD-3, orijinal olarak bu iki temel dil bileşenini ölçmek üzere tasarlanmış olup, Türkçe uyarlama çalışması da bu ikili yapıyı korumayı hedeflemiştir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçeye uyarlamasına yönelik geçerlik (validity) ön çalışması, Orhan Selçuk Güven tarafından 2009 yılında Anadolu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nde sunulan yüksek lisans tezinde incelenmiştir. Kaynak bilgide spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir; ancak bir uyarlama çalışmasının temel adımı olarak, yapı geçerliği ve eş zamanlı geçerlik türlerinin araştırıldığı varsayılmaktadır.

Uyarlama sürecinde, test maddelerinin kültürel uygunluğu ve dilsel eşdeğerliği sağlanmaya çalışılmıştır. Yapı geçerliğinin incelenmesi, testin gerçekten alıcı ve ifade edici dil yapılarını ölçüp ölçmediğini kanıtlamak için kritik öneme sahiptir. Detaylı geçerlik analizleri ve sonuçları için ilgili yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.

Güvenilirlik

Erken Dil Gelişimi Testi- Üçüncü Edisyon’un Türkçe versiyonunun güvenilirlik (reliability) ön çalışması, uyarlama çalışmasının bir parçası olarak Güven (2009) tarafından yürütülmüştür. Güvenilirlik çalışmaları genellikle iç tutarlılık (Cronbach alfa), test-tekrar test güvenilirliği ve uygulayıcılar arası güvenilirlik yöntemlerini içerir.

Her ne kadar kaynakta sayısal güvenilirlik katsayıları yer almasa da, ön çalışmanın amacı, ölçeğin Türkçe konuşan çocuklarda tutarlı ve kararlı sonuçlar verip vermediğini belirlemektir. Güvenilirliğin yüksek olması, test sonuçlarının ölçüm hatasından arınmış olduğunu ve tekrarlanabilir olduğunu gösterir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmalarında faktör analizi, ölçeğin orijinal yapısının (alıcı ve ifade edici dil olarak iki faktörlü yapı) hedeflenen popülasyonda da korunduğunu doğrulamak için kullanılır. Güven’in (2009) ön çalışmasında, Test of Early Language Development-Third Edition’ın (TELD-3) Türkçe formunun faktör yapısını incelemek üzere doğrulayıcı veya açıklayıcı faktör analizi yöntemlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler, testin alt ölçeklerinin teorik temellere uygunluğunu psikometrik olarak destekler.

Faktör analizinin sonuçları, test maddelerinin hangi dil boyutuna (alıcı ya da ifade edici) yüklendiğini gösterir ve Türkçe formun orijinal TELD-3 yapısını ne ölçüde temsil ettiğini ortaya koyar. Spesifik faktör yükleri ve varyans açıklama oranları, yazarın tezinde detaylı olarak sunulmuştur.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Orijinal TELD-3, standartlaştırılmış yetenek testidir)

Format: Bireysel uygulama, yapılandırılmış test materyalleri gerektirir.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Çocuklar

Yaş Grubu: 2 yaş 0 ay – 7 yaş 11 ay (Orijinal TELD-3 aralığı baz alınmıştır)

Popülasyon Detayları: Türkçeye uyarlama çalışmasının örneklemi, tez kapsamında belirlenen yaş aralığındaki çocuklardan oluşmaktadır.

Test Metodolojisi: Uygulayıcı tarafından çocuğa sözlü talimatlar verilmesi ve çocuğun buna karşılık olarak motor eylemde bulunması (alıcı dil) veya sözlü yanıt vermesi (ifade edici dil) esasına dayanır. Derecelendirme sistemi kaynakta belirtilmemiş olup, TELD-3 genellikle ikili puanlama (doğru/yanlış) kullanır.

Anahtar Kelimeler

Dil Değerlendirmesi, Erken Dil Gelişimi, Psikometrik Özellikler, TELD-3, Yüksek Lisans Tezi, Orhan Selçuk Güven, Anadolu Üniversitesi, Dil Taraması.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Orhan Selçuk Güven

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Orhan Selçuk Güven)

Yazışma Adresi: Anadolu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir, Türkiye (Tez kurum bilgisi esas alınmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Türkçe Uyarlama): 2009

Orijinal Test Yılı (TELD-3): 1997 (Yenilenmiş versiyon)

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanım izinleri ve ücret bilgisi için sorumlu yazar Orhan Selçuk Güven ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Klinik veya ticari kullanım, orijinal yayıncının lisans koşullarına tabidir.

Referanslar

Güven, O. S. (2009). Erken Dil Gelişimi Testi- Üçüncü Edisyon’un [Test of Early Language Development-Third Edition (TELD-3)] Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik ön çalışması. (Yüksek lisans tezi). Anadolu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.

Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: erken-dil-gelisimi-testi-ucuncu-edisyon-toad.pdf

Erken Dil Gelişimi Testi- Üçüncü Edisyon Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır.

Ölçek maddeleri bu akademik giriş için mevcut değildir.