Sınıf İçi Etik Dışı Davranış Düzeyi Belirleme Ölçeği

Özet

Sınıf İçi Etik Dışı Davranış Düzeyi Belirleme Ölçeği, eğitimcilerin sınıf ortamında gözlemledikleri veya sergiledikleri etik dışı davranış eğilimlerini sistematik olarak ölçmek amacıyla Abdurrahman Mengi tarafından 2017 yılında geliştirilmiştir. Bu ölçek, öğretmenlik mesleğinin temel etik ilkelerine aykırı düşen eylemlerin sıklığını ve düzeyini belirleyerek, eğitim bilimleri alanında mesleki etik ve sınıf yönetimi çalışmalarına bilimsel bir zemin sağlamayı hedeflemektedir. Ölçeğin geliştirilme süreci, kapsamlı bir literatür taraması, uzman görüşleri ve ileri düzeyde psikometrik analizleri içermektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik dışı davranış, Sınıf içi davranış, Öğretmen etiği, Ölçek geliştirme, Eğitim psikolojisi, Mesleki etik, Abdurrahman Mengi.

Yazarlar

Abdurrahman MENGİ

Amaç

Bu ölçeğin birincil amacı, eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğretmen adayları ve aktif olarak görev yapan öğretmenlerin, sınıf içinde etik dışı kabul edilen çeşitli davranışlara yönelik algılarını ve bu davranışları sergileme eğilimlerini ölçmektir. Ölçek, pedagojik süreçlerde karşılaşılan ahlaki ikilemleri ve etik ihlalleri nicel verilere dönüştürerek, eğitim kurumlarının etik farkındalık düzeyini artırmasına yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Ölçeğin sonuçları, öğretmen eğitim programlarının müfredat içeriğinin, özellikle mesleki etik eğitimi bölümlerinin geliştirilmesi ve güçlendirilmesi için önemli geri bildirimler sunmaktadır. Ayrıca, eğitim araştırmacılarına, sınıf içi etik dışı davranışların nedenleri, sonuçları ve bu davranışlarla mücadele yöntemleri üzerine derinlemesine çalışmalar yapma imkanı tanımaktadır.

Yapı

Sınıf İçi Etik Dışı Davranış Düzeyi Belirleme Ölçeği, eğitim bağlamındaki etik dışı davranışların çok boyutlu bir yapıda olduğunu varsaymaktadır. Bu yapı, genellikle öğrencilere karşı ayrımcılık, akademik dürüstlük ilkelerinin ihlali, yetkiyi kötüye kullanma veya mesleki sırların ifşa edilmesi gibi öğretmenlik mesleğinin temel değerlerine aykırı düşen eylemleri kapsayan alt faktörlerden oluşmaktadır.

Ölçek, bireyin mesleki değerler sistemi ile günlük sınıf içi uygulamaları arasındaki potansiyel çatışma alanlarını tespit etmeye odaklanır. Ölçek maddeleri, doğrudan yasal suç teşkil etmeyen ancak mesleki etik standartları açısından kabul edilemez olan, gri alandaki davranışları ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu sayede, öğretmenlerin etik karar verme süreçleri hakkında detaylı bilgi elde edilmesi mümkün olmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Mengi (2017) tarafından yayımlanan makalede kapsamlı bir şekilde sunulmuştur. Yapı geçerliğini test etmek amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA, ölçeğin kuramsal olarak beklenen alt boyutlarını ortaya çıkarmış, DFA ise bu yapının örneklem üzerinde istatistiksel olarak doğrulandığını göstermiştir.

Kapsam geçerliği, ölçek maddelerinin ilgili literatür taranarak oluşturulması ve ardından alanında uzman kişilerin görüşlerine başvurulmasıyla sağlanmıştır. Bu uzman görüşleri, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı yeterince temsil ettiğini ve ilgili tüm boyutları kapsadığını teyit etmiştir. Geçerlik analizleri, ölçeğin etik dışı davranış yapısını geçerli ve güvenilir bir biçimde ölçtüğünü kanıtlamıştır.

Güvenirlik

Sınıf İçi Etik Dışı Davranış Düzeyi Belirleme Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek üzere gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık katsayısı olarak yaygın kullanılan Cronbach Alfa değeri, ölçeğin genelinde ve tespit edilen alt faktörlerinde yüksek düzeyde tutarlılık göstermiştir. Bu yüksek katsayılar, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda birbiriyle uyumlu olduğunu işaret etmektedir.

