Öğretmenler için Mesleki Dayanıklılık İnancı Ölçeği

Öz

Öğretmenler için Mesleki Dayanıklılık İnancı Ölçeği (ÖMDİÖ), Tagay ve Demir (2016) tarafından özellikle öğretmen adayları için geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, öğretmenlik mesleğinin zorluklarına, stres faktörlerine ve olumsuzluklara karşı bireylerin sahip olduğu mesleki dayanıklılık inancını ve mesleki yeterlilik algısını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin geliştirme süreci, kapsamlı bir madde havuzu oluşturma, uzman görüşü alma ve ileri düzey psikometrik analizleri içermiştir.

ÖMDİÖ, eğitim psikolojisi alanında çalışan araştırmacılar için, öğretmenlerin zorlu çalışma koşulları altında kendilerini ne kadar güçlü ve yeterli hissettiklerini belirlemek, dolayısıyla potansiyel tükenmişlik risklerini öngörmek açısından kritik bir öneme sahiptir. Ölçek, mesleki gelişim ve destek programlarının hedeflenmesinde kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Mesleki Dayanıklılık, Öğretmen Adayları, İnanç Ölçeği, Psikometri, Eğitim Psikolojisi, Mesleki Yeterlilik, Mesleki Stres.

Yazarlar

Özlem Tagay, Kenan Demir.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının ve mevcut öğretmenlerin, mesleki yaşamlarında karşılaşabilecekleri stres, zorluklar ve olumsuzluklar karşısında gösterdikleri psikolojik dayanıklılık inanç düzeylerini geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu inanç düzeyi, bireyin meslekte kalıcılığını, iş tatminini ve genel performansını doğrudan etkileyen merkezi bir değişken olarak kabul edilmektedir.

ÖMDİÖ, öğretmenlik mesleğine özgü zorlayıcı durumlara adapte olma yeteneği, problem çözme becerisi ve olumlu sonuçlara inanma kapasitesini belirleyerek, eğitim kurumlarında öğretmenlerin ruh sağlığını destekleyici ve dayanıklılıklarını artırıcı programların geliştirilmesine bilimsel bir zemin hazırlamayı hedefler.

Yapı

Ölçek, literatürde mesleki dayanıklılık inancı olarak adlandırılan psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, bireyin sadece mesleki engellerle başa çıkma ve başarısızlıklara dayanma yeteneği değil, aynı zamanda olumsuzluklara rağmen öğrenme ve gelişme potansiyeline, kendi yeterliliğine duyduğu güçlü güveni ifade eder.

Tagay ve Demir (2016), mesleki dayanıklılık inancının, öğretmenlik bağlamında ele alınmasının, öğretmenlerin mesleki tükenmişlik ve işten ayrılma niyetini anlamak ve bu durumları önlemek açısından büyük önem taşıdığını belirtmişlerdir. Ölçek, bu inancın farklı alt boyutlarını kapsayacak şekilde yapılandırılmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme makalesinde kapsamlı bir şekilde sunulmuştur. İlk aşamada, madde havuzunun oluşturulmasının ardından alanında uzman kişilerin görüşlerine başvurularak kapsam geçerliği sağlanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliği ise istatistiksel olarak açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri (AFA ve DFA) ile test edilmiştir.

Faktör analizleri sonucunda, ölçeğin teorik yapıyla uyumlu, anlamlı ve kabul edilebilir düzeyde uyum iyiliği değerlerine sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin gerçekten öğretmenlerin mesleki dayanıklılık inancını ölçtüğünü, başka bir yapıyı ölçmediğini doğrulamaktadır.

Güvenirlik

ÖMDİÖ’nün güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak yapılmıştır. Geliştirme çalışmasında elde edilen Cronbach Alfa değeri, psikometrik çalışmalarda kabul edilebilir sınırların oldukça üzerinde çıkmıştır. Bu yüksek iç tutarlılık katsayısı, ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçüm sonuçlarının kararlı olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Geliştirme çalışmasında, ölçeğin boyut yapısını ortaya çıkarmak amacıyla ilk olarak açımlayıcı faktör analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin çok boyutlu bir yapıda olduğunu ve mesleki dayanıklılık inancının farklı yönlerini kapsayan alt boyutlardan oluştuğunu göstermiştir. Bu alt boyutlar, mesleki yeterliliğe dair inanç, zorluklarla başa çıkma kapasitesi ve mesleki iyimserlik gibi bileşenleri temsil etmektedir.

AFA ile elde edilen faktör yapısının genellenebilirliğini test etmek amacıyla, farklı bir örneklem grubu üzerinde doğrulayıcı faktör analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, önerilen modelin gözlemlenen verilerle uyumunun iyi düzeyde olduğunu ve ölçeğin yapısal geçerliğinin kesin olarak doğrulandığını kanıtlamıştır. Bu analizler, ölçeğin sağlam bir teorik temele dayandığını göstermektedir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental) Ölçek

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Derecelendirme adımları makalede detaylandırılmıştır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmenler ve Öğretmen Adayları

Age Group: Yetişkin (18 yaş ve üzeri)

Population Details: Üniversitelerin Eğitim Fakültelerinde öğrenim gören öğretmen adayları örneklemi üzerinde geliştirilmiş ve geçerlenmiştir.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Eğitim, Mesleki Stres, Öz Yeterlilik, Psikolojik Ölçek, Öğretmen Tükenmişliği, Mesleki Gelişim.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanmadı

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Özlem Tagay)

Correspondence Address: Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Burdur, Türkiye (Özlem Tagay)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2016 yılında yayımlanan akademik bir makale ile kullanıma sunulmuştur. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarın izni veya makaleye atıf yapılması gerekmektedir. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulamalar için doğrudan sorumlu yazar Özlem Tagay ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Ölçeğin geliştirme ve yayımlanma yılı 2016‘dır.

Kaynaklar

Tagay, Ö. ve Demir, K. (2016). Öğretmen adayları için Mesleki Dayanıklılık İnancı Ölçeğinin geliştirilmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24(4), 1603-1620. Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: 79.123.169.199

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ogretmenler-icin-mesleki-dayaniklilik-inanci-olcegi-toad.pdf

Öğretmenler için Mesleki Dayanıklılık İnancı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Bu ölçeğe ait maddeler (itemler), sağlanan kaynak meta verisinde açıkça listelenmemiştir. Maddelerin tam listesi için Tagay ve Demir (2016) tarafından yayımlanan orijinal akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.