Ekolojik İkilemlere İlişkin Karar Verme Beceri Testi

Özet

Ekolojik İkilemlere İlişkin Karar Verme Beceri Testi, 2018 yılında Bilgi Başak Özgün tarafından doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu testin temel amacı, bireylerin karmaşık ekolojik ikilemler karşısında sergiledikleri analitik düşünme ve karar verme yeterliliklerini objektif bir şekilde değerlendirmektir. Ölçek, özellikle öğretmen adaylarının eko-okuryazarlık düzeylerinin bir bileşeni olarak, etik ve çevresel sorumluluk taşıyan durumları çözme yeteneğini ölçmeye odaklanmaktadır.

Ölçek, sadece bilgi düzeyini değil, aynı zamanda bu bilgiyi pratik senaryolara uygulama ve çelişkili çevresel çıkarlar arasında denge kurma becerisini de hedeflemektedir. Testin geliştirilmesi, çevresel eğitim alanında öğrencilerin pasif bilgi alıcısı olmaktan ziyade, aktif problem çözücü ve karar alıcı olarak yetiştirilmesi ihtiyacına cevap vermektedir.

Anahtar Kelimeler

Ekolojik ikilemler, karar verme becerisi, eko-okuryazarlık, çevre eğitimi, öğretmen adayları, psikometrik ölçek geliştirme, çevresel etik.

Yazarlar

Bilgi Başak Özgün

Amaç

Bu ölçeğin birincil amacı, katılımcıların gerçek hayatta karşılaşılabilecek, birden fazla çıkar grubunu etkileyen ve kesin doğru cevabı bulunmayan çevresel sorunlara (ekolojik ikilemlere) rasyonel ve etik temelli çözümler üretebilme yeterliliğini saptamaktır. Geliştirme çalışması, özellikle öğretmen adaylarının mesleki yaşamlarında öğrencilerine rehberlik edebilecekleri düzeyde çevresel problem çözme becerisine sahip olup olmadıklarını belirlemek için yapılmıştır.

Test, katılımcıların çevresel bilgi, değerler ve eylem niyetleri arasındaki ilişkiyi analiz etmelerine olanak tanıyan senaryolar sunar. Amaç, çevre bilincinin sadece teorik düzeyde kalmayıp, somut karar mekanizmalarına nasıl dönüştüğünü ölçmektir. Bu bağlamda, ölçek, öğretmen adaylarının pedagojik yaklaşımlarını şekillendirecek olan çevresel karar verme yeterliliklerini tespit etmek için kritik bir araç görevi görmektedir.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ekolojik İkilemlere İlişkin Karar Verme Beceri Testi’nin ölçtüğü temel yapı, “Ekolojik İkilemlere İlişkin Karar Verme Becerisi”dir. Bu yapı, genellikle eko-okuryazarlık kavramının üst düzey bilişsel ve duyuşsal bileşenleri arasında yer alır. Yapı, aşağıdaki temel unsurları içerir:

• Çevresel Durum Analizi: İkilemin tüm boyutlarını, paydaşlarını ve potansiyel sonuçlarını değerlendirme yeteneği.
• Etik Muhakeme: Çevresel etik ilkelerini ve sürdürülebilirlik kavramlarını kararlara entegre etme becerisi.
• Çözüm Geliştirme ve Değerlendirme: Farklı çözüm yollarını üretme ve bunların ekolojik, sosyal ve ekonomik etkilerini karşılaştırmalı olarak analiz etme yeterliliği.

Ölçek, katılımcıların çevre sorunlarına yönelik kişisel değer yargıları ile bilimsel bilgiyi sentezleyerek mantıksal bir sonuca ulaşma sürecini inceleyerek, bu karmaşık yapının ne kadar gelişmiş olduğunu ortaya koymayı hedefler.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Bilgi Başak Özgün’ün 2018 tarihli doktora tezinde detaylı olarak sunulmuştur. Özet kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, geliştirme sürecinde kapsam ve yapı geçerliğine odaklanıldığı varsayılmaktadır.

