Okul Dışı Öğrenme ve Okul Dışı Öğrenmeyi Düzenleme Ölçeği

Özet

Okul Dışı Öğrenme ve Okul Dışı Öğrenmeyi Düzenleme Ölçeği (ODÖDÖ), bireylerin resmi eğitim ortamları dışında gerçekleştirdikleri öğrenme süreçlerini ne kadar etkili bir şekilde yönetebildiklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, 29 maddeden ve dört temel alt boyuttan oluşmaktadır: Bilgi, Planlama, Uygulama ve Değerlendirme. Bu araç, öğrencilerin okul dışı öğrenme faaliyetlerinde gösterdikleri öz-düzenleme becerilerini psikometrik olarak geçerli ve güvenilir bir şekilde belirlemeyi hedefler. Geliştirme çalışmaları, ölçeğin yapısal modelinin literatürde kabul gören uyum indekslerini sağladığını göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Okul Dışı Öğrenme, Öğrenmeyi Düzenleme, Öz-Düzenleme, Psikometrik Ölçek Geliştirme, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Cronbach’s Alpha.

Yazarlar

Yavuz Bolat, Mehmet Köroğlu.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin okul dışı öğrenme (Okul Dışı Öğrenme) deneyimlerini yönetme ve düzenleme yeteneklerini nicel olarak ölçmektir. Bu düzenleme kapasitesi, öğrenme faaliyetlerine başlama, sürdürme ve sonuçlarını değerlendirme gibi aşamaları kapsar. Ölçek, öğrencilerin bu süreçlerdeki güçlü ve zayıf yönlerini belirleyerek eğitimcilerin ve araştırmacıların hedef odaklı müdahaleler geliştirmesine olanak tanımaktadır.

Yapı

Okul Dışı Öğrenmeyi Düzenleme Ölçeği (ODÖDÖ), öz-düzenlemeli öğrenmenin döngüsel doğasına uygun olarak tasarlanmış dört temel faktörlü bir yapıya sahiptir. Bu faktörler, bireyin okul dışı öğrenme sürecini yönetirken kullandığı bilişsel ve davranışsal stratejileri temsil etmektedir.

Ölçek, toplam 29 maddeden oluşmakta olup, bu maddeler aşağıdaki alt boyutlara ayrılmıştır:

• Bilgi Boyutu: Okul dışı öğrenme ortamları ve öğrenme fırsatları hakkındaki farkındalığı ölçen 8 madde.
• Planlama Boyutu: Öğrenme hedeflerini belirleme ve bu hedeflere ulaşmak için stratejiler geliştirme becerisini ölçen 8 madde.
• Uygulama Boyutu: Planlanan stratejileri aktif olarak hayata geçirme ve öğrenme faaliyetlerini gerçekleştirme becerisini ölçen 6 madde.
• Değerlendirme Boyutu: Öğrenme sürecinin sonuçlarını ve etkinliğini yansıtma ve değerlendirme becerisini ölçen 7 madde.

Geçerlik

ODÖDÖ’nün yapı geçerliği, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin teorik olarak varsayılan dört faktörlü yapısının veriyle uyumlu olduğunu göstermiştir.

Faktör yapısı, Bilgi, Planlama, Uygulama ve Değerlendirme alt boyutlarının her birinin, ölçeğin toplam 29 maddesini başarıyla temsil ettiğini doğrulamıştır. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin gerçekten okul dışı öğrenmeyi düzenleme becerisini ölçtüğüne dair güçlü kanıtlar sunmaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizi, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach’s Alpha hesaplamalarıyla gerçekleştirilmiştir. Genel ölçek için hesaplanan Alpha katsayısı 0.87 olarak bulunmuştur. Bu değer, psikometrik araçlar için oldukça güvenilir kabul edilen 0.80 ve üzerindeki bir seviyeyi işaret etmektedir.

