Ergenler İçin Sosyal Dışlanma Ölçeği

Özet

Ergenler İçin Sosyal Dışlanma Ölçeği (EİSDÖ), ergenlik dönemindeki bireylerin yaşadığı sosyal dışlanma deneyimlerini psikometrik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, Ç. S. Mercan tarafından 2016 yılında Türkçe’ye uyarlama çalışması yapılarak Türk kültürüne kazandırılmıştır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan ergen popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir ölçüm yapabilmesini sağlamayı amaçlamıştır. Ölçek, bireyin kendini sosyal grupların dışında hissetme, reddedilme algısı ve sosyal kaynaklara erişimde yaşadığı zorluklar gibi boyutları kapsamaktadır.

EİSDÖ, özellikle okullarda ve klinik ortamlarda ergenlerin sosyal ve duygusal refah düzeylerini değerlendirmek, risk altındaki bireyleri tespit etmek ve sosyal beceri müdahalelerinin etkinliğini ölçmek için kritik bir öneme sahiptir. Ölçeğin psikometrik nitelikleri, ilgili makalede detaylı olarak sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Dışlanma, Ergenlik, Psikometri, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Sosyal Reddedilme.

Yazarlar

Uyarlama Çalışması Yazarı: Çiğdem S. Mercan

Sorumlu Yazar/İletişim: Gamze Çare Sertelin

Amaç

Ergenler İçin Sosyal Dışlanma Ölçeği’nin temel amacı, ergenlerin sosyal çevreleri tarafından dışlanma veya reddedilme düzeylerini standart ve sistematik bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, ergenlerin sosyal entegrasyon seviyelerini, akran ilişkilerinde yaşadıkları zorlukları ve bu dışlanma algısının psikolojik sonuçlarını (örneğin, düşük benlik saygısı, depresyon) belirlemeye yardımcı olur.

Uyarlama çalışması, özgün ölçeğin kültürel ve dilbilimsel eşdeğerliğini sağlayarak, Türk popülasyonunda yapılan araştırmalarda güvenilir veri toplama imkanı sunmak ve sosyal dışlanma alanındaki teorik ve uygulamalı çalışmalara katkıda bulunmak amacıyla gerçekleştirilmiştir.

Yapı

Ölçek, bireyin sosyal ağlardan, kaynaklardan ve temel sosyal haklardan mahrum bırakılması olarak tanımlanan sosyal dışlanma yapısını ölçmektedir. Bu yapı genellikle çok boyutludur ve duygusal, davranışsal ve bilişsel bileşenleri içerir.

EİSDÖ’nün ölçtüğü temel boyutlar arasında şunlar yer alabilir (uyarlama makalesinin standart bulgularına dayanarak):

• Duygusal Dışlanma: Yalnızlık, üzüntü ve gruba ait olmama hissi.
• Sosyal Reddedilme: Akranlar veya sosyal çevre tarafından aktif olarak istenmeme veya göz ardı edilme deneyimleri.
• Kaynaklara Erişim Kısıtlılığı: Sosyal etkinliklere, fırsatlara veya destek mekanizmalarına erişimde hissedilen engeller.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında (Mercan, 2016), EİSDÖ’nün psikometrik geçerlik çalışmaları detaylı olarak incelenmiştir. Geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ölçtüğünü kanıtlamak için kritik öneme sahiptir.

Uyarlama sürecinde genellikle yapı geçerliği çalışmaları yürütülür. Bu çalışmalar, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde korunup korunmadığını test eder. Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik kapsamında, ölçeğin diğer ilgili yapılarla (örneğin, depresyon, öz saygı) beklenen yönde ilişkiler gösterip göstermediği incelenir.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçeğin ölçüm sonuçlarının tutarlı ve kararlı olmasını ifade eder. Mercan (2016) tarafından yapılan uyarlama çalışmasında, EİSDÖ’nün iç tutarlılık güvenilirliği genellikle Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak rapor edilmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Ek olarak, güvenirlik çalışmaları kapsamında test-tekrar test güvenilirliği de incelenmiş olabilir. Bu yöntem, ölçeğin kısa bir zaman aralığıyla aynı bireylere uygulandığında benzer sonuçlar verip vermediğini gösterir ve ölçeğin zamana karşı kararlılığını ortaya koyar.

Faktör Analizi

Mercan (2016) tarafından gerçekleştirilen faktör analizi, ölçeğin Türkçe formunun yapısal özelliklerini belirlemiştir. Bu analizler, orijinal ölçeğin boyut sayısının ve madde dağılımının Türk kültürüne uygunluğunu değerlendirir.

Genellikle faktör analizi sonucunda, sosyal dışlanma yapısının farklı alt boyutlara ayrıldığı görülür. Bu alt boyutlar, araştırmacılara ergenlerin dışlanma deneyiminin hangi spesifik yönlerden kaynaklandığına dair daha derinlemesine bilgi sağlar. Faktör yüklerinin yeterli düzeyde olması, maddelerin ilgili faktörü güçlü bir şekilde temsil ettiğini kanıtlar.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Dil Seçenekleri: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ergenler

Yaş Grubu: Genellikle 12-18 yaş aralığındaki ergen popülasyonu.

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, genellikle farklı sosyoekonomik ve eğitim seviyelerinden gelen lise veya ortaokul öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, ergenlerin kendilerine yönelik sosyal dışlanma hislerini belli bir derecelendirme sistemi (örneğin, Likert tipi) kullanarak yanıtlamalarını gerektirir.

Derecelendirme: Kaynakta belirtilmemiştir. Tipik olarak 4’lü veya 5’li Likert tipi bir derecelendirme formatı kullanılır (Örneğin: “Hiç Katılmıyorum”dan “Tamamen Katılıyorum”a).

Anahtar Kelimeler

Ergenlik Dönemi, Sosyal Uyum, Psikolojik Değerlendirme, Likert Ölçeği, Uyarlama Çalışması, Eğitim Psikolojisi, Sosyal Gelişim.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresi: [email protected] (Gamze Çare Sertelin)

Yazışma Adresi: İstanbul Üniversitesi, Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi (Uyarlama çalışmasının yayınlandığı dergi referansına dayanarak).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin kullanımı için genellikle sorumlu yazar (Gamze Çare Sertelin) veya uyarlama makalesinin yazarı (Çiğdem S. Mercan) ile iletişime geçilmesi önerilir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlarda izin gerekebilir.

Ücret: Genellikle akademik araştırma amaçlı kullanımlar için ücretsizdir, ancak ticari veya geniş ölçekli uygulamalar için yazarlarla görüşülmelidir.

Test Yılı (Uyarlama): 2016

Kaynaklar

Bu ölçeğin Türkçe geçerlik ve güvenirliğine dair temel referans aşağıdadır:

Mercan, Ç. S. (2016). Ergenler İçin Sosyal Dışlanma Ölçeği: Türkçe geçerlik ve güvenirliği. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(2), 175-186.

Orijinal PDF makalesi buradan indirilebilir: ergenler-icin-sosyal-dislanma-olcegi-turkce-gecerlik-ve-guvenirligi-toad.pdf

Ergenler İçin Sosyal Dışlanma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Bu nedenle, maddeler bu bölümde listelenememektedir. Ölçek maddelerine erişim için yukarıda belirtilen kaynak makaleye (Mercan, 2016) başvurulması gerekmektedir.