Güvenirlik çalışmalarının bir parçası olarak, zaman içinde ölçüm sonuçlarının kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik yönteminin de kullanıldığı varsayılmaktadır. Elde edilen güvenirlik verileri, ölçeğin ölçüm hatasını minimize ettiğini ve dolayısıyla eğitim ve psikoloji araştırmalarında güvenle kullanılabileceğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde, yapısal bütünlüğünü belirlemek için faktör analizi kritik bir rol oynamıştır. İlk olarak uygulanan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin kaç temel faktörden (boyuttan) oluştuğunu belirlemiştir. Bu analizde, maddelerin faktör yük değerleri incelenmiş ve her bir faktörün, etik dışı davranışın belirli bir türünü temsil ettiği görülmüştür.

AFA sonuçlarının ardından, farklı bir örneklem grubu üzerinde Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA, elde edilen faktör yapısının teorik modele uygunluğunu test etmiştir. Uyum indeksleri (örneğin, Ki-Kare / Serbestlik Derecesi oranı, RMSEA, CFI, GFI) bu çok boyutlu yapının kabul edilebilir düzeyde iyi uyum sergilediğini göstermiş, böylece ölçeğin yapı geçerliği güçlendirilmiştir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental) ve Betimleyici Ölçek (Descriptive Scale)

Format: Genellikle 5’li veya benzeri bir Likert tipi derecelendirme formatı kullanılmıştır (Örn: 1=Hiçbir zaman, 5=Her zaman).

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmenler ve Öğretmen Adayları

Age Group: Yetişkin (Eğitim alanında çalışan 18 yaş üstü profesyoneller veya üniversite öğrencileri)

Population Details: Ölçek, Türkiye Cumhuriyeti’ndeki yükseköğretim kurumlarının eğitim fakülteleri öğrencileri ve çeşitli kademelerde görev yapan Milli Eğitim Bakanlığı öğretmenleri üzerinde norm çalışmaları yapılarak geliştirilmiştir.

Test Methodology: Katılımcıların kendilerine sunulan etik dışı davranış senaryolarına ne sıklıkta katıldıklarını veya bu davranışları ne sıklıkta gözlemlediklerini raporladıkları, öz bildirim (self-report) temelli bir ölçektir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim etiği, Öğretmen davranışları, Sınıf yönetimi, Psikometrik özellikler, Cronbach Alfa, Eğitim psikolojisi, Etik Dışı Davranış.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Abdurrahman MENGİ, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sınıf İçi Etik Dışı Davranış Düzeyi Belirleme Ölçeği, 2017 yılında yayımlanan akademik bir çalışma sonucunda geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik ve ticari olmayan araştırmalarda kullanımı için yazar Abdurrahman Mengi ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçeğin kullanımı için kamuya açık bir lisans ücreti bilgisi bulunmamaktadır, ancak yazarın telif hakları ve izin şartlarına riayet edilmesi zorunludur.

Kaynaklar

Mengi, A. (2017). Sınıf İçi Etik Dışı Davranış Düzeyi Belirleme Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Güvenirlik Ve Geçerlik Çalışması. Turkish Studies, 12(25), 535-560. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.12335

Makalenin tam metni aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: turkishstudies.net

Ölçeğin orijinal PDF belgesi (toad.pdf) buradan indirilebilir: sinif-ici-etik-disi-davranis-duzeyi-belirleme-olcegi-toad.pdf

Sınıf İçi Etik Dışı Davranış Düzeyi Belirleme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri, bu kaynak içerikte doğrudan sağlanmamıştır. Maddelere erişim için, yukarıda belirtilen Mengi (2017) referanslı orijinal makalenin tam metnine başvurulması gerekmektedir. Maddeler, ölçeğin faktör yapısını oluşturan ve öğretmenlerin etik dışı davranış düzeylerini belirlemeye yarayan ifadelerden oluşmaktadır.

Genellikle bu tür ölçek maddeleri, “Ders içeriğini eksik veya hatalı anlatırım” ya da “Öğrenciler arasında ayrımcılık yaparım” gibi sınıf içi eylemleri içeren durum cümlelerinden oluşmaktadır.