Ders Dışı Sportif Etkinliklere Yönelik Öğrenci Tutum Ölçeği

Özet

Ders Dışı Sportif Etkinliklere Yönelik Öğrenci Tutum Ölçeği (DSEÖTÖ), öğrencilerin ders programları dışında kalan sportif faaliyetlere karşı geliştirdikleri duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, özellikle Türkiye bağlamında öğrencilerin spor etkinliklerine katılım motivasyonlarını, sporun faydalarına dair inançlarını ve bu etkinliklere yönelik genel yaklaşımlarını sistematik olarak değerlendirmeyi hedeflemektedir.

Ölçeğin geliştirilme çalışması Yılmaz ve Güven (2018) tarafından gerçekleştirilmiştir. Çalışma, ölçeğin sağlam psikometrik özelliklere sahip olduğunu göstermek amacıyla detaylı geçerlik ve güvenirlik analizlerini içermektedir. DSEÖTÖ, eğitim bilimleri ve spor psikolojisi alanlarında öğrencilerin sportif tutumlarını nicel olarak belirlemek isteyen araştırmacılar için önemli bir kaynak teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Ders dışı etkinlikler, sportif tutum, öğrenci, spor psikolojisi, ölçek geliştirme, psikometrik özellikler, fiziksel aktivite.

Yazarlar

Aynur YILMAZ, Özlem GÜVEN.

Amaç

Ders Dışı Sportif Etkinliklere Yönelik Öğrenci Tutum Ölçeği’nin temel amacı, ortaokul ve lise düzeyindeki öğrencilerin ders dışı zamanlarda yapılan spor faaliyetlerine karşı sahip oldukları tutum düzeylerini geçerli ve güvenilir bir şekilde belirlemektir. Bu araç, öğrencilerin spora olan ilgisini, değer yargılarını ve katılım istekliliklerini ölçerek, eğitim kurumlarına ve spor yöneticilerine öğrencilerin motivasyonlarını artıracak stratejiler geliştirmede rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.

Ölçek, öğrencilerin sadece mevcut katılım seviyelerini değil, aynı zamanda spora karşı geliştirdikleri uzun vadeli pozitif veya negatif eğilimleri de ortaya koyarak, okullardaki spor kültürünün anlaşılmasına katkıda bulunmaktadır. Geliştirme çalışması, standardize edilmiş ve kültüre duyarlı bir ölçüm aracı sunmayı hedeflemiştir.

Yapı

DSEÖTÖ, öğrencilerin ders dışı sportif etkinliklere yönelik tutumlarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel alır. Tutum, genellikle üç ana bileşen üzerinden incelenir: bilişsel (bilgi ve inançlar), duyuşsal (duygular ve hisler) ve davranışsal (eylem eğilimi).

Ölçek, öğrencilerin sporun fiziksel ve sosyal faydalarına dair inançlarını (bilişsel), sportif faaliyetlerden aldıkları keyif veya sıkıntıyı (duyuşsal) ve bu faaliyetlere katılma veya katılmama yönündeki niyetlerini (davranışsal) kapsayacak şekilde maddeler içermektedir. Bu çok boyutlu yapı, öğrencilerin spora olan genel yaklaşımlarının derinlemesine analiz edilmesine olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Yılmaz ve Güven (2018) tarafından yürütülen araştırmada detaylı olarak sunulmuştur. Yapı geçerliğini incelemek amacıyla hem açımlayıcı faktör analizi (AFA) hem de doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen faktör yapısını desteklediğini göstermiştir.

Kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla uzman görüşlerine başvurulmuş ve maddelerin ölçülmek istenen yapıyı yeterince temsil edip etmediği kontrol edilmiştir. Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik çalışmaları da yapılarak ölçek puanlarının ilgili dış değişkenlerle beklenen yönde ilişkili olduğu saptanmıştır, bu da ölçeğin ölçme amacına uygun olduğunu teyit etmektedir. Detaylı geçerlik katsayıları ve analiz sonuçları kaynak referansta mevcuttur.

