Öğretmenler İçin Kaynaştırmayla İlgili Mesleki Yeterlik Gelişimi Ölçeği

Özet

Öğretmenler İçin Kaynaştırmayla İlgili Mesleki Yeterlik Gelişimi Ölçeği, öğretmenlerin kaynaştırma eğitimi uygulamalarına yönelik algılanan mesleki yeterlik düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, özellikle öğretmenlerin mesleki yeterlik alanındaki gelişim ihtiyaçlarını ve mevcut yetkinliklerini değerlendirmeye odaklanmaktadır. Başlangıçta 70 maddeden oluşan ölçek, kapsamlı geçerlik ve güvenirlik analizleri sonrasında 38 madde ve 7 alt faktörlü nihai yapısına ulaşmıştır. Ölçek, yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olup, eğitim bilimleri alanındaki araştırmacılar ve uygulayıcılar için önemli bir değerlendirme aracı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynaştırma Eğitimi, Mesleki Yeterlik, Öğretmen Yeterlikleri, Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı, Ölçek Geliştirme, Özel Eğitim, Faktör Analizi

Yazarlar

M. Abdulbaki KARACA, Hakan SARI

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, görev yapan öğretmenlerin kaynaştırma uygulamaları çerçevesindeki mesleki yeterlik algılarını sistematik ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu yeterlikler, öğretim yöntemlerinden yasal sorumluluklara kadar geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır. Ölçek, öğretmenlerin güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerini ortaya koyarak, hizmet içi eğitim programlarının ve mesleki gelişim faaliyetlerinin planlanmasına bilimsel bir temel sağlamayı hedeflemektedir.

Ölçek, Karaca (2018) tarafından Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde yürütülen yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Geliştirme süreci, öğretmenlerin karmaşık ve çok boyutlu olan kaynaştırma görevlerini yerine getirme konusundaki öz yeterliklerini ve bilgi düzeylerini belirlemeye odaklanmıştır.

Yapı

Öğretmenler İçin Kaynaştırmayla İlgili Mesleki Yeterlik Gelişimi Ölçeği, öğretmenlerin kaynaştırma uygulamalarındaki yeterliklerini yansıtan yedi ana boyuttan oluşan çok faktörlü bir yapıyı ölçmektedir. Bu yedi faktör, bir öğretmenin özel eğitime ihtiyaç duyan öğrencilerle başarılı bir şekilde çalışabilmesi için sahip olması gereken bilgi, beceri ve tutumları temsil eder.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapılar şunlardır:

• Öğretim Yöntem ve Teknikleri: Farklı öğrenme ihtiyaçlarına uygun öğretim stratejilerini uygulama yeterliği.
• Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP): BEP hazırlama, uygulama ve değerlendirme becerisi.
• Tanılama ve Değerlendirme: Öğrenci ihtiyaçlarını belirleme ve ilerlemelerini izleme süreçleri.
• Görev ve Sorumluluklar: Kaynaştırma sürecindeki idari ve etik sorumluluklar.
• Materyal Geliştirme: Öğrenci özelliklerine uygun eğitim materyalleri tasarlama ve kullanma.
• Aile Eğitimi ve İşbirliği: Ailelerle etkili iletişim kurma ve onları eğitim sürecine dahil etme.
• Yasal Düzenlemeler: Kaynaştırma eğitimi ile ilgili ulusal ve uluslararası mevzuata hakimiyet.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, kapsam, görünüş ve yapı geçerliği olmak üzere üç ana başlık altında titizlikle yürütülmüştür. Başlangıçta oluşturulan 70 maddelik havuz, uzman görüşlerine sunulmuştur. Uzman görüşü almak amacıyla özel eğitim bölümünden 4 öğretim üyesi, ölçme ve değerlendirme bölümünden 1 öğretim üyesi ve 8 özel eğitim öğretmenine başvurulmuştur. Bu uzman görüşleri, ölçeğin görünüş ve kapsam geçerliğini sağlamıştır.

Uzman incelemesi sonucunda 6 madde çıkarılmıştır. Ardından yapılan istatistiksel analizler ve faktör analizi sonucunda, faktör yükü 0.40’ın altında kalan 22 madde daha ölçekten çıkartılarak madde sayısı 38’e indirilmiştir. Bu karar aşamasında, literatürdeki 0.25 (genel kabul), 0.35 (Özmenteş, 2006) ve 0.40 (Kuzgun ve Sevim, 2004) gibi farklı korelasyon değerleri baz alınmıştır. Yapı geçerliğini değerlendirmek için yapılan analizlerde, verilerin faktör analizi yapmaya uygunluğu Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri ile test edilmiş ve KMO değeri 0.949 olarak oldukça yüksek bulunmuştur. Bu değer, verilerin faktörleştirme için mükemmel düzeyde uygun olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alpha değeri ile hesaplanmıştır. Öğretmenler İçin Kaynaştırmayla İlgili Mesleki Yeterlik Gelişimi Ölçeği’nin genel Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı 0.977 gibi çok yüksek bir değere sahiptir, bu da ölçeğin mükemmel düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, ölçeğin alt faktörlerine ait güvenirlik katsayıları da yüksek bulunmuştur:

