Erdemli Liderlik Ölçeği

Özet

Erdemli Liderlik Ölçeği, liderlik davranışlarının temel erdemler çerçevesinde değerlendirilmesini amaçlayan psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, YILDIRIM ve KAHVECİ (2019) tarafından literatüre kazandırılmış olup, orijinal bir ölçeğin Türk kültürüne ve diline uyarlanması sürecini temsil etmektedir. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonlarda geçerlik ve güvenirlik analizlerinin gerçekleştirilmesi yoluyla erdemli liderlik yapısını ölçme yeteneğini kanıtlamayı hedeflemiştir. Ölçek, liderlik kavramını adalet, cesaret, sağduyu ve ölçülülük olmak üzere dört temel erdem boyutu üzerinden incelemektedir.

Bu çalışma, özellikle organizasyonel liderlik alanında erdem temelli yaklaşımların ampirik olarak incelenmesine olanak tanımakta ve Türk akademik camiasına güvenilir bir ölçme aracı sunmaktadır. Ölçeğin geliştirilme süreci, liderlerin etik ve ahlaki sorumluluklarını yerine getirme düzeylerini belirlemede kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Erdemli Liderlik, Liderlik, Erdem, Adalet, Cesaret, Sağduyu, Ölçülülük, Psikometrik Uyarlama.

Yazarlar

YILDIRIM, A., KAHVECİ, A.

Amaç

Erdemli Liderlik Ölçeği’nin temel amacı, liderlerin sergilediği erdem temelli davranışları ve eğilimleri sistematik olarak ölçmektir. Bu özel çalışma, orijinal Erdemli Liderlik Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması ve Türk örnekleminde kullanıma uygunluğunu psikometrik açıdan değerlendirmektir.

Ölçek, liderlerin kaynak dağıtımındaki tarafsızlığı (adalet), risk alma ve uzun vadeli hedeflere bağlılığı (cesaret), durum değerlendirme yeteneği (sağduyu) ve kişisel menfaatleri sınırlama kapasitesi (ölçülülük) gibi kilit erdemleri ne ölçüde benimsediğini belirlemeye yardımcı olur. Bu sayede, erdemli liderlik kavramının organizasyonel sonuçlarla ilişkisi ampirik olarak incelenebilmektedir.

Yapı

Ölçek, teorik olarak felsefi ve psikolojik literatürde kabul gören dört temel erdem üzerine kurulmuş olan Erdemli Liderlik yapısını ölçmektedir. Bu yapı, liderlik davranışlarının ahlaki temelini oluşturur ve dört ana faktöre ayrılır:

• Adalet: Kaynakların, ödüllerin ve sorumlulukların organizasyonel bağlamda adil ve tarafsız bir şekilde dağıtılmasına yönelik liderlik eğilimidir.
• Cesaret: Kişisel risk veya itibar kaybı pahasına bile olsa, uzun vadeli fayda sağlayacak değerli ve zorlu projeleri başlatma ve sürdürme yeteneğidir.
• Sağduyu (İhtiyat): Karmaşık durumları etkin, verimli ve doğru bir şekilde analiz etme ve bu analize dayanarak uygun kararlar alma becerisidir.
• Ölçülülük (Tevazu): Liderin kendi kişisel menfaatlerini maksimize etme fırsatı varken bile bencilce veya aşırıya kaçan davranışlardan kaçınması, öz kontrol sergilemesidir.

Geçerlik

Kaynak referansında belirtildiği üzere, ölçeğin Türkçeye uyarlanması sürecinde kapsamlı bir geçerlik analizi gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin başlığı (“Geçerlik ve güvenirlik analizi”) bu psikometrik sürecin tamamlandığını göstermektedir. Tipik bir uyarlama çalışmasında geçerlik, genellikle yapı geçerliği (doğrulayıcı faktör analizi – DFA) ve ölçüt bağıntılı geçerlik yöntemleri kullanılarak incelenir.

