Ergen Boyun Eğiciliği Ölçeği

Özet

Ergen Boyun Eğiciliği Ölçeği, ergenlik dönemindeki bireylerin sosyal ve kişilerarası bağlamlarda gösterdikleri itaatkâr veya boyun eğici davranışları sistematik olarak ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçek, özellikle bireyin otorite figürlerine veya akran baskısına karşı ne ölçüde direnç gösterdiğini veya teslim olduğunu belirlemeyi hedefler. Bu uyarlama çalışması, Doktora Tezi kapsamında Ahmet Selçuk Yılmaz tarafından gerçekleştirilmiştir (2020).

Ölçek, ergenlerin boyun eğiciliği düzeylerini tespit ederek, bu davranışların kişilerarası problem çözme becerileri ve aile içi güvenli bağlanma dinamikleri ile olan karmaşık ilişkisini incelemeye olanak tanımaktadır. Ölçeğin geliştirildiği tezin temel amacı, anne baba güvenliğinin (güvenlik üssü rolü) bu ilişkideki aracı rolünü araştırmaktır.

Anahtar Kelimeler

Ergenlik, Boyun Eğiciliği, Uyarlama, Kişilerarası İlişkiler, Psikometrik Araç, Güvenlik Üssü, Problem Çözme.

Yazarlar

Ahmet Selçuk Yılmaz

Amaç

Ergen Boyun Eğiciliği Ölçeği’nin temel amacı, ergenlik dönemindeki bireylerin günlük yaşamlarında sergilediği boyun eğicilik düzeyini niceliksel olarak değerlendirmektir. Bu ölçek, ergenlerin sosyal çevrelerindeki taleplere, baskılara veya çatışmalara karşı pasif bir itaatkârlık gösterme eğilimlerini belirlemek için tasarlanmıştır.

Ölçeğin bilimsel kullanımı, özellikle klinik ve gelişimsel psikoloji alanlarında, düşük benlik saygısı, sosyal kaygı veya zayıf sınır koyma becerileri gibi boyun eğici davranışlarla ilişkili olabilecek diğer değişkenlerle korelasyonel çalışmalar yapılmasına hizmet eder. Uyarlama çalışmasının yapıldığı tezin özel amacı ise, ergen boyun eğiciliği ile kişilerarası problem çözme becerileri arasındaki ilişkiyi, ebeveyn güvenliğinin aracı rolünü değerlendirerek derinlemesine analiz etmektir.

Yapı

Ölçek, Ergen Boyun Eğiciliği psikolojik yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle bireyin kendi ihtiyaçlarını veya görüşlerini ifade etmek yerine, dışsal beklentilere uyum sağlama ve çatışmadan kaçınma eğilimi olarak kavramsallaştırılır. Boyun eğicilik, sosyal etkileşimlerde pasiflik, aşırı uzlaşmacılık ve başkalarının isteklerine karşı koyamama şeklinde kendini gösterebilir.

Uyarlama çalışmasında, boyun eğicilik, özellikle ergenlerin aile içi ve akran ilişkilerindeki dinamiklerini anlamak için kritik bir değişken olarak ele alınmıştır. Yapısal olarak, ölçeğin maddeleri muhtemelen ergenlerin itaat, pasiflik ve sosyal baskıya karşı tepki verme biçimlerini yansıtan durumları içermektedir.

Geçerlik

Ergen Boyun Eğiciliği Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasına dair detaylı geçerlik bilgileri, sorumlu yazar Ahmet Selçuk Yılmaz’ın 2020 yılında Yıldız Teknik Üniversitesi’nde tamamladığı Doktora Tezi içerisinde sunulmuştur. Bu tezin bir uyarlama çalışması olması nedeniyle, geçerlik analizlerinin genellikle kapsam geçerliği (uzman görüşleri), yapı geçerliği (faktör analizleri) ve ölçüt bağımlı geçerlik (ilgili diğer ölçeklerle korelasyon) yöntemlerini içerdiği varsayılmaktadır.

