Ergenlerde Karar Verme

Özet

Karar Verme Ölçeği, ergenlerin karar verme süreçlerinde gösterdikleri psikolojik eğilimleri ve başa çıkma stratejilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Bu ölçek, orijinal bir aracın Türk kültürüne uyarlama çalışması olup, özellikle ortaöğretim düzeyindeki öğrenciler için geçerlik ve güvenirlik özelliklerinin araştırılması amacıyla Oğuzhan Çolakkadıoğlu tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçek, bireylerin karar verme aşamasında kendilerine duydukları öz-saygıyı ve bu süreci yönetirken kullandıkları uyumlu veya uyumsuz başa çıkma stillerini kapsamlı bir şekilde değerlendirmektedir.

30 maddeden oluşan bu araç, iki ana üst boyut ve beş alt boyut etrafında yapılandırılmıştır. Ölçeğin kullanımı, ergenlerin karar verme becerileri alanındaki potansiyel riskleri veya güçlü yönleri belirlemede rehberlik hizmetlerine önemli katkılar sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ergenlik, Karar Verme, Öz-saygı, Başa Çıkma Stilleri, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Ortaöğretim.

Yazarlar

Oğuzhan Çolakkadıoğlu

Amaç

Ergenlerde Karar Verme Ölçeği’nin temel amacı, ergenlik dönemindeki bireylerin karar verme süreçlerini değerlendiren psikolojik yapıları geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin Türk ortaöğretim öğrencilerinin özelliklerine uygunluğunu test etmek ve böylece Türkiye’deki akademik çalışmalara ve psikolojik danışmanlık uygulamalarına bilimsel bir araç kazandırmaktır.

Ölçek, özellikle bireylerin karar verme yeteneklerine duydukları güven düzeyini (öz-saygı) ve zor kararlarla karşılaştıklarında sergiledikleri stratejik yaklaşımları (başa çıkma stilleri) ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu sayede, riskli veya yetersiz karar verme stillerine sahip ergenlerin erken tespiti ve desteklenmesi mümkün hale gelmektedir.

Yapı

Ölçek, 30 maddeden oluşmakta olup, hiyerarşik bir yapıda iki ana üst boyut ve beş spesifik alt boyut içermektedir. Bu yapı, ergenlerin karar verme davranışlarının hem bilişsel hem de duygusal yönlerini ele almaktadır.

• Üst Boyut 1: Karar Vermede Öz-saygı (6 Madde)

  Bu boyut, ergenin kendi karar verme yeteneğine duyduğu inancı ve güveni ölçer. Yüksek puanlar, bireyin kararlarının sonuçlarına güvenle yaklaştığını gösterir.

• Üst Boyut 2: Karar Vermede Başa Çıkma Stilleri (24 Madde)

  Bu üst boyut, ergenlerin zorlu veya karmaşık kararlar karşısında kullandıkları davranışsal tepkileri ve stratejileri incelemektedir. Bu boyut, dört farklı alt boyuta ayrılmaktadır:

  • İhtiyatlı-seçicilik (6 Madde): Karar vermeden önce dikkatli analiz yapma ve seçenekleri değerlendirme eğilimi.
  • Panik (6 Madde): Karar verme baskısı altında aşırı kaygı ve hızlı, düşünülmemiş tepkiler verme eğilimi.
  • Sorumluluktan Kaçma (6 Madde): Karar verme yükümlülüğünü başkalarına devretme veya kararı erteleme eğilimi.
  • Umursamazlık (6 Madde): Karar verme sürecine ilgisiz kalma, sonuçları önemsememe ve rastgele seçimler yapma eğilimi.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışmasında, yapısal uygunluğun ve geçerliğin belirlenmesi temel hedeflerden biri olmuştur. Her ne kadar bu özet kaynakta spesifik geçerlik katsayıları (örneğin, faktör yükleri, kriter geçerliği) belirtilmemiş olsa da, Çolakkadıoğlu (2012) tarafından yürütülen çalışmada ölçeğin ortaöğretim öğrencileri popülasyonunda teorik yapıyı temsil etme yeterliliği (yapı geçerliği) incelenmiştir.

