Minnesota Kalp Yetmezliği ile Birlikte Yaşama Anketi

Özet

Minnesota Kalp Yetmezliği ile Birlikte Yaşama Anketi (Minnesota Living with Heart Failure Questionnaire – MLHFQ), kronik kalp yetmezliği tanısı almış hastaların sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi üzerindeki fiziksel, duygusal ve sosyal kısıtlamaları değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş standart bir ölçektir. Bu giriş, ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışmasına odaklanmaktadır. Ölçek, hastalığın günlük yaşam aktiviteleri, duygusal durum ve sosyal etkileşimler üzerindeki subjektif etkilerini ölçer. Türkçeye uyarlama çalışması, ölçeğin kültürel geçerliliğini ve psikometrik güvenilirliğini Marmara Üniversitesi’nde yapılan bir yüksek lisans tezi kapsamında incelemiştir. Ölçek, 21 maddeden ve iki alt boyuttan (Fiziksel Fonksiyon ve Emosyonel Fonksiyon) oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Minnesota Kalp Yetmezliği ile Birlikte Yaşama Anketi, MLHFQ, Kalp Yetmezliği, Yaşam Kalitesi, Psikometri, Uyarlama, Fiziksel Fonksiyon, Emosyonel Fonksiyon.

Yazarlar

Vacide Aşık Özdemir

Amaç

Bu anketin temel amacı, kalp yetmezliğinin bireylerin günlük yaşam kalitesini nasıl etkilediğini kapsamlı bir şekilde değerlendirmektir. Ölçek, hastaların semptomlar nedeniyle karşılaştıkları kısıtlamaları ve bu kısıtlamaların duygusal refah üzerindeki yükünü ölçerek klinik müdahale ve tedavi etkinliğinin izlenmesine yardımcı olur. Özellikle kronik hastalık yönetiminde hasta merkezli sonuçların belirlenmesi için kritik bir araç olarak tasarlanmıştır.

MLHFQ, hastaların kendi algıları üzerinden fiziksel kısıtlamaların (örn., yürüme, merdiven çıkma zorluğu) ve duygusal zorlukların (örn., endişe, üzüntü) derecesini belirlemeyi hedefler. Bu sayede klinisyenler, hastanın yaşam kalitesini bozan spesifik alanlara odaklanabilir ve tedavi planlarını kişiselleştirebilirler.

Yapı

Ölçek, kronik kalp yetmezliğinin neden olduğu sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi (HRQOL) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, hastanın fiziksel kısıtlamalarını ve hastalığın yol açtığı psikolojik stresi ve duygusal yükü içeren iki temel alt boyutta incelenir. Ölçek toplamda 21 maddeden oluşmaktadır ve hastanın son bir ay içerisindeki deneyimlerini değerlendirmesini ister.

Ölçeğin alt boyutları şunlardır:

• Fiziksel Fonksiyon: Hastalığın fiziksel aktiviteler üzerindeki kısıtlayıcı etkilerini değerlendirir.

• Emosyonel Fonksiyon: Hastalığın neden olduğu duygusal stresi, anksiyeteyi ve depresif semptomları değerlendirir.

Yüksek puanlar, kalp yetmezliği ile ilişkili yaşam kalitesinde daha kötü bir duruma işaret etmektedir.

Geçerlik

Türkçe uyarlama çalışmasında ölçeğin psikometrik geçerliliği detaylı olarak incelenmiştir. Bu incelemeler, Yapı Geçerliği, Ayırt Edici Geçerlik ve Ölçüt Geçerliği analizlerini kapsamaktadır.

Yapı Geçerliği: MLHFQ’nun alt boyutlarının (Fiziksel Fonksiyon ve Emosyonel Fonksiyon) birbirleriyle ve ölçeğin tümü ile aralarındaki ilişkilere bakılmıştır. Bu korelasyonlar, alt boyutların teorik olarak beklendiği gibi birbiriyle tutarlı olduğunu ancak aynı zamanda ayrı yapıları temsil ettiğini göstermiştir.

Ayırt Edici Geçerlik: Bu analizde, MLHFQ ve her iki alt boyutunun ortalama puanlarının, kalp yetmezliğinin ciddiyetini sınıflandıran NYHA fonksiyonel sınıflandırmasına göre anlamlı farklılık gösterip göstermediği kontrol edilmiştir. Sonuçlar, ölçeğin klinik ciddiyet düzeylerini doğru bir şekilde ayırt etme yeteneğine sahip olduğunu doğrulamıştır.