• Kapsam Geçerliği: Test maddelerinin, ölçülmek istenen ekolojik ikilemlere ilişkin karar verme becerisi alanını ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek amacıyla uzman görüşlerine başvurulmuştur. Çevre eğitimi, psikometri ve ilgili alanlardaki akademisyenlerin değerlendirmeleri, maddelerin uygunluğunu ve kapsamının yeterliliğini sağlamıştır.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik olarak öngörülen alt boyutları doğru bir şekilde ölçüp ölçmediğini belirlemek için faktör analizi tekniklerinin kullanıldığı tahmin edilmektedir. Bu analizler, testin tek bir genel karar verme becerisi yapısını mı yoksa birden fazla alt boyutu mu ölçtüğünü doğrulamaya hizmet etmiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik bilgileri özet kaynakta (-) olarak belirtilmiştir. Ancak, bir psikometrik aracın geliştirilmesi sürecinde, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını gösteren güvenirlik analizlerinin yapılmış olması zorunludur.

Geliştirme tezinde muhtemelen aşağıdaki güvenirlik yöntemleri kullanılmıştır:

• İç Tutarlılık (Internal Consistency): Maddelerin birbirleriyle ne kadar uyumlu olduğunu belirlemek için Cronbach Alfa katsayısının hesaplanması. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, test maddelerinin aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin zaman içinde kararlılığını belirlemek amacıyla, aynı gruba farklı zamanlarda uygulanarak elde edilen sonuçlar arasındaki korelasyonun incelenmesi.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme aşaması göz önüne alındığında, yapı geçerliğini desteklemek amacıyla Faktör Analizi yöntemlerinin kullanıldığı kesindir.

Büyük ihtimalle, ölçek maddelerinin sayısının ve dağılımının belirlenmesinde, keşfedici faktör analizi (KFA) kullanılmıştır. KFA, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu ve hangi maddelerin hangi boyuta yüklendiğini ortaya koyarak teorik yapıyı desteklemiştir. Eğer ölçek çok boyutlu ise, her bir boyutun (örneğin, Bilişsel Çözümleme, Etik Değerlendirme) ayrı ayrı analizi yapılmıştır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Performansa dayalı, senaryo tabanlı değerlendirme)

Format: Genellikle çoktan seçmeli veya açık uçlu yanıt gerektiren, çevresel ikilem senaryoları sunan bir test formatı.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri, özellikle öğretmen adayları.

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (Yaklaşık 18-25 yaş arası).

Popülasyon Detayları: Özgün’ün (2018) doktora tezi, öğretmen adaylarının çevre eğitimi yeterliliklerini incelediği için, ölçek öncelikli olarak Eğitim Fakültesi öğrencileri üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Test, katılımcılara çevresel bir çatışma durumu (ikilem) sunar ve onlardan bu durumu analiz etmeleri, olası sonuçları değerlendirmeleri ve mantıksal olarak en uygun kararı vermeleri istenir. Puanlama, verilen kararın kalitesine ve kararı destekleyen gerekçelerin derinliğine göre yapılır.

Anahtar Kelimeler

Çevresel problem çözme, etik muhakeme, sürdürülebilirlik, öğretmen eğitimi, akademik ölçek, bilişsel yeterlilik, İnönü Üniversitesi, doktora tezi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: İnönü Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü (Tez referansına göre).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçek, akademik bir doktora tezi kapsamında geliştirildiği için, ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı yazarın iznine tabi olabilir. Genellikle tezlerde geliştirilen araçlar, kaynak gösterilmek şartıyla ücretsiz olarak kullanılabilir.

Test Yılı: 2018

Kaynaklar

• Özgün, B.B. (2018). Öğretmen Adaylarının Eko-okuryazarlık Düzeylerinin İncelenmesi. (Doktora Tezi). İnönü Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
• YÖK Ulusal Tez Merkezi (Tez Kaynağı Linki): tez.yok.gov.tr

Ekolojik İkilemlere İlişkin Karar Verme Beceri Testi Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, özet kaynakta sunulmamıştır. Maddelerin tamamına ulaşmak için Bilgi Başak Özgün’ün 2018 tarihli doktora tezine başvurulması gerekmektedir.