Güvenirlik

DSEÖTÖ’nün güvenirlik analizleri, ölçek puanlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek için gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık katsayısı olarak Cronbach Alfa değeri hesaplanmıştır. Yılmaz ve Güven (2018) çalışmasında elde edilen yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

İlaveten, ölçeğin test-tekrar test güvenirlik analizleri de yürütülerek, ölçek puanlarının zaman içinde kararlılığının yeterli düzeyde olduğu belirlenmiştir. Bu psikometrik veriler, DSEÖTÖ’nün bilimsel araştırmalarda kullanılabilecek düzeyde güvenilir bir araç olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Ders Dışı Sportif Etkinliklere Yönelik Öğrenci Tutum Ölçeği’nin yapısal geçerliğini belirlemek için yapılan faktör analizi, ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sonuçları, ölçeğin belirli alt boyutlara ayrıldığını göstermiştir.

Daha sonra uygulanan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), AFA ile belirlenen faktör yapısının toplanan yeni verilerle uyumlu olduğunu kanıtlamıştır. DFA sonucunda elde edilen uyum iyiliği indeksleri (RMSEA, CFI, TLI vb.), modelin veriyle mükemmel derecede uyum sağladığını ve ölçeğin teorik yapısının ampirik olarak doğrulandığını göstermiştir. Ölçek, yüksek faktör yüklerine sahip maddelerden oluşmaktadır.

Araç Bilgileri

Test Türü: Ölçek Geliştirme (Tutum Ölçeği)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Orijinal çalışmada derecelendirme bilgisi net olarak belirtilmemiştir, ancak tutum ölçekleri genellikle 5’li veya 7’li Likert formatında uygulanır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Ortaokul ve Lise Öğrencileri)

Yaş Grubu: Genellikle 12-18 yaş aralığı.

Popülasyon Detayları: Ölçek, Türkiye’deki çeşitli eğitim kademelerinde öğrenim gören öğrencilerin örneklemi üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanır. Bireyler, ölçekte yer alan ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Sportif katılım, öğrenci tutumu, geçerlik, güvenirlik, tutum ölçümü, ders dışı faaliyetler, Yılmaz ve Güven (2018).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018 (Makalenin yayın yılı)

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçek, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle orijinal kaynak gösterilerek serbestçe kullanılabilir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Orijinal PDF Erişimi: Ölçeğin geliştirme çalışmasına ait orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

ders-disi-sportif-etkinliklere-yonelik-ogrenci-tutum-olcegi-toad.pdf

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Aynur YILMAZ

Affiliation E-posta Adresleri: [email protected]

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fatih Eğitim Fakültesi (Tahmini Adres)

Kaynaklar

Yılmaz, A., ve Güven, Ö. (2018). Ders Dışı Sportif Etkinliklere Yönelik Öğrenci Tutum Ölçeğinin psikometrik özelliklerinin incelenmesi (DSEÖTÖ). Journal of Human Sciences, 15(4), 1979-1992. doi:10.14687/jhs.v15i4.5421

Makalenin orijinal bağlantısı aşağıdaki gibidir: j-humansciences.com

Ders Dışı Sportif Etkinliklere Yönelik Öğrenci Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri, orijinal kaynak metninde doğrudan listelenmemiştir; bu nedenle araştırmacıların maddelere ulaşmak için yukarıda belirtilen 2018 tarihli makaleyi incelemeleri gerekmektedir.

Ölçek maddeleri, öğrencilerin ders dışı spor etkinliklerine yönelik tutumlarının alt boyutlarını (örneğin, fayda algısı, ilgi düzeyi, katılım istekliliği) ölçmek üzere tasarlanmıştır. Maddeler ve derecelendirme formatı (Likert skalası), tam metin makalede detaylıca sunulmaktadır.