Ölçüt Geçerliği: MLHFQ toplam ve alt boyut ortalama puanları ile genel sağlık durumunu ölçen standart bir araç olan SF-36’daki Fiziksel ve Mental Boyut puanları arasındaki ilişkiye bakılmıştır. Bu korelasyonlar, ölçeğin benzer yapıları ölçen diğer güvenilir araçlarla uyumlu olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. Uyarlama çalışması sonuçlarına göre, ölçekte bulunan iki boyut ve ölçeğin tümü için Cronbach Alfa değerleri 0.70’in üzerinde çıkmıştır. Bu değerler, MLHFQ’nun Türk popülasyonunda güçlü bir iç tutarlılığa sahip olduğunu ve maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda homojen olduğunu kanıtlamaktadır.

Ayrıca, ölçeğin alt boyutlarındaki ifadelerin madde toplam korelasyon katsayıları incelenmiştir. Bu katsayılar 0.43 ile 0.76 arasında değişmektedir. Bu yüksek korelasyon değerleri, her bir maddenin ölçeğin genel puanına anlamlı ve pozitif yönde katkıda bulunduğunu ve ölçek yapısının bütünlüğünü desteklediğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Minnesota Kalp Yetmezliği ile Birlikte Yaşama Anketi’nin yapısal analizi, ölçeğin teorik temeline uygun olarak iki temel alt boyuttan (faktörden) oluştuğunu göstermiştir. Bu faktörler, kalp yetmezliğinin hastalar üzerindeki etkilerini sistematik olarak kategorize etmede temel rol oynamaktadır.

• Fiziksel Fonksiyon Boyutu: Hastalığın neden olduğu fiziksel semptomların ve kısıtlamaların (nefes darlığı, yorgunluk, efor kapasitesindeki azalma) ölçülmesine odaklanmıştır.

• Emosyonel Fonksiyon Boyutu: Kalp yetmezliğinin yol açtığı psikolojik sonuçları, özellikle depresyon, anksiyete ve genel duygusal sıkıntıyı değerlendirmektedir.

Toplam 21 madde, bu iki faktör altında toplanarak ölçeğin yapısal geçerliliğini desteklemiş ve uyarlamanın orijinal ölçek yapısını koruduğunu göstermiştir.

Enstrüman

Test Type: Uyarlama

Format: 21 maddeden oluşan öz bildirim anketi (Self-report questionnaire).

Language Available: Türkçe (Orijinali İngilizce)

Population Group: Kronik Kalp Yetmezliği Tanısı Olan Hastalar

Age Group: Belirtilmemiştir (Genellikle yetişkin popülasyon)

Population Details: Türkiye’de kronik kalp yetmezliği tanısı almış hastalar üzerinde uygulanmıştır.

Test Methodology: 5’li Likert Ölçeği kullanılarak derecelendirme yapılmaktadır. Derecelendirme sistemi 0’dan (Hayır, hiç etkilenmedim) 5’e (Çok fazla, aşırı etkilendim) kadar uzanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

MLHFQ, Likert Ölçeği, Cronbach Alfa, Fiziksel Sağlık, Emosyonel Sağlık, NYHA Sınıflaması, SF-36, Yapı Geçerliği.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul (Uyarlama çalışmasının yapıldığı kurum)

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2009 yılında Vacide Aşık Özdemir tarafından tamamlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için orijinal geliştiricilerin ve Türkçe adaptasyonu yapan sorumlu yazarın izinlerinin alınması tavsiye edilir. Ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar ile doğrudan iletişime geçilmelidir.

Uyarlama çalışmasının yapıldığı yüksek lisans tezi, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır.

Referanslar

Aşık-Özdemir, V. (2009). Kronik kalp yetmezliği olan hastalarda yaşam kalitesinin değerlendirilmesi. (Yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Tez Bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: minnesota-kalp-yetmezligi-ile-birlikte-yasama-anketi-toad.pdf

Minnesota Kalp Yetmezliği ile Birlikte Yaşama Anketi Maddeleri

Ölçek 21 maddeden ve 2 alt boyuttan oluşmaktadır:

• Fiziksel Fonksiyon

• Emosyonel

Örnek Maddeler:

• Geceleri iyi uyuyamıyorum (6. madde)

• Nefes almakta zorlanıyorum (12. madde)

• Kendimi kederli, üzgün hissediyorum (21. madde)