Uyarlama sürecinde, orijinal ölçeğin boyutlarının Türkçe versiyonunda da korunduğu ve ölçülen yapının kültürel bağlamda anlamlı olduğu varsayılmaktadır. Detaylı geçerlik analizleri için orijinal makalenin incelenmesi gerekmektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, bir psikometrik aracın tutarlılığını ve kararlılığını gösterir. Bu özet kaynakta spesifik güvenirlik katsayıları (örneğin, Cronbach alfa değerleri veya test-tekrar test korelasyonları) sunulmamıştır.

Ancak, uyarlama çalışmasının bir parçası olarak, ölçeğin iç tutarlılık (madde-toplam korelasyonları) ve muhtemelen zaman içindeki kararlılık (test-tekrar test güvenilirliği) gibi yönlerinin araştırıldığı kabul edilmektedir. Ölçeğin güvenilirliğine dair ayrıntılı istatistiksel sonuçlar, Çolakkadıoğlu’nun (2012) ilgili akademik yayınında bulunabilir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışması, Ergenlerde Karar Verme Ölçeği’nin psikometrik yapısını Türk örnekleminde doğrulamak amacıyla faktör analizi tekniklerini kullanmıştır. Ölçek, yapısal olarak 2 ana faktör ve bu ana faktörlere bağlı 5 alt boyuttan oluşmaktadır.

Yürütülen analizler (büyük olasılıkla Doğrulayıcı Faktör Analizi), ölçeğin 30 maddesinin, teorik olarak belirlenmiş olan Karar Vermede Öz-saygı ve Karar Vermede Başa Çıkma Stilleri üst boyutları altında toplandığını ve bu yapının Türk ortaöğretim öğrencileri için geçerli olduğunu göstermiştir. Bu faktör yapısı, ölçeğin yapısal tutarlılığını desteklemektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 30 maddelik kendini değerlendirme ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ergenler

Yaş Grubu: Ortaöğretim öğrencileri (Genellikle 14-18 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: Çalışma, Türkiye’deki ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrenciler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, 4’lü Likert tipi bir derecelendirme kullanır. Cevap seçenekleri şu şekildedir:

• 0 = Benim için hiçbir zaman doğru değil
• 1 = Benim için nadiren doğru
• 2 = Benim için sık sık doğru
• 3 = Benim için her zaman doğru

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Öz-değerlendirme, Lise Öğrencileri, Bilişsel Stiller, Duygusal Tepkiler, Adaptasyon, Güvenirlik Analizi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Bilgi için sorumlu yazarın e-posta adresi kullanılmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin ilk uyarlama ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi çalışması 2012 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik amaçlarla kullanımı genellikle referans gösterilerek mümkündür. Ancak, kullanıma ilişkin resmi izinler ve potansiyel ücretler hakkında bilgi almak için sorumlu yazar Oğuzhan Çolakkadıoğlu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal makalesi hakemli bir dergide yayımlandığı için, telif hakları ilgili dergiye (Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi) ait olabilir.

Kaynaklar

Çolakkadıoğlu, O. ( 2012 ). Ergenlerde Karar Verme Ölçeğinin ortaöğretim öğrencileri için geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(19), 387-403.

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: sbed.mku.edu.tr.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi ise burada mevcuttur: ergenlerde-karar-verme-toad.pdf.

Ergenlerde Karar Verme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ergenlerde Karar Verme Ölçeği, toplam 30 maddeden oluşmakta olup, 2 üst boyut ve 5 alt boyut içermektedir:

• Karar Vermede Öz-saygı (6 madde)
• Karar Vermede Başa Çıkma Stilleri (24 madde)
• İhtiyatlı-seçicilik (6 madde)
• Panik (6 madde)
• Sorumluluktan kaçma (6 madde)
• Umursamazlık (6 madde)