Doğum Sonrası (Postpartum) Anksiyete Ölçeği

Özet

Doğum Sonrası (Postpartum) Anksiyete Ölçeği (DSOAÖ), orijinal adı Postpartum Specific Anxiety Scale (PSAS) olan psikometrik aracın Türkçe’ye uyarlama çalışmasıdır. Bu ölçek, doğum sonrası dönemde annelerin yaşadığı ve bebekle ilgili spesifik korku ve kaygı düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması 2019 yılında Songül Duran tarafından yapılmış olup, Türk kültürü bağlamında postpartum anksiyete belirtilerini değerlendirmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç sunmayı amaçlamaktadır.

Ölçek, doğum sonrası spesifik kaygı belirtilerini genel anksiyete bozukluklarından ayırarak, klinik ve araştırma ortamlarında hedefe yönelik değerlendirme yapılmasına olanak tanır. Orijinal ölçek, annelerin bebeklerinin sağlığı, güvenliği ve kendi ebeveynlik yeterlilikleri hakkındaki endişelerini kapsamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Doğum Sonrası Anksiyete Ölçeği, PSAS, Postpartum Anksiyete, Doğum Sonrası Dönem, Annelik Kaygısı, Psikometrik Özellikler, Uyarlama.

Yazarlar

Türkçe Uyarlama Çalışması Sorumlu Yazarı: Songül Duran.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, doğum sonrası spesifik kaygı düzeylerini doğru ve hassas bir şekilde ölçmektir. Geleneksel anksiyete ölçekleri genellikle genel kaygıyı ölçerken, PSAS/DSOAÖ, annelerin bebeklerinin sağlığı, refahı ve bakımı ile ilgili yaşadıkları yoğun ve özel kaygıları hedef alır. Bu sayede, klinik uygulamalarda risk altındaki annelerin erken teşhis ve müdahale süreçlerine katkı sağlamak hedeflenmiştir.

Ölçeğin Türkçe uyarlaması, Türk popülasyonunda doğum sonrası dönemde kaygı prevalansını belirlemek ve bu kaygının psikososyal ve kültürel faktörlerle ilişkisini inceleyen araştırmalara sağlam bir metodolojik zemin sunmak için yapılmıştır.

Yapı

Doğum Sonrası Spesifik Anksiyete Ölçeği (PSAS), postpartum anksiyetenin çok boyutlu bir yapı olduğunu varsayar. Ölçek genellikle, annelerin bebeklerine zarar gelmesi, bebeklerinin sağlığıyla ilgili aşırı endişeler, kendi ebeveynlik yeteneklerine dair yetersizlik hisleri ve sosyal kaygılar gibi alt boyutlardan oluşur. Bu yapı, doğum sonrası dönemde annelerin yaşadığı kaygı spektrumunu kapsamlı bir şekilde temsil etmeyi amaçlar.

Yapılan Faktör Analizi çalışmaları, bu özel anksiyete türünün genel anksiyeteden ayrıştığını ve annelik rolüne özgü belirli korku alanlarına odaklandığını göstermektedir. Bu yapısal ayrım, klinik tanı ve tedavi planlaması açısından kritik öneme sahiptir.

Geçerlik

Türkçe uyarlama çalışmasında (Duran, 2019), ölçeğin yapısal uygunluğunu ve geçerliğini belirlemek için kapsamlı analizler yapılmıştır. Yapı geçerlik çalışmaları genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe örneklemde korunup korunmadığı incelenmiştir.

Ayrıca, ölçüt bağıntılı geçerlik kapsamında, ölçeğin diğer bilinen anksiyete ve depresyon ölçekleri (örneğin, Edinburgh Postnatal Depresyon Ölçeği) ile korelasyonları incelenmiş ve beklendiği gibi pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bu bulgular, ölçeğin kavramsal olarak ilgili ancak yapısal olarak farklı olan diğer psikopatolojilerden ayrıştığını desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık (internal consistency) ve test-tekrar test güvenilirliği yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Duran (2019) çalışmasında, DSOAÖ’nün toplam puanı ve alt boyutları için yüksek düzeyde iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) bildirilmiştir.

Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçmede tutarlı olduğunu göstermektedir. Test-tekrar test güvenilirliği sonuçları ise, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar verdiğini ve ölçtüğü özelliğin kararlı olduğunu doğrulamıştır.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama çalışmasında, Postpartum Spesifik Anksiyete Ölçeği’nin (PSAS) faktör yapısının Türk örnekleminde incelenmesi amacıyla Faktör Analizi yöntemleri uygulanmıştır. Orijinal ölçek genellikle dört veya beş faktörlü bir yapıya sahiptir.

Duran (2019) çalışması, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe versiyonunda büyük ölçüde korunduğunu ve faktörlerin doğum sonrası spesifik kaygı alanlarını (örneğin, bebeğe zarar gelme korkusu, sosyal değerlendirilme kaygısı, ebeveynlik yeterliliği kaygısı) temsil ettiğini göstermiştir. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin Türk popülasyonunda geçerli bir yapısal model sunduğunu kanıtlamıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation) / Öz Bildirim Ölçeği

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Genellikle 4 veya 5 puanlı)

Language Available: Türkçe (Turkish), Orijinal (İngilizce)

Population Group: Doğum Sonrası Dönemdeki Anneler

Age Group: Genellikle 18 yaş ve üzeri yetişkin kadınlar

Population Details: Doğum sonrası 12 aya kadar olan dönemdeki anneler (Araştırmaya göre bu süre değişebilir).

Test Methodology: Bireysel veya grup uygulaması şeklinde, katılımcıların doğum sonrası dönemde yaşadıkları kaygı düzeylerini belirlenen Likert skalası üzerinde işaretlemeleri yoluyla uygulanır. Uygulama süresi kısadır ve klinik tarama aracı olarak kullanılmaya uygundur.

Anahtar Kelimeler

PSAS, Doğum Sonrası Dönem, Geçerlik, Güvenirlik, Psikometri, Bebek Sağlığı Kaygısı, Faktör Analizi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Kaynakta belirtilmemiştir)

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilinmiyor (Kaynakta belirtilmemiştir)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2019 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanım izni ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Songül Duran ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik çalışmalarda kullanımı genellikle yazarın iznine tabidir.

Bu ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: dogum-sonrasi-ozel-anksiyete-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Duran, S. (2019). Postpartum Specific Anxiety Scale (PSAS): Reliability and validity of the Turkish version. Perspectives in Psychiatric Care, 1-7. doi: 10.1111/ppc.12385
• Makale bağlantısı: scholar.google.com

Doğum Sonrası (Postpartum) Anksiyete Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için orijinal makaleye (Duran, 2019) veya sorumlu yazara başvurulmalıdır.