Endometriozis Sağlık Profili

Öz

Bu ölçek, Endometriozis Sağlık Profili (EHP-5)‘nin Türkçe’ye uyarlanmış kısa versiyonudur. Amacı, laparoskopik olarak tanı konulmuş endometriozis hastalarının sağlık durumlarını ve hastalığın yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini ölçmektir. Uyarlama çalışması Selçuk ve arkadaşları (2015) tarafından gerçekleştirilmiş ve ölçeğin psikometrik özellikleri Türk popülasyonunda incelenmiştir.

EHP-5, endometriozis ile ilişkili semptomların şiddetini ve yaşam kalitesine olan etkisini hızlı ve güvenilir bir şekilde değerlendirmek için tasarlanmıştır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye’deki klinik ve araştırma ortamlarında kullanılabilirliğini sağlamayı amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Endometriozis, Yaşam Kalitesi, EHP-5, Geçerlik, Güvenirlik, Uyarlama, Psikometri, Kadın Sağlığı.

Yazarlar

Selcuk, S., Sahin, S., Demirci, O., Aksoy, B., Eroglu, M., Ay, P., Cam, C. (Uyarlama Çalışması); Selçuk Selçuk (Sorumlu Yazar).

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, laparoskopik olarak teşhis edilmiş endometriozis hastalarında hastalığa özgü sağlık durumunun değerlendirilmesini sağlamaktır. Orijinal EHP-5 ölçeği, hastalığın fiziksel, duygusal ve sosyal boyutlardaki etkilerini kapsamlı bir şekilde ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Uyarlama çalışması, uluslararası geçerliliği kanıtlanmış bir ölçme aracının Türk kültürüne ve diline uygunluğunu test ederek, endometriozis hastalarının subjektif sağlık deneyimlerini bilimsel metotlarla ölçebilecek standart bir araç sunmayı hedeflemiştir.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Endometriozis Sağlık Profili (EHP-5), kronik bir hastalık olan endometriozisin hastanın genel sağlık profili ve yaşam kalitesi üzerindeki etkileşimli psikososyal ve fiziksel boyutlarını ölçmeyi amaçlayan bir yapıyı değerlendirir. Ölçek, genellikle ağrı, kontrol kaybı, sosyal destek eksikliği, duygusal refah ve cinsel işlev gibi temel alanlara odaklanır.

Ölçülen yapı, hastanın hastalığı nedeniyle yaşadığı kısıtlamaları ve öznel sıkıntı düzeyini yansıtarak, klinik müdahalelerin etkinliğini değerlendirmede kritik bir rol oynar.

Geçerlik

Geçerlik çalışmaları kapsamında, ölçeğin yapısal uygunluğunu belirlemek amacıyla çeşitli analizler gerçekleştirilmiştir. Bu analizler arasında tanımlayıcı istatistikler, veri bütünlüğünün incelenmesi ve bilinen gruplar arasında karşılaştırmalar yapılmıştır. Bu yöntemler, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini göstermiştir.

Ayrıca, ölçek maddelerinin toplam puanla ne kadar tutarlı olduğunu gösteren madde-toplam korelasyonu detaylı olarak incelenmiştir. Bu korelasyon değerleri, ölçeğin iç tutarlılığını ve her bir maddenin genel yapıyı destekleme gücünü doğrulamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin zamana karşı tutarlılığını ölçmek için test-tekrar test yöntemi kullanılmış ve bu analiz sonucunda yüksek düzeyde bir korelasyon tespit edilmiştir. Bu, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar ürettiğini kanıtlamaktadır.

İç tutarlılık katsayıları da yüksek bulunmuştur. Esas ölçek için Cronbach Alpha katsayısı 0.829, modüler ölçek için ise 0.804 olarak hesaplanmıştır. İki ölçüm arasındaki ilişkiyi gösteren Spearman katsayısı, esas ölçek için 0.885 ve modüler ölçek için 0.896 gibi güçlü değerler sergilemiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin yüksek düzeyde iç ve dış güvenirliğe sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Sunulan kaynak materyalde doğrudan bir Açıklayıcı ya da Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA/AFA) detayına yer verilmemiştir. Ancak, uyarlama çalışmasında geçerlik analizlerinin yapıldığı belirtilmiştir. EHP-5’in orijinal yapısı genellikle endometriozis hastalığının neden olduğu farklı yaşam kalitesi alanlarını kapsayan bir dizi faktörden oluşmaktadır.

Uyarlama çalışmasında madde-toplam korelasyonlarının incelenmesi, maddelerin ilgili faktör yapısıyla uyumlu çalıştığını dolaylı olarak desteklemektedir. Ölçeğin kısa formu (EHP-5) genellikle ana bileşenleri hızlıca ölçmeye odaklanır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama (Adaptation/Translation)

Format: Öz Bildirim Anketi (Self-Report Questionnaire)

Mevcut Dil: Türkçe (Turkish)

Popülasyon Grubu: Kadınlar (Endometriozis hastaları)

Yaş Grubu: Yetişkin (Genellikle 18 yaş ve üzeri)

Popülasyon Detayları: Laparoskopik olarak endometriozis tanısı konmuş hastalar üzerinde valide edilmiştir.

Test Metodolojisi: Test-tekrar test yöntemi ve bilinen grup karşılaştırması gibi psikometrik doğrulama yöntemleri kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Sağlık Profili, Kronik Hastalık, Spearman katsayısı, Cronbach Alpha, Psikometrik Özellikler, Yaşam Kalitesi Ölçeği.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Selçuk Selçuk

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi sağlanmamıştır.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi sağlanmamıştır.

Yazışma Adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2015

Derecelendirme: Derecelendirme sistemi hakkında detaylı bilgi kaynakta belirtilmemiştir.

PDF Kaynağı: Orijinal PDF dosyası bağlantısı kaynakta mevcut değildir.

Kaynaklar

• Selcuk, S., Sahin, S., Demirci, O., Aksoy, B., Eroglu, M., Ay, P., & Cam, C. (2015). Translation and validation of the Endometriosis Health Profile (EHP-5) in patients with laparoscopically diagnosed endometriosis. European Journal of Obstetrics and Gynecology and Reproductive Biology, 185, 41-44.

Endometriozis Sağlık Profili Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, telif hakkı veya gizlilik nedeniyle bu kaynakta yer almamaktadır. Ölçek maddelerine erişim için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.