Alt boyutlara ilişkin iç tutarlılık değerleri ise şöyledir:

• Bilgi Boyutu: 0.86
• Planlama Boyutu: 0.81
• Uygulama Boyutu: 0.73
• Değerlendirme Boyutu: 0.77

Uygulama ve Değerlendirme boyutlarının değerleri (sırasıyla 0.73 ve 0.77) kabul edilebilir düzeyde olsa da, Bilgi ve Planlama boyutlarının yüksek değerleri (0.80 üzeri), ölçeğin büyük bir kısmının mükemmel bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile belirlenen yapısal modelin doğruluğunu test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları, modelin veriye uygunluğunu gösteren çeşitli uyum indeksleri ile desteklenmiştir. Bu indeksler, modelin kuramsal yapısının ampirik verilerle uyumlu olduğunu kanıtlamıştır (Schumacker ve Lomax, 2010).

Önemli uyum indeksleri ve değerleri şunlardır:

• Ki-Kare ($text{X}^2$): 496.34
• Serbestlik Derecesi (sd): 366
• $text{X}^2$/sd Oranı: 1.356 (İyi uyum için 3.0 veya altı kabul edilir.)
• RMSEA (Yaklaşık Hata Karekök Ortalaması): 0.127 (Bu değer, literatürde bazı durumlarda kabul edilebilir sınırların dışında olsa da, diğer indekslerle birlikte değerlendirilmiştir.)
• SRMR (Standartlaştırılmış Kök Ortalama Karekök Kalıntısı): 0.058 (Mükemmel uyum göstergesi.)
• NFI (Normlaştırılmış Uyum İndeksi): 0.95
• CFI (Karşılaştırmalı Uyum İndeksi): 0.96 (Mükemmel uyum göstergesi.)
• GFI (İyilik Uyum İndeksi): 0.91
• AGFI (Düzeltilmiş İyilik Uyum İndeksi): 0.91

Bu değerler, özellikle CFI, NFI ve GFI gibi önemli uyum indekslerinin 0.90 sınırının üzerinde olması nedeniyle, modelin yapısal olarak geçerli ve kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu göstermektedir.

Ölçek Yapısı

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: 5’li Likert Ölçeği

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Detaylı bilgi kaynakta belirtilmemiştir, ancak eğitim bağlamında kullanıldığı anlaşılmaktadır.)

Yaş Grubu: Kaynakta spesifik yaş grubu belirtilmemiştir.

Popülasyon Detayları: Ölçek, okul dışı öğrenme faaliyetlerine katılan bireylerin öz-düzenleme düzeylerini ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Test Metodolojisi: Ölçekteki maddeler tamamen olumlu ifadelerden oluşmaktadır ve ters kodlanması gereken madde bulunmamaktadır. Puanlama 1’den 5’e kadar yapılmaktadır:

• 1: Hiç Katılmıyorum
• 2: Az Katılıyorum
• 3: Orta Düzeyde Katılıyorum
• 4: Çok Katılıyorum
• 5: Tamamen Katılıyorum

Anahtar Kelimeler

Öz-Düzenlemeli Öğrenme, Dışsal Öğrenme, Likert Tipi Ölçek, Planlama, Değerlendirme, Uyum İndeksleri.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Yavuz Bolat

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir dergide yayımlanmıştır ve kullanım izinleri için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Bolat, Y. & Köroğlu, M. (2020). Out-of-school learning and scale of regulating out-of-school learning: Validity and reliability study, International Journal of Education Technology and Scientific Researches, Vol: 5, Issue: 13, pp. (1630-1663).

Schumacker, R. E., & Lomax, R. G. (2010). A beginner’s guide to structural equation modeling (3rd ed.). Routledge Academic.

Makalenin orijinal PDF’i şu adresten indirilebilir: ijetsar.com

Ölçeğin orijinal PDF formu aşağıdaki adresten indirilebilir: okul-disi-ogrenme-ve-okul-disi-ogrenmeyi-duzenleme-olcegi-toad.pdf

Okul Dışı Öğrenme ve Okul Dışı Öğrenmeyi Düzenleme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek, toplam 29 maddeden ve dört alt bölümden meydana gelmektedir. Örnek maddeler şunlardır:

1. Okul dışı öğrenme hakkında bilgi sahibiyim.
2. Okul dışı öğrenme ortamları hakkında bilgi sahibiyim.
3. Okul dışı öğrenme ortamlarının eğitsel değerini bilirim.