Dört faktörlü yapının (Adalet, Cesaret, Sağduyu, Ölçülülük) Türk örnekleminde de orijinal ölçekle tutarlı olup olmadığının belirlenmesi geçerlik çalışmalarının ana odağını oluşturmuştur. Spesifik geçerlik katsayıları (örneğin, RMSEA, CFI değerleri) bu özette sunulmamış olsa da, yayınlanan makale bu verileri içermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri de uyarlama çalışmasının bir parçası olarak yürütülmüştür. Güvenirlik, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini ifade eder. Bu tür çok faktörlü ölçeklerde genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak güvenirlik düzeyi rapor edilir.

YILDIRIM ve KAHVECİ (2019), ölçeğin alt boyutlarının ve toplam puanının Türk popülasyonunda kabul edilebilir veya yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu tespit etmiş olmalıdırlar. Bu bulgular, ölçeğin liderlik erdemlerini ölçmede kararlı ve hatasız bir araç olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Erdemli Liderlik Ölçeği, dört temel erdemi temsil eden dört alt boyuttan oluşmaktadır. Bu faktör yapısı, ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. DFA, ölçek maddelerinin, teorik olarak belirlenen bu dört faktör altında gruplanıp gruplanmadığını kontrol etmiştir.

Uyarlama çalışmasının sonuçları, dört faktörlü modelin Türk örneklem verilerine iyi uyum sağladığını göstermelidir. Her bir alt boyut, ilgili erdem davranışlarını ölçen maddelerden oluşur: Adalet (3 madde), Cesaret (4 madde), Sağduyu (4 madde) ve Ölçülülük (4 madde). Bu yapı, Erdemli Liderlik kavramının çok boyutlu doğasını desteklemektedir.

Araç

Test Tipi: Uyarlama

Format: Orijinal ölçeğe bağlı olarak, genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatında hazırlanmıştır. Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak psikometrik ölçeklerde bu format yaygındır.

Dil Mevcut: Türkçe (Uyarlama dili)

Popülasyon Grubu: Kurumsal liderler, yöneticiler veya çalışanlar (Liderlik davranışlarını değerlendirebilecek yetişkin popülasyon).

Yaş Grubu: Yetişkinler (Genellikle 18 yaş ve üstü profesyonel veya öğrenci grupları).

Popülasyon Detayları: Çalışmanın yapıldığı örneklem detayları makalenin tamamında yer almaktadır, ancak genel olarak örgütsel veya eğitimsel bağlamdaki yetişkinlerdir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim veya değerlendirme ölçeği. Katılımcılardan kendilerinin veya liderlerinin ilgili erdemli davranışları ne sıklıkta sergilediğini belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Yapısal Eşitlik Modellemesi, İç Tutarlılık, Liderlik Etiği, Yönetim, Psikoloji.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Makale içeriğinde belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Sorumlu yazarın e-posta adresi iletişim için belirtilmiştir: Ali Kahveci.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için yazarla iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Sorumlu yazar iletişim bilgisi mevcuttur.

Test Yılı: 2019 (Uyarlama çalışmasının yayınlandığı yıl).

İletişim: [email protected]

Referanslar

YILDIRIM, A , KAHVECİ, A . (2019). Erdemli Liderlik Ölçeği’nin uyarlanması :Geçerlik ve güvenirlik analizi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi , (51) , 18-41.

Makalenin orijinal bağlantısı aşağıdaki gibidir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: erdemli-liderlik-olcegi-toad.pdf

Erdemli Liderlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Adalet (3 m): Değerli kaynakları adil biçimde dağıtır.

• Cesaret (4 m): Kişisel itibarını riske atmasına rağmen uzun vadeli ve değerli projeleri başlatır.

• Sağduyu (4 m): Herhangi bir durumun gereğini etkin ve verimli biçimde değerlendirir.

• Ölçülülük (4 m): Kendi menfaatini maksimum düzeyde elde etme fırsatı olmasına rağmen bencil davranmaz.