Ergenler İçin Mantık dışı İnançlar Ölçeği

Özet

Ergenler İçin Mantık dışı İnançlar Ölçeği (EMİÖ), ergen popülasyonunun sahip olduğu mantık dışı inançları ölçmek amacıyla Asım Çivitci tarafından 2006 yılında geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, özellikle Rasyonel Duygusal Davranışçı Terapi (RDT) kuramının merkezinde yer alan üç temel talebi (Başarı, Rahatlık ve Saygı) hedef almaktadır. Geliştirme çalışmaları, ölçeğin ergenlerdeki bilişsel çarpıtmaları ve katı talepleri güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçebildiğini göstermektedir.

Ölçek, toplamda 21 maddeden oluşmakta olup, 5’li Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanmaktadır. Yapılan geçerlik ve güvenirlik analizleri, ölçeğin üç faktörlü yapısını desteklemekte ve psikometrik özelliklerinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Mantık dışı inançlar, Ergenler, Bilişsel Çarpıtmalar, Rasyonel Duygusal Davranışçı Terapi, Ölçek geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik, Başarı Talebi, Rahatlık Talebi, Saygı Talebi.

Yazarlar

Asım Çivitci

Amaç

Ergenler İçin Mantık dışı İnançlar Ölçeği’nin temel amacı, ergenlik dönemindeki bireylerin sahip olduğu ve psikolojik sıkıntılara yol açabilen üç ana alandaki (Başarı, Rahatlık ve Saygı) katı, mutlakiyetçi ve mantık dışı taleplerin şiddetini belirlemektir. Bu ölçek, özellikle Türk kültürüne özgü ergen popülasyonunun bilişsel yapısını incelemeye yönelik olarak geliştirilmiştir.

Ölçek, psikolojik danışma ve rehberlik alanında, ergenlerin problematik inanç sistemlerini hızlıca tespit ederek RDT temelli müdahalelerin planlanmasına katkı sağlamak üzere tasarlanmıştır. Bu sayede, ergenlerin daha rasyonel düşünme biçimleri geliştirmelerine yardımcı olacak çalışmalar için sağlam bir temel oluşturulması hedeflenmiştir.

Yapı

EMİÖ, Albert Ellis’in Rasyonel Duygusal Davranışçı Terapi (RDT) kuramına dayanan ve psikolojik uyumsuzluğun temel nedeni olarak kabul edilen mantık dışı inançlar yapısını ölçmektedir. Ölçek, bu mantık dışı inançları üç ana boyutta ele almaktadır:

• Başarı Talebi (8 madde): Bireyin mutlak suretle başarılı olması gerektiğine dair katı inançları içerir.
• Rahatlık Talebi (7 madde): Yaşam koşullarının her zaman kolay ve konforlu olması gerektiğine dair inançları yansıtır.
• Saygı Talebi (6 madde): Çevredeki önemli kişilerin kendilerine daima saygı göstermesi ve onaylaması gerektiğine dair talepleri ifade eder.

Bu üç boyut, ergenlerin kendilerine, başkalarına ve yaşama yönelik geliştirdikleri mutlakiyetçi gereklilikleri ve zorunlulukları (demandingness) temsil eder.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, ölçeğin teorik olarak varsayılan üç boyutlu yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğini araştırmıştır. Yapılan faktör analizleri sonucunda, ölçeğin üç boyutlu modelinin uyumunu belirlemek amacıyla hesaplanan uyum indeksi değerleri kabul edilebilir düzeyde bulunmuştur.

Ölçek maddelerinin faktör yükleri incelenmiş ve bu yüklerin .40 ile .69 arasında değiştiği tespit edilmiştir. Bu aralık, maddelerin ait oldukları faktörü yeterli düzeyde temsil ettiğini ve yapı geçerliği için önemli kanıtlar sunduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ergenler İçin Mantık dışı İnançlar Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) kullanılarak rapor edilmiştir. Ölçeğin toplam puanının iç tutarlılık katsayısı .71 olarak hesaplanmıştır, bu da ölçeğin genel olarak güvenilir olduğunu işaret etmektedir.

Alt boyutlara ilişkin iç tutarlılık katsayıları ise .57 ile .62 arasında değişmektedir. Bu değerler, alt boyutlar bazında tutarlılığın orta düzeyde olduğunu göstermekle birlikte, psikolojik ölçme araçları literatüründe alt ölçekler için bazen kabul edilebilir sınırlar içinde değerlendirilebilmektedir. Ayrıca, ölçeğin düzeltilmiş madde toplam puan korelasyon katsayıları .28 ile .68 arasında değişerek maddelerin ölçek bütününe katkısını desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla açımlayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Bu analizde, maddelerin döndürülmesi için varimax dik döndürme tekniği kullanılmıştır.

Analiz sonuçları, ölçeğin teorik beklentilere uygun olarak üç faktörlü bir yapıya sahip olduğunu doğrulamıştır. Faktör yüklerinin ve uyum indekslerinin kabul edilebilir aralıklarda olması, ölçeğin Ergenler İçin Mantık dışı İnançlar yapısını başarılı bir şekilde ayrıştırdığını göstermektedir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Kağıt/Kalem veya Dijital Uygulama)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ergenler

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi (Çalışma lise öğrencileri üzerinde yapılmıştır.)

Popülasyon Detayları: Lise düzeyinde eğitim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Tipi Derecelendirme. (1= Hiç Katılmıyorum, 5= Tamamen Katılıyorum)

Anahtar Kelimeler

Psikometrik özellikler, Ergen psikolojisi, Bilişsel davranışçılık, Varimax, Psikolojik danışma, Çivitci, Mantık Dışı İnançlar Ölçeği.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Asım Çivitci tarafından 2006 yılında yayımlanan bir makale ile bilim dünyasına sunulmuştur. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için yazarın izin prosedürlerinin izlenmesi tavsiye edilir. Ticari kullanım veya lisans ücreti hakkında spesifik bir bilgi kaynakta belirtilmemiştir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detayları Dergipark üzerinden erişilebilir durumdadır: dergipark.ulakbim.gov.tr. Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:
ergenler-icin-mantik-disi-inanclar-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Çivitci, A. (2006). Ergenler İçin Mantık Dışı İnançlar Ölçeği’nin geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(25), 69-80.

Ergenler İçin Mantık dışı İnançlar Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Başarı Talebi (8m):

Rahatlık Talebi (7m):

Saygı Talebi (6m):