Ergenler İçin Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği

Özet

Ergenler İçin Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği (EİZDÖ), ergenlerin zorluklar, baskı ve stres karşısında gösterdikleri zihinsel dayanıklılık düzeylerini ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlama çalışması sonucunda geliştirilmiştir. Soylu, Sağkal ve Özdemir (2019) tarafından gerçekleştirilen bu çalışma, ölçeğin hem uzun hem de kısa formlarının Türkçe konuşan ergen popülasyonu üzerindeki psikometrik özelliklerini detaylıca incelemeyi amaçlamıştır. Ölçek, gençlerin motivasyonu sürdürme, kontrol hissi ve meydan okumaları kabul etme gibi temel dayanıklılık bileşenlerini değerlendirmede kritik bir araç sunmaktadır.

Bu uyarlama, uluslararası alanda kabul görmüş bir yapının kültürel bağlamda geçerliliğini ve güvenilirliğini sağlamayı hedeflemiş, böylece Türkiye’deki araştırmacılara ve klinisyenlere sağlam bir ölçüm aracı sunmuştur.

Anahtar Kelimeler

Zihinsel dayanıklılık, ergenlik, psikometrik özellikler, ölçek uyarlama, Türkçe form, kısa form, stresle başa çıkma, psikoloji.

Yazarlar

Yağmur Soylu, A. S. Sağkal, Y. Özdemir.

Amaç

Ergenler İçin Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği’nin temel amacı, ergenlik dönemindeki bireylerin zihinsel sağlamlıklarını nesnel bir biçimde değerlendirmektir. Zihinsel dayanıklılık, akademik baskılar, sosyal zorluklar ve kişisel kriz anlarında bireyin performansını koruma ve geliştirme yeteneği olarak tanımlanır.

Bu uyarlama çalışmasının özel amacı, orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, gençlerin bu kritik psikolojik yapısını Türkiye bağlamında geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek uzun ve kısa formları kullanıma sunmaktır. Kısa formun geliştirilmesi, özellikle zaman kısıtlı araştırma ve tarama çalışmalarında pratik bir çözüm sağlamaktadır.

Yapı

Zihinsel dayanıklılık, psikolojide genellikle çok boyutlu bir yapı olarak ele alınır. Ölçek, bireyin stresli durumları tehdit yerine bir meydan okuma olarak algılama eğilimini, hedeflerine olan bağlılık seviyesini, kişisel olaylar üzerindeki kontrol algısını ve zorluklar karşısındaki güven duygusunu ölçen alt faktörlerden oluşmaktadır. Ölçeğin Türkçe formunun faktör yapısı, bu dört temel bileşeni yansıtacak şekilde doğrulanmıştır.

Bu yapı, bireyin olumsuz deneyimlerden ders çıkarma, adaptasyon yeteneği ve psikolojik esnekliği gibi kritik yaşam becerilerini kapsar. Ölçek, ergenlerin bu bileşenlerdeki güçlü ve zayıf yönlerini belirleyerek, hedefli müdahale programlarının geliştirilmesine olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Soylu ve arkadaşları (2019) tarafından kapsamlı bir şekilde yürütülmüştür. Yapı geçerliği, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile test edilmiş ve hem uzun hem de kısa formların teorik olarak beklenen faktör yapısını iyi uyum indeksleriyle desteklediği gösterilmiştir. Bu, ölçeğin zihinsel dayanıklılık yapısını doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamıştır.

Ayrıca, ölçeğin ölçüt bağımlı geçerliği kapsamında, EİZDÖ puanları ile teorik olarak ilişkili olması beklenen diğer psikolojik yapılar (örneğin, öz yeterlik, yaşam doyumu) arasındaki korelasyonlar incelenmiştir. Elde edilen istatistiksel sonuçlar, ölçeğin diğer geçerli araçlarla tutarlı ilişkiler sergilediğini ve yapısal geçerliğinin güçlü olduğunu teyit etmiştir.

Güvenilirlik

Ergenler İçin Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği’nin güvenilirlik analizleri, iç tutarlılık ve zamana bağlı istikrar (test-tekrar test) yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık güvenilirliği için hesaplanan Cronbach Alfa katsayıları, hem uzun hem de kısa formlar için yüksek değerler göstermiştir. Bu yüksek katsayılar, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin içsel olarak sağlam olduğunu belirtmektedir.

Güvenilirlik sonuçları, EİZDÖ’nün Türkçe konuşan ergen popülasyonunda istikrarlı ve tekrarlanabilir ölçümler sağlama yeteneğine sahip olduğunu göstermektedir. Bu, ölçeğin hem klinik hem de araştırma amaçlı kullanımlarda sonuçlarının güvenilir olduğu anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama sürecinde, ölçeğin yapısal uygunluğunu doğrulamak amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, orijinal ölçeğin çok faktörlü yapısının Türk örnekleminde de geçerli olup olmadığını test etmiştir. Analiz sonuçları, ölçeğin uzun ve kısa formlarının zihinsel dayanıklılık yapısına uygun, kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Özellikle kısa formun geliştirilmesi sırasında yapılan faktör analizleri, daha az sayıda madde ile aynı yapıyı temsil edebilen parsimonik bir modelin varlığını desteklemiştir. Bu durum, ölçeğin uygulama kolaylığını artırırken psikometrik kalitesini koruduğunu göstermektedir.

Enstrüman

Test Tipi: Uyarlama

Format: Uzun ve Kısa Formlar mevcuttur. Her iki form da kendine bildirim (self-report) formatındadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ergenler

Yaş Grubu: Genellikle 12 ila 18 yaş aralığındaki öğrenciler.

Popülasyon Detayları: Türkiye’de çeşitli ortaokul ve lise kademelerindeki öğrencilerden oluşan örneklem grubu üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılarak katılımcıların maddelere katılma düzeyleri belirlenir. (Orijinal makalede derecelendirme detayları mevcuttur).

Anahtar Kelimeler

Zihinsel dayanıklılık ölçeği, gençlik psikolojisi, Türkçe uyarlama, öz yeterlik, psikometrik araçlar, Cronbach Alfa, yapı geçerliği.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Yağmur Soylu, Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, İzmir, Türkiye (Sorumlu yazar bilgisine dayanarak).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2019 yılında Soylu, Sağkal ve Özdemir tarafından yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Yağmur Soylu ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi ve izin alınması gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı psikometrik özellikleri DergiPark platformunda ücretsiz olarak erişilebilir durumdadır: dergipark.org.tr. Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF dokümanı da mevcuttur. Orijinal PDF buradan indirilebilir: ergenler-icin-zihinsel-dayaniklilik-olcegi-toad.pdf

Referanslar

• Soylu, Y., Sağkal, A. S. ve Özdemir, Y. (2019). Ergenler için zihinsel dayanıklılık ölçeği: Türkçe uzun ve kısa formun psikometrik özellikleri. Ege Eğitim Dergisi, 20(1), 322-334. doi:10.12984/egeefd.549515

Ergenler İçin Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, telif hakları veya yayın kısıtlamaları nedeniyle bu platformda sunulmamaktadır. Ölçek maddelerinin tamamına erişmek için lütfen Soylu, Sağkal ve Özdemir (2019) tarafından yayınlanan makalenin ilgili eklerini veya sorumlu yazar ile iletişimi kullanınız.