Ergenler için Kısa Heyecan Arayışı Ölçeği

Özet

Ergenler için Kısa Heyecan Arayışı Ölçeği, heyecan arayışı davranışlarını ve eğilimlerini ergen popülasyonunda hızlı ve güvenilir bir şekilde ölçmek amacıyla uyarlanmış kısa bir araçtır. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu Eyüp Çelik tarafından gerçekleştirilmiş ve psikometrik özellikleri detaylı olarak incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin, orijinal yapısına uygun, dört maddeden oluşan tek faktörlü bir yapı sergilediği gösterilmiştir. Bu adaptasyon çalışması, özellikle kısıtlı zamanın olduğu araştırma ve klinik ortamlarda ergenlerdeki risk alma davranışları ve yenilik arayışı eğilimlerinin değerlendirilmesi için sağlam bir temel sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Heyecan arayışı, ergenlik, kısa ölçek, psikometri, uyarlama, güvenirlik, geçerlik.

Yazarlar

Eyüp Çelik.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, ergenler arasındaki yüksek riskli davranışlar, yenilik arayışı ve uyarılma ihtiyacı ile karakterize edilen temel psikolojik yapı olan heyecan arayışı düzeylerini belirlemektir. Kısa formatı sayesinde, uzun süreli değerlendirmelerin uygun olmadığı durumlarda bile hızlı ve etkili bir tarama imkanı sağlamaktadır. Uyarlama çalışması, ölçeğin kültürel olarak Türk ergen popülasyonuna uygunluğunu ve geçerliliğini kanıtlamayı hedeflemiştir.

Yapı

Ergenler için Kısa Heyecan Arayışı Ölçeği (EKHAYÖ), bireyin yeni, çeşitli, karmaşık ve yoğun duyumlar ve deneyimler arama eğilimini, bu deneyimlerin fiziksel, sosyal, yasal veya finansal risklerini göz ardı etme isteğiyle birlikte ölçen Heyecan Arayışı yapısını değerlendirmektedir. Ölçek, orijinal yapıyı koruyarak tek bir temel boyutta dört madde ile bu yapıyı yakalamaktadır. Bu tek boyutlu yapı, ergenlerdeki genel risk alma eğiliminin hızlıca değerlendirilmesine olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sonuçları, ölçeğin Türkçe versiyonunun teorik beklentilere ve orijinal yapısına uygun olarak 4 maddeli, tek faktörlü bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir. Bu bulgu, ölçeğin tek bir psikolojik yapıyı ölçtüğünü doğrulamaktadır. Ölçekteki maddelerin faktör yükleri incelendiğinde, bu yüklerin oldukça yüksek olduğu ve .74 ile .84 aralığında değiştiği tespit edilmiştir. Yüksek faktör yükleri, maddelerin ölçülen yapıyı güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek için yapılan güvenirlik analizleri, ölçeğin yüksek düzeyde tutarlı olduğunu ortaya koymuştur. Elde edilen iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) .81 olarak belirlenmiştir. Bu değer, psikometrik açıdan kabul edilebilir ve güvenilir bir ölçüm sağladığını işaret etmektedir. Ayrıca, madde analizi sonuçları, ölçeğin maddelerine ilişkin düzeltilmiş madde-toplam korelasyonlarının .56 ile .68 arasında değiştiğini göstermiştir. Bu yüksek korelasyonlar, her bir maddenin ölçeğin genel puanına anlamlı katkı sağladığını ve maddeler arasında güçlü bir ilişki olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ergenler için Kısa Heyecan Arayışı Ölçeği’nin Türkçe adaptasyonunun yapısal bütünlüğünü incelemek üzere Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA, ölçeğin dört maddesinin de tek bir faktör altında toplandığını net bir şekilde göstermiştir. Bu tek faktörlü yapı, ölçeğin kısa formunun heyecan arayışı yapısının bütüncül bir ölçümünü sağladığını desteklemektedir. Maddelerin tümü, .74‘ten başlayıp .84‘e kadar çıkan güçlü faktör yükleri ile bu faktörde yer almıştır. Bu sonuçlar, orijinal ölçeğin kısa ve monolitik yapısının Türkçe kültürüne başarıyla aktarıldığını göstermektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 4 maddeli, tek boyutlu bir ölçektir. Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiş olup, tipik olarak Likert tipi bir ölçek olduğu varsayılmaktadır.

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal ölçek farklı dillerde mevcuttur).

Popülasyon Grubu: Ergenler.

Yaş Grubu: Ergenlik dönemini kapsayan yaş grupları.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ergen popülasyonu üzerinde standartlaştırılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Dört madde üzerinden ergenlerin heyecan arayışı eğilimleri değerlendirilir.

Anahtar Kelimeler

Uyarlama, ergen psikolojisi, risk alma, tek faktörlü yapı, madde-toplam korelasyonu, Sakarya Üniversitesi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Eyüp Çelik

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe adaptasyon çalışması 2015 yılında yayınlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir. Yayın, Sakarya University Journal of Education’da açık erişimli olarak bulunmaktadır.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

PDF İndirme Bağlantısı: ergenler-icin-kisa-heyecan-arayisi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Çelik, E. (2015). Ergenler için Kısa Heyecan Arayışı Ölçeği’nin psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Sakarya University Journal of Education, 5(3), 42-51.
• DOI: http://dx.doi.org/ 10.19126/suje.52806
• Akademik Makale Bağlantısı: suje.sakarya.edu.tr

Ergenler için Kısa Heyecan Arayışı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Tehlikeli yerleri keşfetmeyi severim.
• Korkutucu şeyler yapmayı severim.
• Kuralları çiğnemek zorunda kalsam bile, yeni ve heyecan verici deneyimleri severim.
• Ne yapacağı belli olmayan ve macerayı seven arkadaşları tercih ederim.