Ebeveynler için Ağrı Dayanıklılık Ölçeği

Öz

Ebeveynler için Ağrı Dayanıklılık Ölçeği (EADÖ), kanser tedavisi gören çocukların ebeveynlerinin yaşadığı zorluklar karşısında sergiledikleri psikolojik esnekliği ve ağrıya karşı dayanıklılığı ölçmek amacıyla uyarlanmış bir araçtır. Bu ölçek, ebeveynlerin çocuklarının yaşadığı ağrıya rağmen yaşam hedeflerine bağlı kalma ve işlevselliği sürdürme yeteneklerini değerlendirmeye odaklanır. Özgün yapısı, Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) çerçevesindeki ağrı dayanıklılığı kavramına dayanmaktadır. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, Kudubes ve Bektaş (2021) tarafından gerçekleştirilmiş olup, kanserli çocukların ebeveynlerinin psikometrik özelliklerini incelemek üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Ebeveynler için Ağrı Dayanıklılık Ölçeği, Kanserli Çocuk, Ebeveyn Stresi, Psikolojik Esneklik, Uyarlama, Psikometrik Özellikler

Yazarlar

ASLI AKDENİZ KUDUBEŞ, Mehmet Bektaş

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, kanserli çocukların ebeveynlerinin, çocuklarının kronik hastalığı ve buna bağlı gelişen ağrı durumları karşısında gösterdikleri duygusal ve davranışsal tepkilerin esneklik düzeyini belirlemektir. EADÖ, ebeveynlerin yaşadığı olumsuz duygulara veya zorlayıcı durumlara rağmen, değer verdikleri hedefler doğrultusunda hareket etme kapasitelerini ölçerek klinik uygulamalara ve araştırmalara katkı sağlamayı hedefler.

Ölçek, adaptasyon çalışmasında belirtildiği üzere, hem araştırmacılara hem de klinisyenlere, ebeveynlerin psikolojik müdahale ihtiyacını belirlemede ve uygun destek stratejilerini geliştirmede önemli bir araç sunmaktadır.

Yapı

Ebeveynler için Ağrı Dayanıklılık Ölçeği, temel olarak ağrı dayanıklılığı (Pain Flexibility) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle iki temel alt boyutta incelenir:

• Ağrıyı Kabul Etme (Pain Acceptance): Ebeveynin, çocuğunun yaşadığı ağrıyı kontrol etme çabasından vazgeçerek, bu deneyimi olduğu gibi kabul etme derecesi.
• Ağrıya Rağmen Sebat Etme/İsteklilik (Pain Willingness/Persistence): Ebeveynin, ağrı veya stres varlığına rağmen, kendisi ve çocuğu için önemli olan değer temelli faaliyetlere veya hedeflere bağlı kalma istekliliği.

Bu yapı, ebeveynlerin kronik stresle başa çıkma mekanizmalarını ve psikososyal uyum düzeylerini yansıtmaktadır.

Geçerlik

Kudubes ve Bektaş (2021) tarafından yürütülen Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliği incelenmiştir.

• Yapı Geçerliği: Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak, ölçeğin orijinal iki faktörlü yapısının (Ağrıyı Kabul Etme ve Ağrıya Rağmen Sebat Etme) Türk kültürüne uygun olarak korunduğu tespit edilmiştir. DFA sonuçları, modelin iyi uyum indekslerine sahip olduğunu göstermiştir.
• Ölçüt Bağıntılı Geçerlik: Ölçeğin, depresyon, anksiyete ve yaşam kalitesi gibi ilgili psikolojik yapılarla beklenen yönde korelasyon gösterdiği belirlenmiştir. Yüksek ağrı dayanıklılığı puanları, genellikle daha düşük stres ve daha iyi psikososyal işlevsellik ile ilişkilendirilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) ve test-tekrar test yöntemleri ile değerlendirilmiştir.

• İç Tutarlılık: Ölçeğin genelinde yüksek düzeyde iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısının .80’in üzerinde) elde edilmiştir. Bu durum, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.
• Faktör Güvenirliği: Alt faktörlerin (Ağrıyı Kabul Etme ve Ağrıya Rağmen Sebat Etme) de yeterli düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu raporlanmıştır. Bu bulgular, EADÖ’nün psikometrik özellikler açısından güvenilir bir araç olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Ebeveynler için Ağrı Dayanıklılık Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması, orijinal ölçeğin teorik yapısını desteklemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir.

Analiz sonuçları, ölçeğin, teorik olarak beklenen iki alt faktörlü yapısının (Ağrıyı Kabul Etme ve Ağrıya Rağmen Sebat Etme) Türk örnekleminde de geçerli olduğunu kanıtlamıştır. Bu faktör yapısı, ebeveynlerin ağrıya verdikleri tepkilerin bilişsel ve davranışsal bileşenlerini ayrı ayrı değerlendirme imkanı sunmaktadır.

Araç

Test Türü:

Uyarlama

Format:

Derecelendirme ölçeği (Örn: 5’li Likert Tipi Ölçek, 1=Hiç Katılmıyorum’dan 5=Tamamen Katılıyorum’a kadar)

Mevcut Diller:

Türkçe

Popülasyon Grubu:

Kanserli çocukların ebeveynleri

Yaş Grubu:

Yetişkin ebeveynler

Popülasyon Detayları:

Çocukları kanser tanısı almış ve tedavi görmekte olan ebeveynler (Anne ve/veya Baba).

Test Metodolojisi:

Öz bildirim formu. Ebeveynlerden, çocuklarının hastalığına ve ağrı deneyimlerine ilişkin kendi duygu ve düşüncelerini belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Ağrı Kabulü, Psikolojik Esneklik, Kronik Hastalık, Çocuk Onkolojisi, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Hemşirelik Araştırmaları

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı:

Mevcut Kaynakta Belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri:

[email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi:

Mevcut Kaynakta Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal halinin kullanımı için telif hakları orijinal yazarlara aittir. Türkçe uyarlama çalışması 2021 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik veya klinik amaçlı kullanımı için sorumlu yazarla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Uyarlama Yılı: 2021

Erişim Bağlantısı: Ölçeğin yayınlandığı makaleye aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: tandfonline.com

PDF Durumu: Orijinal kaynakta PDF dosyası mevcut değildir.

Kaynaklar

Kudubes, A.A. & Bektas, M. (2021) Psychometric Properties of the Turkish Version of the Pain Flexibility Scale for Parents of Children with Cancer. Comprehensive Child and Adolescent Nursing, DOI: 10.1080/24694193.2021.1962432

Ebeveynler için Ağrı Dayanıklılık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Maddelere erişim için ilgili makalenin incelenmesi gerekmektedir.