• Tanılama ve Değerlendirme: 0.935
• Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı: 0.915
• Aile Eğitimi/İşbirliği: 0.927
• Görev ve Sorumluluklar: 0.929
• Yasal Düzenlemeler: 0.928
• Materyal Tasarlama: 0.919
• Öğretim Yöntem ve Teknikleri: 0.798

Tüm alt faktörlerin güvenirlik katsayılarının kabul edilebilir sınırların (genellikle 0.70) oldukça üzerinde olması, ölçeğin tüm boyutlarda güvenilir ölçümler sağladığını teyit etmektedir. Ayrıca, alt ve üst grupların puanlarının aritmetik ortalamaları arasında bağımsız t-testi sonuçlarına göre anlamlı farklılık (p < 0.001) gözlenmiştir. Bu bulgu, ölçeğin öğretmenlerin algılanan mesleki yeterlik düzeylerini başarılı bir şekilde ayırt edebildiğini ve dolayısıyla iç geçerliğe sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Analizde temel bileşenler (principal component) yöntemi ve öz değeri (eigenvalue) 1 ve üzeri olan bileşenlerin seçilmesi kriteri esas alınmıştır. Bu analiz sonucunda ölçeğin 7 faktörlü bir yapıya sahip olduğu doğrulanmıştır. Bu 7 faktör, toplam değişkenliğin %74.692’sini açıklamaktadır, bu oran sosyal bilimler ölçekleri için oldukça yüksek ve tatmin edicidir.

Faktörlerin madde dağılımları ve isimleri şöyledir:

1. Faktör 1: Tanılama ve Değerlendirme (s31, s30, s33, s32, s29, s35, s36 maddeleri)
2. Faktör 2: Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (s13, s21, s22, s20, s19, s15 maddeleri)
3. Faktör 3: Aile Eğitimi ve İşbirliği (s67, s66, s68, s65, s25, s24 maddeleri)
4. Faktör 4: Görev ve Sorumluluklar (s38, s37, s39, s40, s42, s43 maddeleri)
5. Faktör 5: Yasal Düzenlemeler (s73, s74, s72, s75 maddeleri)
6. Faktör 6: Materyal Geliştirme (s55, s56, s54, s57 maddeleri)
7. Faktör 7: Öğretim Yöntem ve Teknikleri (s6, s4, s7, s9 maddeleri)

Ölçek Yapısı

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: 5’li Likert Ölçeği (5-point Likert Scale)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Öğretmenler (Teachers)

Age Group: Yetişkin (Adults, actively teaching professionals)

Population Details: Kaynaştırma eğitimi uygulamalarında görev alan sınıf ve branş öğretmenleri.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Questionnaire)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018 (Yüksek Lisans Tezi yayın yılı)

İletişim: [email protected]

Kullanım İzinleri ve Ücret: Ölçek, akademik araştırmalarda ve eğitim uygulamalarında genellikle tez referans gösterilerek kullanılabilir. Ticari kullanım için yazarlardan izin alınması gerekmektedir.

Tez Merkezi Linki: tez.yok.gov.tr

The original PDF can be downloaded here: ogretmenler-icin-kaynastirmayla-ilgili-mesleki-yeterlik-gelisimi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Karaca, M. A. (2018). Kaynaştırma eğitimi programının öğretmenlerin kaynaştırma uygulamalarındaki mesleki yeterliliklerine etkisi (Yüksek Lisans Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.

Kuzgun, Y. ve Sevim, S. (2004). [Geçerlik analizinde referans verilen çalışma].

Özmenteş, S. (2006). [Geçerlik analizinde referans verilen çalışma].

[quads id=5]

Öğretmenler İçin Kaynaştırmayla İlgili Mesleki Yeterlik Gelişimi Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

38 madde 7 alt boyut;

• 1-4 maddeler, öğretim yöntem ve teknikleri
• 5-11 maddeler, bireyselleştirilmiş eğitim programı
• 12-18 maddeler, tanılama ve değerlendirme
• 19-24 maddeler, görev ve sorumluluk
• 25-28 maddeler, materyal geliştirme
• 29-34 maddeler, aile eğitimi/iş birliği
• 35-38 maddeler, yasal düzenlemeler