Endişenin Sonuçları Ölçeği (ESÖ)

Özet

Endişenin Sonuçları Ölçeği (ESÖ), bireylerin endişe etmenin potansiyel olumsuz sonuçlarına ilişkin inançlarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu giriş, ölçeğin Türkçe’ye uyarlama çalışmasına dayanmaktadır. Sarı ve Dağ (2009) tarafından yürütülen bu çalışma, ESÖ’nün Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği ve Endişe ile İlgili Olumlu İnançlar Ölçeği ile birlikte Türkçeye adaptasyonunu, geçerliliğini ve güvenilirliğini araştırmıştır. Çalışmanın temel amacı, ESÖ’nün klinik ve araştırma ortamlarında kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir Türkçe versiyonunu sağlamaktır.

Uyarlama süreci, ölçeğin yapısal geçerliliğini incelemek için faktör analizi tekniklerini kullanmış ve iç tutarlılık analizleri ile ölçeğin güvenilirliğini destekleyen bulgular elde etmiştir. Ölçek, 5’li Likert tipi bir derecelendirme formatına sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Endişenin Sonuçları Ölçeği, ESÖ, Endişe, Metakognisyon, Uyarlama, Geçerlilik, Güvenilirlik, Likert Tipi Ölçek.

Yazarlar

Sevda Sarı, İhsan Dağ

Amaç

Endişenin Sonuçları Ölçeği’nin (ESÖ) temel amacı, bireylerin kendi endişe süreçleri hakkındaki metakognitif inançlarını, özellikle de endişenin yol açabileceği düşünülen zararlı sonuçlara dair olumsuz inançları ölçmektir. Bu inançlar genellikle kaygı bozukluklarının ve yaygın anksiyete bozukluğunun sürdürülmesinde kritik bir rol oynamaktadır.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini koruyarak, Türkçe konuşan popülasyonlarda ölçeğin kültürel ve dilbilimsel geçerliliğini ve güvenilirliğini tesis etmektir. Bu sayede, Türkiye’deki araştırmacılar ve klinisyenler için geçerli bir ölçüm aracı sunulmuştur.

Yapı

ESÖ, bireyin endişe etmesinin zihinsel, fiziksel veya sosyal açıdan olumsuz ve kontrol edilemez sonuçlar doğuracağına dair sahip olduğu metakognitif inançları ölçen bir yapıyı temsil eder. Bu yapı, genellikle metakognitif terapinin temelini oluşturan, düşünme süreçleri hakkındaki düşünceleri (ikinci tip endişe) kapsar. Yüksek puanlar, kişinin endişe etme eylemini kendisinin zararlı veya tehlikeli olarak algıladığını gösterir.

Geçerlilik

Ölçeğin geçerlilik çalışmaları, yapı geçerliliğine odaklanmıştır. Yapı geçerliliğini incelemek amacıyla Temel Bileşenler Analizi (TBA) ve Varimax dönüştürmesi kullanılarak kapsamlı bir faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Bu analizler, orijinal ölçeğin teorik yapısının Türkçe örneklemde de doğrulandığını göstermeyi amaçlamıştır. Elde edilen faktör yapısı, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı psikolojik yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini işaret etmektedir.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirlik düzeyi, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) hesaplanarak değerlendirilmiştir. İç tutarlılık, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ölçme derecesini gösterir. Yapılan analizlerde, ESÖ’nün her alt ölçeği için iç tutarlılık katsayılarının 0.72 ile 0.87 arasında değiştiği gözlenmiştir. Bu aralık, psikometrik açıdan kabul edilebilir ve güçlü bir güvenilirlik düzeyine işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Endişenin Sonuçları Ölçeği’nin yapısal geçerliliğini belirlemek üzere yürütülen faktör analizi, Temel Bileşenler Analizi (TBA) yöntemi ve Varimax dik döndürme tekniği kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu istatistiksel yaklaşım, ölçek maddelerinin hangi temel psikolojik boyutlar altında toplandığını ve bu boyutların teorik beklentilerle uyumlu olup olmadığını ortaya koymuştur. Analiz sonuçları, ölçeğin Türkçe formunun çok boyutlu yapısını destekler nitelikte bulunmuştur.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama Ölçeği

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme. Yanıtlar genellikle “Kesinlikle Katılıyorum” ile “Kesinlikle Katılmıyorum” arasında değişen seçeneklerle verilmektedir.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri ve genel yetişkin popülasyon (Orijinal çalışma genellikle yetişkin örneklemlerle yapılmıştır).

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, psikometrik özelliklerin belirlenmesi için yeterli büyüklükte bir Türk örneklemi üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan psikolojik ölçüm aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Endişe Sonuçları, Metakognitif İnançlar, Psikometrik Özellikler, Yapısal Geçerlilik, İç Tutarlılık, Sevda Sarı, İhsan Dağ.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Sevda Sarı

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değil

Yazışma Adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Endişenin Sonuçları Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması 2009 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve telif hakkı koşulları, sorumlu yazar Sevda Sarı ile iletişime geçilerek öğrenilmelidir.

Kaynaklar

Sarı, S. ve İhsan, D. (2009). Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği, Endişe ile İlgili Olumlu İnançlar Ölçeği ve Endişenin Sonuçları Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması, geçerliliği ve güvenilirliği. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 10, 261-270.

Makalenin orijinal tam metin bağlantısı: yunus.hacettepe.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: endisenin-sonuclari-olcegi-eso-toad.pdf

Endişenin Sonuçları Ölçeği (ESÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Kullanım ve maddeler için yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.