Ölçeğin faktör yapısının orijinal versiyonu ile tutarlılığı ve Türk örnekleminde geçerli bir ölçüm sağladığı, tezin metodolojik bölümünde detaylandırılmıştır. Okuyucuların kesin geçerlik katsayılarına ve yöntemlerine ulaşabilmesi için ilgili tezin incelenmesi gerekmektedir. Teze Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim mümkündür: tez.yok.gov.tr.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları da, tıpkı geçerlik çalışmaları gibi, Yılmaz (2020) tarafından yürütülen doktora tezi kapsamında rapor edilmiştir. Güvenirlik analizlerinin, ölçeğin iç tutarlılığını (genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile) ve muhtemelen test-tekrar test güvenirliğini içermesi beklenmektedir. Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçmede tutarlı olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik katsayılarının ve ilgili istatistiksel sonuçların tam listesi için, araştırmacıların ve uygulayıcıların tezin ilgili bölümlerine başvurmaları önerilmektedir. Tezin tam metni, ölçeğin psikometrik kalitesine dair kesin verileri sağlamaktadır.

Faktör Analizi

Uyarlama sürecinin kritik bir adımı olarak, Ergen Boyun Eğiciliği Ölçeği’nin faktör yapısının Türk ergen örnekleminde yeniden incelenmesi amacıyla Faktör Analizi (Açıklayıcı Faktör Analizi – AFA ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi – DFA) uygulanmıştır. Bu analizler, boyun eğiciliği yapısının tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğunu ve maddelerin yapısal bütünlüğünü ortaya koymayı amaçlamıştır.

Faktör analizleri sayesinde, ölçeğin orijinal yapısının korunup korunmadığı veya kültürel farklılıklar nedeniyle yeniden yapılandırılması gerekip gerekmediği belirlenmiştir. Bu analizlerin sonuçları, ölçeğin alt boyutları (eğer varsa) ve faktör yükleri hakkında önemli bilgiler sunmaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Orijinal ölçeğin yapısına bağlı olarak, muhtemelen 3’lü, 4’lü veya 5’li Likert tipi bir derecelendirme formatı kullanılmıştır. (Örneğin: Hiçbir Zaman – Her Zaman arası derecelendirme.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ergenler

Yaş Grubu: Genellikle 12-18 yaş aralığı (Ortaokul ve Lise öğrencileri).

Popülasyon Detayları: Türkiye’de öğrenim gören, farklı sosyoekonomik ve kültürel bağlamlardan gelen ergenlik dönemindeki öğrenciler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılar, kendilerine yöneltilen maddeleri kendi boyun eğiciliği davranışlarına ne ölçüde uyduğunu belirterek yanıtlar.

Anahtar Kelimeler

Psikoloji, Gelişimsel Psikoloji, Kişilerarası Problem Çözme, Ergen Boyun Eğiciliği, Ölçek Uyarlama, Psikolojik Yapı, Aile Dinamikleri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Ahmet Selçuk Yılmaz, Yıldız Teknik Üniversitesi (Tezin yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Ölçek, akademik bir Doktora Tezi kapsamında geliştirildiği için, kullanım ücreti hakkında kesin bilgiye yazar aracılığıyla ulaşılmalıdır.

Test Yılı: 2020 (Uyarlama çalışmasının tamamlandığı yıl).

Kaynaklar

• Yılmaz, A. S. (2020). Ergenlerde kişilerarası problem çözme ve ergen boyun eğiciliği arasındaki ilişki: Anne baba güvenliği üs aracı rolü [Yayınlanmamış doktora tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul.
• Tezin tam metnine YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ergen-boyun-egiciligi-olcegi-toad.pdf

Ergen Boyun Eğiciliği Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam ve orijinal listesine, sorumlu yazar tarafından hazırlanan 2020 tarihli doktora tezinden erişilmesi gerekmektedir.