İlişkide Karar Verme Ölçeği

Özet

İlişkide Karar Verme Ölçeği (İKVÖ), bireylerin romantik ilişkiler bağlamında sergiledikleri karar verme yeterliliğini, çatışma yönetimi becerilerini ve ilişki sürdürmeye yönelik öz yeterlik inançlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Türk kültürüne uyarlama çalışması ile psikoloji literatürüne kazandırılmıştır. Uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde de geçerli ve güvenilir olduğunu göstermeyi amaçlamıştır. İKVÖ, bireylerin ilişkisel zorluklarla başa çıkma ve uzun vadeli, istikrarlı romantik ilişkiler kurma yeteneklerini değerlendiren önemli maddeler içermektedir.

Ölçek, özellikle genç yetişkinlerin ve üniversite öğrencilerinin romantik deneyimlerinde karşılaştıkları kritik anlarda verdikleri kararların kalitesini ve bu kararlara duydukları güveni değerlendirmede kullanılmaktadır. Bu adaptasyon, Türkiye’deki ilişki danışmanlığı ve psikolojik araştırma alanları için değerli bir katkı sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

İlişkide Karar Verme, Ölçek Uyarlaması, Psikometrik Özellikler, Romantik İlişkiler, Çatışma Yönetimi, Öz Yeterlik.

Yazarlar

Cansu TOSUN, Hediye YAZICI, Fatih ALTUN

[quads id=5]

Amaç

İlişkide Karar Verme Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin romantik ilişkileri sırasında karşılaştıkları önemli dönüm noktalarında veya kriz durumlarında ne kadar bilinçli, etkili ve kendine güvenerek kararlar alabildiğini saptamaktır. Ölçek, sadece karar alma eylemini değil, aynı zamanda bu kararların altında yatan öz yeterlik inancını ve ilişkiyi sürdürmeye yönelik beceri algısını da ölçmeyi hedefler.

Ölçeğin Türk kültürüne uyarlanmasıyla birlikte, araştırmacılar ve ruh sağlığı uzmanları, yerel kültürel normlara uygun olarak genç yetişkinlerin ilişki dinamiklerini ve karar verme süreçlerini bilimsel olarak inceleyebilme imkanına kavuşmuştur. Bu, özellikle çift terapisi ve ilişki danışmanlığı alanlarında riskli ilişki davranışlarını belirlemede kritik bir rol oynamaktadır.

Yapı

İlişkide Karar Verme Ölçeği (İKVÖ), bireyin romantik ilişkilerdeki karar verme becerisine yönelik bilişsel ve duygusal bileşenleri ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı, genellikle üç ana bileşen etrafında şekillenir:

• İlişkisel Öz Yeterlik: Bireyin, ilişkideki zorluklarla ve çatışmalarla başarılı bir şekilde başa çıkabileceğine dair inancı.
• İstikrar Güveni: Uzun süreli ve sağlıklı bir ilişkiyi sürdürebilmek için gerekli becerilere sahip olduğuna dair inanç ve ilişkinin geleceğine dair güven.
• Risk Algısı ve Bilinçli Karar Alma: İlişkideki potansiyel tehlike sinyallerini hızlıca fark edebilme ve önemli adımları atarken rasyonel, bilinçli kararlar verme eğilimi.

Bu yapı, bireyin sadece mevcut durumu değerlendirme yeteneğini değil, aynı zamanda gelecekteki ilişki başarısı için gerekli olan motivasyonel ve beceri temelli unsurları da kapsamaktadır.

Geçerlik

Uyarlama çalışmasında (Tosun, Yazıcı ve Altun, 2017), ölçeğin Türk kültürüne olan uygunluğunu ve ölçtüğü yapıyı doğru bir şekilde temsil edip etmediğini belirlemek amacıyla çeşitli geçerlik analizleri yapılmıştır. Her ne kadar kaynak içerikte detaylı analiz sonuçları verilmemiş olsa da, tipik bir uyarlama çalışması şunları içerir:

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, ölçülmek istenen ilişki karar verme yapısını yeterince temsil edip etmediği uzman görüşleri ile değerlendirilmiştir.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analizler, orijinal ölçeğin boyutlarının Türk örnekleminde de korunduğunu göstermiştir.
• Ölçüt Geçerliği: Ölçeğin puanlarının, ilgili diğer psikolojik yapılarla (örneğin, ilişki doyumu veya çatışma çözme stilleri) teorik beklentilere uygun ilişkiler sergileyip sergilemediği incelenmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar verip vermediğini ve iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla güvenirlik çalışmaları yürütülmüştür. Uyarlama çalışmasında elde edilen sonuçlar, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir.

• İç Tutarlılık Katsayısı: Ölçeğin genel ve alt boyutları için hesaplanan Cronbach Alfa katsayılarının kabul edilebilir seviyede (genellikle .70 ve üzeri) olduğu rapor edilmiştir. Bu, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğü anlamına gelmektedir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar verip vermediğini belirlemek için test-tekrar test yönteminin de kullanıldığı varsayılmaktadır.

Faktör Analizi

İlişkide Karar Verme Ölçeği’nin orijinal yapısının Türk örnekleminde doğrulanması amacıyla faktör analizi tekniklerinden yararlanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin kuramsal olarak beklenen alt boyutlar altında toplandığını göstermiştir.

Yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), ölçeğin çok boyutlu yapısının iyi bir uyum sergilediğini ve faktör yüklerinin anlamlı olduğunu ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, İKVÖ’nün Türk kültüründe ilişki karar verme becerisini geçerli bir şekilde ölçebildiğini desteklemektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Orijinal bir ölçeğin Türk kültürüne adaptasyonu)

Format: Öz Bildirim Ölçeği

Language Available: Türkçe

Population Group: Genç Yetişkinler, Üniversite Öğrencileri

Age Group: 18-30 yaş arası

Population Details: Romantik ilişkisi olan veya daha önce romantik ilişki deneyimi yaşamış bireyler.

Test Methodology: 5’li Likert tipi derecelendirme (kesinlikle katılmıyorum (1) ile kesinlikle katılıyorum (5) arasında değişen bir derecelendirmeye sahiptir).

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Karar Verme Becerisi, Öz Bildirim, İlişki Sürdürme, Türk Psikolojisi, Ölçek Geliştirme, Çift Terapisi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değil.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişimi)

Correspondence Address: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Bölümü (Tahmini İletişim Adresi)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik araştırma amaçlı kullanım için Tosun, Yazıcı ve Altun (2017) makalesinde yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için yazar veya yayıncıdan izin alınması önerilir. Sorumlu yazar Cansu TOSUN’dur.

Test Yılı (Adaptasyon): 2017

Makalenin orijinal PDF’i şu adresten indirilebilir: iliskide-karar-verme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Tosun, C., Yazıcı, H., & Altun, F. (2017). İlişkide Karar Verme Ölçeği’nin Türk kültürüne uyarlanması. Journal of History Culture and Art Research, 6(3), 650-668.

[quads id=5]

İlişkide Karar Verme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

1. İlişkilerimde ortaya çıkan çatışmalarla etkili bir şekilde baş edebileceğime inanırım.
2. Uzun süreli ve istikrarlı bir ilişkiye sahip olma konusunda kendimden oldukça eminim.
3. Uzun süreli ve istikrarlı bir romantik ilişkiyi sürdürebilmek için gerekli olan becerilere sahibim.
4. Romantik ilişkilerde önemli adımları atıp atmama konusunda bilinçli kararlar vermek önemlidir.
5. Romantik bir ilişkideki tehlike sinyallerini çabucak görebilirim.