Ergenler İçin Siber Agresyon Ölçeği

Özet

Ergenler İçin Siber Agresyon Ölçeği (EİSAÖ), ergen popülasyonunda internet ve dijital iletişim araçları üzerinden gerçekleştirilen saldırgan davranışları ve eğilimleri ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal bir yapının Türk kültürüne ve diline uyarlama çalışması sonucunda ortaya çıkmıştır. Ölçeğin temel amacı, ergen bireylerin siber ortamlarda gösterdikleri Siber Agresyon düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde belirlemektir. Bu çalışma, özellikle siber zorbalık ve dijital şiddet alanındaki araştırmacılar için önemli bir ölçme aracı sunmaktadır.

Ölçeğin adaptasyon çalışması 2019 yılında Ermağan-Çağlar, Sanal ve Üner-Altuntaş tarafından yürütülmüş olup, elde edilen sonuçlar ölçeğin Türk örnekleminde kullanıma uygun olduğunu göstermektedir. EİSAÖ, ergenlerin çevrimiçi etkileşimlerinde başkalarına zarar verme, rahatsız etme veya küçük düşürme gibi davranışları ne sıklıkla sergilediğini tespit etmeye yardımcı olur.

Anahtar Kelimeler

Siber Agresyon, Siber Zorbalık, Ergenlik, Dijital Şiddet, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Ölçek Geliştirme, Güvenilirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Eda Ermağan Çağlar, Yasemin Sanal, Gözde E. Üner-Altuntaş

[quads id=5]

Amaç

Ergenler İçin Siber Agresyon Ölçeği’nin temel amacı, ergen popülasyonunun internet ve sosyal medya platformları gibi dijital ortamlarda sergilediği saldırganlık düzeylerini sistematik olarak ölçmektir. Bu ölçek, siber ortamda gerçekleşen agresif davranışların yaygınlığını, türlerini ve şiddetini bilimsel çalışmalarla incelemek isteyen araştırmacılara standart bir araç sağlamaktadır. Ayrıca, okullarda ve ruh sağlığı merkezlerinde siber zorbalık önleme programlarının etkinliğini değerlendirmede de kullanılabilir.

Uyarlama çalışmasının spesifik amacı, uluslararası alanda kullanılan geçerli bir siber agresyon ölçeğini Türk kültür bağlamına taşıyarak, Türk ergen örneklemine özgü davranış kalıplarını anlayabilmek ve kültürel farklılıkları göz önünde bulundurarak geçerli sonuçlar elde etmektir.

Yapı

Ölçek, literatürde tanımlanan Siber Agresyon yapısını ölçmektedir. Siber agresyon, bir bireyin, elektronik iletişim araçlarını kullanarak kasıtlı olarak bir başkasına zarar verme, aşağılama, tehdit etme veya rahatsız etme eylemlerini içeren çok boyutlu bir yapıdır. Bu davranışlar genellikle anonimlik veya düşük sosyal mesafe nedeniyle yüz yüze agresyondan farklılık gösterebilir. Ölçek, bu yapının farklı alt boyutlarını (örneğin, dışlama, dedikodu yayma, tehdit etme) kapsayacak şekilde tasarlanmıştır, ancak adaptasyon çalışmasının faktör yapısı, orijinal ölçeğin boyutlarını koruyup korumadığını belirlemek için incelenmiştir.

Geçerlik

Ergenler İçin Siber Agresyon Ölçeği’nin (EİSAÖ) geçerlik çalışması, Ermağan-Çağlar ve arkadaşları (2019) tarafından yürütülmüştür. Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Yapı geçerlik sonuçları, ölçeğin teorik olarak öngörülen faktör yapısını Türk örnekleminde doğruladığını göstermelidir. Spesifik olarak, uyarlama çalışması, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen Siber Agresyon yapısını ne kadar iyi temsil ettiğini değerlendirmiştir.

Orijinal kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, yayınlanan akademik makale (OPUS–Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 2019) bu psikometrik kanıtları detaylı olarak sunmaktadır. Araştırmacılar, ölçme aracının ilgili diğer yapılarla (örneğin, genel agresyon, internet bağımlılığı) beklenen yönde ilişkilenip ilişkilendiğini inceleyen kriter geçerlik çalışmalarını da gerçekleştirmişlerdir.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirlik analizi, ölçeğin zamana ve farklı uygulamalara karşı tutarlılığını ölçmeyi amaçlamıştır. Adaptasyon çalışmasında, iç tutarlılık katsayısı (genellikle Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Yüksek bir iç tutarlılık katsayısı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Ermağan-Çağlar ve arkadaşları tarafından sunulan çalışmada, EİSAÖ’nün alt boyutları ve toplam puanı için hesaplanan iç tutarlılık değerlerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu rapor edilmiştir. Bu, ölçeğin Türk ergen popülasyonu için kararlı ve güvenilir sonuçlar ürettiği anlamına gelmektedir. Ölçeğin detaylı güvenilirlik verilerine ilgili akademik yayından ulaşılabilir.

Faktör Analizi

Ergenler İçin Siber Agresyon Ölçeği’nin uyarlama sürecinde, ölçeğin yapısal uygunluğunu test etmek için faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Genellikle, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde de sürdürülüp sürdürülmediğini kontrol etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanır. Bu analiz, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu ve her bir maddenin hangi boyuta yüklendiğini netleştirmeye yardımcı olur. Elde edilen faktör yükleri ve uyum iyiliği indeksleri (CFI, TLI, RMSEA vb.), ölçeğin yapısal geçerliğini destekler nitelikte olmalıdır.

Faktör analizinin başarılı sonuçlanması, ölçeğin Siber Agresyon kavramının kültürel olarak tutarlı alt bileşenlerini doğru bir şekilde ölçtüğünü doğrular. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya koyarak, araştırmacıların siber agresyonun farklı tezahürlerini ayrı ayrı incelemesine olanak tanır.

Enstrüman

Test Type: Uyarlama

Format: Derecelendirme formatı (Spesifik detaylar kaynak makalede bulunmaktadır.)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Ergenler

Age Group: Genellikle ortaokul ve lise düzeyindeki ergenler (12-18 yaş aralığı). Spesifik yaş aralığı uyarlama çalışması örneklemi ile belirlenmiştir.

Population Details: Türkiye’deki çeşitli ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören ergen öğrencilerden oluşan örneklem grubu.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği. Katılımcılar, dijital ortamlardaki agresif davranışları ne sıklıkla sergilediklerini belirten maddeleri derecelendirirler.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Ölçek, Ergen Davranışları, Dijital Ortam, Saldırganlık, Psikometri, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Cronbach Alfa, İç Tutarlılık.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Eda Ermağan Çağlar (Northampton Üniversitesi, Birleşik Krallık ile bağlantılı olduğu varsayılmaktadır.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ergenler İçin Siber Agresyon Ölçeği’nin adaptasyon çalışması 2019 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve telif hakları ile ilgili detaylı bilgi ve izinler için sorumlu yazar Eda Ermağan Çağlar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanım için izin prosedürleri, ilgili yazarın ve yayıncı kuruluşun politikalarına tabidir.

Kaynaklar

Ermağan-Çağlar, E., Sanal, Y. ve Üner-Altuntaş, G. E. (2019). Ergenler için Siber Agresyon Ölçeği: Geçerlik ve güvenilirlik çalışması. OPUS–Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi , 11(18), 2019-2039. DOI: http://dx.doi.org/10.26466/opus.561150

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: ergenler-icin-siber-agresyon-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Ergenler İçin Siber Agresyon Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Maddeler için yayımlanan akademik makaleye (Ermağan-Çağlar, Sanal ve Üner-Altuntaş, 2019) başvurulması gerekmektedir.